დვანისოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში თემის ცენტრი (სოფლები: დვანი, ტახტისძირი).

სოფელი
დვანი
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე შიდა ქართლის მხარე
მუნიციპალიტეტი ქარელის მუნიციპალიტეტი
თემი დვანი
კოორდინატები 42°09′29″ ჩ. გ. 43°52′44″ ა. გ. / 42.15806° ჩ. გ. 43.87889° ა. გ. / 42.15806; 43.87889
ცენტრის სიმაღლე 780
მოსახლეობა 763[1] კაცი (2014)
ეროვნული შემადგენლობა ქართველები (99,1 %)
სასაათო სარტყელი UTC+4
სატელეფონო კოდი +995
დვანი — საქართველო
დვანი
დვანი — შიდა ქართლი
დვანი

გეოგრაფიარედაქტირება

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აღმოსავლეთის ფრონეს ნაპირზე. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, ქარელიდან 20 კილომეტრი.[2]

ისტორიარედაქტირება

ივარაუდება, რომ დვანი ფრონის ხეობის ცენტრი იყო გვიანდელ ბრინჯაოს ხანაში. წინა- და ადრეფეოდალურ ხანაში მის დაწინაურებაზე უნდა მიუთითებდეს VII საუკუნის სომხური გეოგრაფია, რომელიც „დვანის ველად“ მოიხსენიებს ფრონისპირეთს.[3] მოსახლეობა ადრე მაღლობზე ყოფილა, თუმცა უწყლოობის გამო შემდეგ დაბლობზე, ფრონის ნაპირზე გადასულა.[4] ფეოდალური საქართველოს ერთიანობის ხანაში დვანი ქართლის საერისთავთერისთავოში შედიოდა, ხოლო ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური დაშლის შემდეგ (XVI საუკუნიდან) — ქსნის ერისთავთა სათავადოში.[5] სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-1799 წლების აღწერაში.[6] 1921 წლამდე შედიოდა წუნარის თემში. 1921 წელს შევიდა დირბის თემში.

დემოგრაფიარედაქტირება

1804 წლისათვის დვანში 8 კომლი ცხოვრობდა, რომლებიც ფავლენიშვილებს ეკუთვნოდნენ.[4] 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 763 ადამიანი.

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი
2002[7] 1002 489 513
2014[1]   763 374 389

ღირსშესანიშნაობებირედაქტირება

სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, 1 კმ-ზე, კონუსური მთის წვერზე, მდებარეობს კუპელჰალეს სტილის კოხიჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია. იგი სტილისტური ნიშნებით თარიღდება VI საუკუნის III მეოთხედით. ეკლესიაში იმართებოდა რიტუალური დღესასწაული — ხატობა, ე.წ. კვართობა.[5]

დვანის ნეკროპოლის არქეოლოგიური გათხრები მიმდინარეობდა 1944 და 1947 წლებში. დვანში სულ გაითხარა 12 სამარხი, აღმოჩენილი ინვენტარი მრავალფეროვანი აღმოჩნდა: შავი ფერის თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს ისრის წვერები, ობსიდიანის ანატკეცები, პასტისა და სარდიონის მძივები, ბრინჯაოს და რკინის სამაჯურები, ბრინჯაოს ქინძისთავები, ფიბულები, რკინის დანები, ხანჯლები, ბალთები და სხვა საოჯახო და საომარი იარაღები. აღმოჩენილი ინვენტარის საშუალებით სამარხები დათარიღდა განვითარებული რკინის ხანით (VII ს. ჩვ. წ-მდე). [საჭიროებს წყაროს მითითებას] აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალით დასტურდება აქ სკვითებისა და კიმერიელების კვალი (იხ. აგრ. სკვითებისა და კიმერიელების შემოსევები).[5] შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ დვანში მიაკვლია ადრეული და გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორებს.[8]

დვანთან ახლოს გაითხარა სატაძრო კომპლექსი „დედოფლის მინდორი“, რომელიც ძვ. წ. I საუკუნით თარიღდება. ივარაუდება, რომ გვიანბრინჯაოს ხანაში ფრონის ხეობის ცენტრი იყო დვანი, ანტიკურ ხანაში კი დედოფლის მინდორი.[3]

იხილეთ აგრეთვერედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • გვასალია ჯ., ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები // საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, ტ. VII, თბ.: „მეცნიერება“, 1989, ISBN 5-520-00154-5.

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016.
  2. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 491.
  3. 3.0 3.1 გვასალია, 1989, გვ. 9–10
  4. 4.0 4.1 გვასალია, 1989, გვ. 11
  5. 5.0 5.1 5.2 კახაძე კ. და სხვ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990. — გვ. 366–367.
  6. იოანე ბაგრატიონი, „ქართლ-კახეთის აღწერა“ გვ. 42 — თბილისი 1986
  7. საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
  8. გვასალია, 1989, გვ. 8
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=დვანი&oldid=4186978“-დან