პორტუგალია (პორტუგალიური: República Portuguesa) — ევროპის უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე სახელმწიფო. პორტუგალიას დასავლეთიდან და სამხრეთიდან ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე, ხოლო აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ესპანეთი. ატლანტის ოკეანეში მდებარე აზორის კუნძულები და მადეირა ასევე პორტუგალიის შემადგენლობაში შედის.

პორტუგალიის რესპუბლიკა
República Portuguesa
პორტუგალია
პორტუგალიის
დროშა გერბი
ჰიმნი: A Portuguesa
პორტუგალიის მდებარეობა ევროპაში
პორტუგალიის მდებარეობა ევროპაში
დედაქალაქი
და უდიდესი ქალაქი
ლისაბონი
38°46′ ჩ. გ. 9°09′ დ. გ. / 38.767° ჩ. გ. 9.150° დ. გ. / 38.767; -9.150
ოფიციალური ენა პორტუგალიური
აღიარებული რეგიონული ენები მირანდული [ა]
ეთნიკური ჯგუფები (2007)
ეთნოქორონიმი პორტუგალიელი
მთავრობა უნიტარული შერეული
კონსტიტუციური
რესპუბლიკა
[1][2][3][4]
 -  პრეზიდენტი მარსელუ რებელუ დი სოზა
 -  ასამბლეის პრეზიდენტი ასუნსან ესტევესი
 -  პრემიერ-მინისტრი პედრუ პასუშ კოელიუ
საკანონმდებლო ორგანო რესპუბლიკის ასამბლეა
ფორმირება
 -  დაარსება 868 
 -  ხელმეორედ დაარსება 1095 
 -  დამოუკიდებლობა 24 ივნისი, 1128 
 -  სამეფო 26 ივლისი, 1139 
 -  აღიარება 5 ოქტომბერი, 1143 
 -  პაპის აღიარება 23 მაისი, 1179 
 -  აღდგენა 1 დეკემბერი, 1640 
 -  რესპუბლიკა 5 ოქტომბერი, 1910 
 -  რედემოკრატიზაცია 25 აპრილი, 1974 
 -  ამჟამინდელი კონსტიტუცია [ბ] 25 აპრილი, 1976 
 -  ევროპულ
თანამეგობრობაში
შესვლა
(ამჟამად ევროკავშირი)
1 იანვარი, 1986 
ფართობი
 -  სულ 92 212[5] კმ2 (111-ე)
 -  წყალი (%) 0.5
მოსახლეობა
 -  2014 შეფასება 10 427 301[6] (83-ე)
 -  2011 აღწერა 10 562 178[7]
 -  სიმჭიდროვე 115 კაცი/კმ2 (97-ე)
მშპ (მუპ) 2014 შეფასება
 -  სულ $251.451 მილიარდი[8] (51-ე)
 -  ერთ სულ მოსახლეზე $23 671[8] (46-ე)
მშპ (ნომინალი) 2014 შეფასება
 -  სულ $231.214 მილიარდი[8] (47-ე)
 -  ერთ სულ მოსახლეზე $21 765[8] (38-ე)
ჯინი (2011) 34.2[9]
საშუალო
აგი (2013) Steady2.svg 0.822[10]
ძალიან მაღალი · 41-ე
ვალუტა ევრო () [გ] (EUR)
სასაათო სარტყელი UTC±00:00 (UTC+0)
 -  ზაფხული (DST) UTC+01:00 (UTC+1)
აზორის კუნძულები სხვა სასაათო სარტყელში მდებარეობს.
თარიღის ფორმატი
  • დდ/თთ/წწწწ
  • დდ-თთ-წწწწ
მოძრაობა მარჯვენა
სატელეფონო კოდი +351
ISO 3166 კოდი PT
ინტერნეტ-დომენი .pt
ა. ^  მირანდულზე, ლაპარაკობენ მირანდა-დუ-დორუს მუნიციპალიტეტის რამდენიმე სოფელში, 1999 წელს მიიღო ოფიციალური აღიარება (Lei n.° 7/99 de 29 de Janeiro) და ოფიციალური გამოყენების უფლება.[11]
აგრეთვე აღიარებულია პორტუგალიური ჟესტების ენაც.
ბ. ^  2005 წელს კონსტიტუციამ მცირე ცვლილება განიცადა.
გ. ^  1999 წლამდე, ესკუდო.

სექციების სია

სახელწოდებარედაქტირება

  • ოფიციალური: ქართულად - პორტუგალიის რესპუბლიკა; პორტუგალიურად - Portugal; República Portuguesa.
  • ეტიმოლოგია - სახელი მომდინარეობს ქალაქ პორტუსაგან, რომლის ძველი ლათინური სახელია Portus Galle, ანუ “გალების (ძველი კელტური ტომის) ნავსადგური”. რომაელები ამ ქვეყანას ლუზიტანიას უწოდებდნენ.
  • ქვეყნის კოდი - PT.

ისტორიარედაქტირება

  მთავარი სტატია : პორტუგალიის ისტორია.

1926-74 წლებში ქვეყანას მართავდნენ დიქტატორები, მხოლოდ მიხაკების რევოლუციის შედეგად გახდა შესაძლებელი დემოკრატიული მმართველობის შემოღება. 1986 წლიდან ევროპის კავშირის წევრია.

გეოგრაფიარედაქტირება

ქვეყანა დასავლეთ ევროპაში, პირენეის ნახევარკუნძულზე. სახმელეთო საზღვარი აქვს ესპანეთთან.

  • ფართობი - 92 100 კვ. კმ.
  • ბუნება: უმაღლესი მწვერვალი (მ) - პონტა დუ პიკო (აზორის კ-ებზე) 2351, მალიაო და ეშტრელა 1991; მდინარეები (კმ) - დუერო 195 (სულ 895), ტეჟუ 217 (სულ 1007); ტბა - ბარაჟემ-დუ-სანტა კლარა; კუნძულები (კვ.კმ) - აზორის კუნძულები 2247 (მათ შორის: სან-მიგელი 747), მადეირა 794; კლიმატი - ოკეანური (ატლანტიკური).
  • ბუნებრივი რესურსები - თევზი, ტყეები, ვოლფრამი, რკინის მადანი, ურანი, მარმარილო, სასოფლო-სამეურნეო მიწები, ჰიდროენერგია.

სახელმწიფორედაქტირება

დემოგრაფიარედაქტირება

ეკონომიკარედაქტირება

პორტუგალია განვითარებული ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (109 მლრდ $) მას მსოფლიოში 34-ე ადგილი უკავია.

  • ე.ე.პ. სტრუქტურა (%) - სოფლის მეურნეობა - 4, მრეწველობა - 36, მომსახურება - 60;
  • ე.ე.პ. (1 სულზე) - 11.010 $.
  • ექსპორტი - ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი, პორტვეინი და ღვინოები, თევზის კონსერვები, მანქანათმშენებლობის პროდუქცია.
  • ბიუჯეტი - 45,000 მლნ $.
  • ვალუტა - ევრო (EUR); 2002 წლამდე ესკუდო.

ღირსშესანიშნაობებირედაქტირება

 
ვასკო და გამას ხიდი ყველაზე გრძელი ხიდია ევროპაში

მემკვიდრეობარედაქტირება

ცნობილი პორტუგალიელებირედაქტირება

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. Constituição da República Portuguesa - D.R.E. (Constitution of the Portuguese Republic) Portuguese. Diário da República Electrónico (2 April 1976). წაკითხვის თარიღი: 16 August 2013.
  2. Blanco de Morais, Carlos (2011). A Constituição Revista — Parte III Constituição da República Portuguesa: Semipresidencialismo "on probation?" (Portuguese). Lisboa, Portugal: Fundação Francisco Manuel dos Santos, გვ. 65–71. ISBN 978-989-8424-28-0. წაკითხვის თარიღი: 16 August 2013. 
  3. Araújo, António; Blanco de Morais, Carlos; Campos e Cunha, Luís; M. Cardoso da Costa, José Manuel; Costa Lobo, Marina; Duarte, David; Duarte, Tiago (2011) A Constituição Revista (Portuguese). Lisboa, Portugal: Fundação Francisco Manuel dos Santos, გვ. 143. ISBN 978-989-8424-28-0. წაკითხვის თარიღი: 16 August 2013. 
  4. Veser, Ernst (1997). Semi-Presidentialism-Duverger's Concept — A New Political System Model (English (mostly), Traditional Chinese (few)). Department of Education, School of Education, University of Cologne, გვ. 39–60. წაკითხვის თარიღი: 20 August 2013. 
  5. (პორტუგალიური) Público, "Portugal tem 92.212 quilómetros quadrados, por enquanto..." Accessed on 2 July 2012.
  6. (პორტუგალიური) [1]. Accessed on 17 June 2014.
  7. (პორტუგალიური) Portugal. Censos 2011 (ine.pt)
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 Portugal. International Monetary Fund. წაკითხვის თარიღი: April 2014.
  9. Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. წაკითხვის თარიღი: 13 August 2013.
  10. 2014 Human Development Report Summary გვ. 21–25. United Nations Development Programme (2014). წაკითხვის თარიღი: 27 July 2014.
  11. The Euromosaic study, Mirandese in Portugal, europa.eu – European Commission website. Retrieved January 2007. Link updated December 2011