საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა აფხაზეთი, სსრ აფხაზეთი, ასევე აფხაზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, აფხაზეთის სსრ (აფხ. Советтә Социалисттә Республика Аҧсны, ССР Аҧсны; რუს. Социалистическая Советская Республика Абхазия, ССР Абхазия) — ყოფილი დამოუკიდებელი საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, საქართველოს სსრ-ს შეერთების შემდეგ „შეთანხმებითი”[1] ავტონომიური[2] საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა საქართველოს შემადგენლობაში, რომელიც არსებობდა 1921-1931 წლებში. ასევე საქართველოს სსრ-სთან ერთად შედიოდა ამიერკავკასიის სფსრ-ში.

საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა აფხაზეთი
ССР Абхазия
ССР Аҧсны

რესპუბლიკა

Flag of Georgia (1918–1921).svg
31 მარტი, 192119 თებერვალი, 1931 Flag of the Abkhaz ASSR.svg
Flag of the SSR Abkhazia.svg Emblem of the SSR of Abkhazia (1928-1931).svg
დროშა გერბი
დევიზი
Пролетарии всех стран, соединяйтесь!
Апролетарца аτ̆ѵлақуа ӡег̆ѵ рҿѵ iqoy, щҿeiдѵщкѵл!
ჰიმნი
ინტერნაციონალი
Europe location Abkhazia 1921.PNG
აფხაზეთი 1921 წლის ევროპის რუკაზე
დედაქალაქი სოხუმი
უდიდესი ქალაქები სოხუმი, გაგრა
რელიგია ათეიზმი
ფართობი 8600 კმ²
მოსახლეობა 201 016 (1926)

ისტორიარედაქტირება

1921 წლის 4 მარტს აფხაზეთში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება და 6 მარტს შეიქმნა აფხაზეთის რევკომი. 1921 წლის 26 მარტს აფხაზეთის რევკომმა მიმართა ლენინსა და სტალინს და მოითხოვა აფხაზეთის სსრ-ს შექმნა და მისი შეერთება რუსეთის ფედერაციისთვის. 1921 წლის 31 მარტს გამოცხადდა აფხაზეთის სსრ-ს შექმნა. იმავე წლის 16 დეკემბერს საქართველოსა და აფხაზეთის სსრ-ებს შორის გაფორმდა სამოკავშირეო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც აფხაზეთი, ფაქტობრივად, შევიდა საქართველოს შემადგენლობაში. აფხაზეთის სსრ-ს მიეცა საქართველოს სსრ-ს წარმომადგენლობით ორგანოში დეპუტატთა 1/3-ის არჩევის უფლება, აფხაზეთის სსრ-მ შეინარჩუნა საკუთარი კომისარიატები, გარდა საგარეო საქმეთა კომისარიატისა.

1921 წლის დეკემბერში აფხაზეთის სსრ-მ საკავშირო ხელშეკრულება გააფორმა საქართველოს სსრ-თან.

1922 წლის თებერვალში აფხაზეთის საბჭოების პირველმა ყრილობამ დაამტკიცა საქართველოს სსრ-სთან გაფორმებული ხელშეკრულება.[3] 1922 წლის მარტში შექმნილ ამიერკავკასიის სფსრ-ში აფხაზეთი შევიდა, როგორც საქართველოს სსრ-ს ნაწილი. საბჭოთა კავშირის 1924 წლის კონსტიტუციაში აფხაზეთი მოხსენიებულ იქნა, როგორც ავტონომიური რესპუბლიკა. 1925 წელს მიღებულ იქნა აფხაზეთის სსრ კონსტიტუცია, რომელშიც აფხაზეთი დამოუკიდებელ სახელმწიფოდაა აღიარებული. ეს კონსტიტუცია ძალაში არ შესულა. 1926 წლის 5 ივლისს მიღებულ იქნა საქართველოს სსრ-ს კონსტიტუცია, რომელშიც დაფიქსირებულ იქნა, რომ აფხაზეთის სსრ სამოკავშირეო ხელშეკრულების ძალით შედის საქართველოს სსრ-ში და შესაბამისად ამიერკავკასიის სფსრ-ში. კონსტიტუცია დამტკიცდა 1927 წლის 23 აპრილს.

1931 წლის 11 თებერვალს საქართველოსა და აფხაზეთის საბჭოების VI ყრილობის გადაწყვეტილებით აფხაზეთის სსრ-მ მიიღო ავტონომიის სტატუსი და დარჩა საქართველოს სსრ-ს შემადგენლობაში, როგორც აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

დემოგრაფიარედაქტირება

1926 წლის აღწერით აფხაზეთის სსრ-ში ცხოვრობდა 201016 ადამიანი, აქედან 71954 ქართველი, 51458 აფხაზი, 25677 სომეხი, 14045 ბერძენი და 12533 რუსი.[4]

ლიტერატურარედაქტირება

  • სონღულაშვილი ა. „აფხაზეთის პოლიტიკური სტატუსი საქართველოს შემადგენლობაში (1921-31 წწ)“ „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ N12 გვ. 66-79 — თბილისი, „უნივერსალი“, 2014 ISSN 1512-3154

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. (რუსული)საქართველოს სსრ-ის კონსტიტუცია 1927 წ. თავი IV: О შეთანხმებულ სსრ აფხ. [1]
  2. სსრკ-ის კონსტიტუცია 1924 წ. გაერთიანების შეთანხმება. თავი IV. სქოლიო. ავტონომიური რესპუბლიკები - აჭარა და აფხაზეთი - და ავტ. ოლქები სამხრეთ ოსეთი, მთიანი ყარაბაღი და ნახჭევანი ჰგზავნიან თითო წარმომადგენელს ერთა საბჭოში.
  3. საქართველოს კონსტიტუციური აქტების კრებული (1921-1978) გვ. 73 — თბილისი, 1983
  4. თოთაძე ა. „აფხაზეთის მოსახლეობა“ გვ. 89 — თბილისი, 1995