სლავა მეტრეველი (დ. 30 მაისი, 1936, სოჭი, აზოვ-შავიზღვისპირეთის მხარე — გ. 7 იანვარი, 1998, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და მწვრთნელი. იცავდა მოსკოვის „ტორპედოს“, თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ღირსებას. 1960 წლის ევროპის ჩემპიონი და 1964 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1962 წლის ჩილეს, 1966 წლის ინგლისის და 1970 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე.[კომ. 1] საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1960). საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელი (1976). საპატიო ნიშნის ორდენისა (1966) და ღირსების ორდენის (1996) კავალერი.[1][2]

სლავა მეტრეველი
Slava Metreveli 2.jpg
პირადი მონაცემები
სრული
სახელი
სლავა კალისტრატეს ძე მეტრეველი
დაბადების
თარიღი
30 მაისი, 1936
დაბადების
ადგილი
სოჭი, სსრ კავშირი
გარდაცვალების
თარიღი
7 იანვარი, 1998 (61 წლის)
გარდაცვალების
ადგილი
თბილისი, საქართველო
სიმაღლე 172 სმ.
სათამაშო
პოზიცია
მარჯვენა გარემარბი
ახალგაზრდული კარიერა
1952–1953 ტრუდ გორკი
პროფესიონალური კარიერა*
წლები გუნდი მატჩი (გოლი)
1953–1954 სპარტაკი სოჭი
1955 ტორპედო გორკი 49 (19)
1956–1962 ტორპედო მოსკ. 138 (31)
1963–1971 დინამო თბ. 237 (52)
ეროვნული ნაკრები
1958–1966 სსრ კავშირი 48 (11)
სამწვრთნელო კარიერა
1976–1977 დინამო თბილისი (თ.)
1978–1979 დილა გორი
* პროფესიონალურ კლუბებში გამოსვლა და გოლები მხოლოდ ეროვნული ლიგებისთვის იანგარიშება
მარჯვნიდან მესამე: სლავა მეტრეველი. 1962

ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ქართველ ფეხბურთელად.[3] როგორც ფეხბურთელი სარგებლობდა გამორჩეული საერთო-სახალხო სიყვარულითა და პოპულარობით. მიხეილ მესხთან ერთად, იგი იყო ერთ-ერთი პირველთაგანი ქართველ ფეხბურთელთა შორის, ვისი თამაშითაც მსოფლიო საფეხბურთო სამყარომ გაიცნო ქართული ფეხბურთი.[4]

პირველი ქართველი ფეხბურთელი, რომელმაც ფიფა-ს მსოფლიოს ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა.[3][კომ. 2][5]

ცხრაჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. აქედან რვაჯერ აღიარებული იყო სსრ კავშირის საუკეთესო მარჯვენა გარემარბად.[6][7][8]

1964 წლის 18 ნოემბრის „ოქროს მატჩის“ მონაწილე და ერთი გოლის ავტორი.[9][10][11] იმავე წელს დაასახელეს საქართველოს საუკეთესო სპორტსმენად.

სლავა მეტრეველი სსრ კავშირის ნაკრებში[12]

1976–1977 წლებში იყო თბილისის „დინამოს“ მთავარი მწვთნელის, ნოდარ ახალკაცის თანაშემწე.

1998 წელს, გაზეთ „სარბიელის“ გამოკითხვის შედეგად საქართველოს ყველა დროის მესამე საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა მიხეილ მესხისა და ბორის პაიჭაძის შემდეგ.

მის სახელს ატარებს სოჭის ცენტრალური სტადიონი, სადაც ასევე გახსნილია მისი სახელობის მემორიალური დაფა. 2014 წელს „რუსეთში ქართველთა კავშირის“ სოჭის ფილიალის თაოსნობით ქალაქის ცენტრალურ სტადიონზე სლავა მეტრეველის ძეგლი გაიხსნა.[13] თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

სანაკრებო კარიერარედაქტირება

1958–1966 წლებში საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 48 შეხვედრას ატარებს და 11 ბურთი გააქვს.[14][15]

რიგით მეორე გოლის ავტორი ევროპის ჩემპიონატების გათამაშების ისტორიაში. სლავა მეტრეველმა აღნიშნული გოლი 1958 წლის 28 სექტემბერს უნგრეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მატჩის მე-20 წუთზე გაიტანა. შეხვედრა მოსკოვში, ლენინის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე გაიმართა და მას ასი ათასზე მეტი გულშემატკივარი დაესწრო. ეს იყო ევროპის თასის პირველი გათამაშების მერვედფინალური ორმატჩიანი ეტაპის პირველი დაპირისპირება, რომელიც საბჭოთა ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით — 3–1 დასრულდა.[16][17]

1960 წლის 10 ივლისს, „პარკ დე პრენსის“ სტადიონზე, ევროპის თასის პირველი გათამაშების ფინალში, იუგოსლავიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ, შეხვედრის 49-ე წუთზე გაიტანა გოლი და ანგარიში გაათანაბრა. აღნიშნულმა გოლმა გადამწყვეტი გარდატეხა შეიტანა თამაშში. ისტორიული ფინალი საბჭოთა ნაკრებმა დამატებით დროში, მატჩის 113-ე წუთზე ვიქტორ პონედელნიკის მიერ მიხეილ მესხის გადაცემის შედეგად გატანილი გამარჯვების მომტანი გოლით ანგარიშით — 2–1 მოიგო და ევროპის თასს დაეუფლა.[18]

მიღწევებირედაქტირება

საკლუბორედაქტირება

  ტორპედო მოსკოვი
  დინამო თბილისი

სანაკრებორედაქტირება

  საბჭოთა კავშირი

ინდივიდუალურირედაქტირება

  • ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1960[20][კომ. 3]
  • საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი: 1964
  • საქართველოს XX საუკუნის სიმბოლური ნაკრების წევრი „სარბიელის“ ვერსიით: 1999
33 საუკეთესო
  • №1: 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1968
  • №3: 1957

ლიტერატურარედაქტირება

ბიბლიოგრაფიარედაქტირება

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
თემატური საიტები
ქართული სპორტი · AFS · National Football Teams · Football in USSR · FootballPlayers.ru · FootballFacts.ru · Dinamo-Tbilisi.ru · Biograph.ru · Weltfussball.de · Rusteam.Permian.ru
ლექსიკონები და ენციკლოპედიები
უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი · საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი · ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფოტოარქივი
ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“ · ქართული სპორტი

კომენტარებირედაქტირება

  1. ერთადერთი ქართველი ფეხბურთელი, რომელმაც მსოფლიოს სამ (1962, 1966, 1970) ჩემპიონატზე მიიღო მონაწილეობა.
  2. 1968 წლის 6 ნოემბერს, რიო-დე-ჟანეიროს „მარაკანაზე“ ბრაზილიელების მიერ მსოფლიო ჩემპიონატზე გამარჯვებისა და ჟიულ რიმეს თასის პირველად მოპოვების ათი წლის იუბილე აღინიშნა. შეხვედრა ბრაზილიელთა გამარჯვებით (2–1) დამთავრდა. მატჩში სლავა მეტრეველი ესპანელი ამარო ამანსიოს ნაცვლად შემოვიდა მოედანზე.
  3. სლავა მეტრეველი ევროპის თასის პირველი გათამაშების სიმბოლური ნაკრების წევრად დაასახელეს — ლევ იაშინთან, იგორ ნეტოსთან, ვალენტინ ივანოვთან, ვიქტორ პონედელნიკთან (ყველა სსრ კავშირი), ვლადიმირ დურკოვიჩთან, დრაგოსლავ შეკულარაცთან, მილან გალიჩთან, ბორა კოსტიჩთან (ყველა იუგოსლავია), ლადისლავ ნოვაკთან და იოზეფ მასოპუსტთან (ორივე ჩეხოსლოვაკია) ერთად.

სქოლიორედაქტირება

  1. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — სლავა მეტრეველი — საქართველოს ბიოგრაფიულ ლექსიკონში იხილავთ იმ პიროვნებათა ბიოგრაფიებს, რომლებიც საქართველოს ისტორიის ნაწილნი არიან ან დაკავშირებულნი არიან საქართველოსთან. პროექტი მიზნად ისახავს, გამოაქვეყნოს მაქსიმალურად ყველა ცნობილი ქართველი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 7 დეკემბერი, 2018.
  2. ქართველი სპორტსმენები: ბიოგრაფიული ლექსიკონი — სლავა მეტრეველი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი წარმოგიდგენთ როგორც საქართველოს იმ სპორტსმენთა ბიოგრაფიებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ქართული სპორტის განვითარებაში; აგრეთვე იმათ, ვინც ერთი პრიზი მაინც მოიპოვეს სპორტულ შეჯიბრებებში. ბიოგრაფიული ლექსიკონი მოიცავს როგორც საერთაშორისო შეჯიბრებებში, ასევე ყოფილ საბჭოთა ჩემპიონატებსა და სპარტაკიადებში გამარჯვებულ სპორტსმენთა შესახებ ინფორმაციას. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. nplg.gov.ge. წაკითხვის თარიღი: 26 ივნისი, 2018.
  3. 3.0 3.1 ტოპ 20 ყველა დროის საუკეთესო ქართველი ფეხბურთელი. 2. სლავა მეტრეველი. 17 დეკემბერი, 2017. დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 2 იანვარი, 2020. წყარო: Goal.Ge. წაკითხვის თარიღი: 2 იანვარი, 2020.
  4. სლავა მეტრეველი — პერსონალური გვერდი. თბილისის „დინამო“: გუნდის ისტორია (თარიღები, მოვლენები, ფაქტები). მაქსიმ არხიპოვი. Метревели, Слава Калистратович — Персональная страница. «Динамо» (Тбилиси): история команды (История, статистика, факты). Максим Архипов. dinamo-tbilisi.ru. წაკითხვის თარიღი: 7 დეკემბერი, 2018.
  5. Соскин, А. 1972, pp. 326.
  6. საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სია — საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიის შედგენა ხდებოდა საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის სეზონის შედეგების მიხედვით 1926 წლიდან არარეგულარულად, ხოლო 1948 წლიდან — ყოველწლიურად (1954 წლის გარდა). dic.academic.ru. წაკითხვის თარიღი: 21 დეკემბერი, 2018.
  7. Список 33 лучших футболистов сезона в СССР — Список лучших футболистов сезона в СССР составлялся по итогам футбольного сезона (чемпионата) в СССР с 1926 года нерегулярно, а с 1948 года — ежегодно (кроме 1954 года). წაკითხვის თარიღი: 21 დეკემბერი, 2018.
  8. Всё о футболе. Страны. Клубы. Турниры. Футболисты. Тренеры. Судьи. «Всё о футболе» — это история мирового и отечественного футбола: футбольные державы, наиболее известные клубы, 50 различных международных турниров, а также краткие спортивные биографии мастеров кожаного мяча — Федотова, Яшина, Заморы, Пеле, Гарринчи, тренеров — Аркадьева, Якушина, Маслова. Феолы, судей — Латышева, Бахрамова, Эллиса. «Всё о футболе» — надежный помощник для всех: футболистов, тренеров, судей, журналистов, статистиков, болельщиков. Составитель — Соскин Александр Максимович. - М.: "Физкультура и спорт", 1972. — გვ. 326. წაკითხვის თარიღი: 23 დეკემბერი, 2018.
  9. გამორჩეული და სასიხარულო დღე ქართული ფეხბურთის ისტორიაში. ციტატა: 1964 წლის 18 ნოემბერი — გამორჩეული და სასიხარულო დღე ქართული ფეხბურთის ისტორიაში, თბილსის „დინამო“ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი პირველად გახდა. თბილისის „დინამომ“ და მოსკოვის „ტორპედომ“ რეგულარულ პირველობაზე 46–46 ქულა დააგროვეს, ჩემპიონის გამოსავლენად დამატებითი შეხვედრა დაინიშნა. ოქროს მატჩი, ტაშკენტში, ზუსტად 49 წლის წინ — 1964 წლის 18 ნოემბერს ჩატარდა. ოქროს მატჩში თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდნენ: სერგო კოტრიკაძე, ბორის სიჭინავა, ვახტანგ რეხვიაშვილი, ჯემალ ზეინკლიშვილი, გურამ ცხოვრებოვი, გიორგი სიჭინავა, შოთა იამანიძე (კაპ), სლავა მეტრეველი, ვლადიმერ ბარქაია, ილია დათუნაშვილი და მიხეილ მესხი. 18 ნოემბერი, 2013. დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 14 აგვისტო, 2019. წყარო: fcdinamo.ge. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.
  10. ერთი დღე მსოფლიო სპორტის ისტორიაში — 18 ნოემბერი. ციტატა: 1964. თბილისის „დინამომ“ ტაშკენტში, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის გამოსავლენად დანიშნულ გადათამაშებაში მოსკოვის „ტორპედოს“ 4:1 სძლია და თავის ისტორიაში პირველად მოიგო საკავშირო პირველობა. ქართველთაგან გოლები ილია დათუნაშვილმა (2), მიხეილ მესხმა და სლავა მეტრეველმა გაიტანეს. „დინამო“: სერგო კოტრიკაძე, ბორის სიჭინავა, ვახტანგ რეხვიაშვილი, ჯემალ ზეინკლიშვილი, გურამ ცხოვრებოვი, გიორგი სიჭინავა, შოთა იამანიძე, ილია დათუნაშვილი, სლავა მეტრეველი, ვლადიმერ ბარქაია, მიხეილ მესხი. მათ გარდა ჩემპიონობისათვის განკუთვნილი ოქროს მედლები გურამ პეტრიაშვილსა და ალექსანდრე აფშევს გადაეცათ. იმ ჩემპიონატის მატჩებში მეკარე ნოდარ ლეჟავამ (10 მატჩი), მურთაზ ხურცილავამ (8), ელგუჯა ხუციშვილმა (5), ზაურ კალოევმა (1) და ნომადი მაისურაძემ (1) იასპარეზეს. გუნდს გავრილ კაჩალინი წვრთნიდა. 18 ნოემბერი, 2013. დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 14 აგვისტო, 2019. წყარო: worldsport.ge. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.
  11. "Динамо" (Тбилиси) - "Торпедо" (Москва) 4:1 / Чемпионат СССР 1964. 18 ноября 1964 (ср). "Динамо" (Тбилиси) - "Торпедо" (Москва) 4:1 (0:1, 1:0, д.в. 3:0). Дополнительный матч за первое место. 18 ноября 1964. 18:00. Ташкент. Стадион "Пахтакор". 70000 зрителей. "Динамо" Тб: Котрикадзе, Б.Сичинава, Зейнклишвили, Цховребов, Рехвиашвили, Яманидзе (к), Г.Сичинава, Метревели, Датунашвили, Баркая, Месхи. "Торпедо" М: Шаповаленко, Андреюк, Мещеряков, Шустиков, Сараев, Марушко, Воронин, Соловьёв, Вал.Иванов (к) (Сидоров, 62), Щербаков, Сергеев. Голы: 0:1 Щербаков (56), 1:1 Датунашвили (73), 2:1 Датунашвили (92), 3:1 Месхи (102), 4:1 Метревели (107, с пенальти). დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 10 თებერვალი, 2016. წყარო: fc-dynamo.ru. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.
  12. Slava Metreveli
  13. „რუსეთში ქართველთა კავშირის“ სოჭის ფილიალმა ქალაქის ცენტრალურ სტადიონზე სლავა მეტრეველს ძეგლი გაუხსნა · „რუსეთში ქართველთა კავშირის“ სოჭის ფილიალმა გურამ მურუსიძის ხელმძღვანელობით ქალაქის ცენტრალურ სტადიონზე ლეგენდარულ ფეხბურთელ სლავა მეტრეველს ძეგლი გაუხსნა. დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019. წყარო: old.frontnews.eu. წაკითხვის თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019.
  14. Slava Metreveli · Club-statistics · Country-statitistics · Games · Benjamin Strack-Zimmerman. National Football Teams. წაკითხვის თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019.
  15. მჭედლიშვილი, კ. 1975, pp. 122.
  16. USSR v Hungary, 28 September 1958 · Score: 3–1 to USSR · Competition: UEFA European Championship 1st round 1st leg · Venue: Lenin Stadium · Attendance: 100 572 · This was the first-ever match to be played in the history of the European Championships. The tournament's first ever goal is often erroneously credited to Republic of Ireland's Liam Tuohy, who scored the opener in the first leg of the preliminary tie against Czechoslovakia. However, that game was held over six months after the first leg of the USSR-Hungary match. დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019. წყარო: Association of Football Statisticians. წაკითხვის თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019.
  17. USSR 3–1 Hungary · Eighth-finals, First leg - 28/09/1958 - 17:00CET (19:00 local time) - Stadion Luzhniki - Moscow. დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 5 თებერვალი, 2013. წყარო: UEFA.com. წაკითხვის თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019.
  18. USSR 2–1 Yugoslavia · Final - 10/07/1960 - 21:30CET (21:30 local time) - Parc des Princes - Paris. Ponedelnik heads Soviet Union to glory. Inspired by Lev Yashin, the Soviet Union came from behind to be crowned inaugural champions thanks to Viktor Ponedelnik's extra-time winner. ციტატა: „...Slava Metreveli duly leveled the scores before Ponedelnik wrote his name into Soviet folklore with the decisive second.“ ციტატა: „...Yugoslavian counterpart Blagoje Vidinic, by contrast, dropped Valentin Bubukin's long shot and allowed Metreveli to equalise.“ · დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 9 დეკემბერი, 2012. წყარო: UEFA.com. წაკითხვის თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019.
  19. Andrei Balitskiy and Mike Dryomin (17 იანვარი, 2012). Soviet Union Cup 1959/60 — Torpedo Moskva 4–3 Dinamo Tbilisi. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. წაკითხვის თარიღი: 7 დეკემბერი, 2019.
  20. 1960 UEFA European Championship · Team of the Tournament: Lev Yashin, Igor Netto, Valentin Ivanov, Slava Metreveli, Viktor Ponedelnik (All Soviet Union), Vladimir Djurković, Milan Galić, Dragoslav Šekularac, Borivoje Kostić (All Yugoslavia), Ladislav Novák, Josef Masopust (Both Czechoslovakia) · დაარქივებულია ორიგინალიდან. დაარქივების თარიღი: 30 ივნისი, 2013. წყარო: UEFA.com. წაკითხვის თარიღი: 18 დეკემბერი, 2019.