მთავარი მენიუს გახსნა

ნაგომარი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (ნაგომარი, მაღალი ეწერი, ჟანაურა, შუა ისნარი). სოფელში არის საბავშვო ბაღი [1] და საჯარო სკოლა[2] სოფელში დგას წმინდა მარინეს სახელობის ეკლესია.

სოფელი
ნაგომარი
Nagomari village.JPG
ნაგომრის ცენტრი
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე გურიის მხარე
მუნიციპალიტეტი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი
თემი ნაგომარი
კოორდინატები 41°59′52″ ჩ. გ. 42°06′54″ ა. გ. / 41.99778° ჩ. გ. 42.11500° ა. გ. / 41.99778; 42.11500
ფართობი 2,6 კმ²
ცენტრის სიმაღლე 70
მოსახლეობა 365 კაცი (2014)
სიმჭიდროვე 149 კაცი/კმ²
ეროვნული შემადგენლობა ქართველები
რელიგიური შემადგენლობა მართლმადიდებლები
ნაგომარი — საქართველო
ნაგომარი
ნაგომარი — გურიის მხარე
ნაგომარი
წმინდა მარინეს ეკლესია

გეოგრაფიარედაქტირება

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 70 მ. ოზურგეთიდან 16 კმ. ნაგომარში არის ოქრას, რკინის ჟანგისა და თიხის ნაერთების საბადო (მარაგი 18400 ტონამდე). სიმძლავრე 1,5-5 მეტრი, მასში სამვალენტიანი რკინის შემცველობა 11,33%-ია.

სახელწოდებარედაქტირება

თედო სახოკიას მიხედვით გომი ფარეხს ნიშნავს, ნაგომარი კი ნაფარეხალს, თუმცა ეს სიტყვა შესაძლოა სიმაგრესაც ნიშნავდეს.

ისტორიარედაქტირება

 
გურიელის სასახლის ნანგრევები

ნაგომრის ტერიტორია ოდითგანვე დასახლებული იყო. 1963 წლის აგვისტოში ნაგომრის სამხრეთით ე.წ. რწყავის შტოში გურიანთის ისტორიულ-გეოგრაფიული ექსპედიციის რაზმმა (ნ. ბერძენიშვილი) აღმოაჩინა მეზოლით-ნეოლითის ხანის კაჟის იარაღები (ნუკლეუსები, ლამელები და ა.შ.)[3]

ნაგომარი წარმოადგენდა გურიელების ზამთრის რეზიდენციასა და სამოურავოს, რომლის მოურავებიც გუგუნავები იყვნენ. სოფელში ტრადიციულად, 28 აგვისტოს მარიამობას იმართებოდა დღესასწაული და დიდი ბაზრობა. ბაზრობა ნაგომარში მამია V გურიელმა დააწესა. 1827-1830 წლებში წარმოადგენდა გურიის სამთავროს ცენტრს. ნაგომრის სამოურავოში, 1831 წლისთვის, შედიოდა 64 სოფელი, მათ შორის ამაღლება, ჯუმათი, ვაკიჯვარი და სხვ. ნაგომრის მოსახლეობა ამ დროისთვის შეადგენდა 12 კომლს (72 სული), ხოლო ნაგომრის სამოურავოში ცხოვრობდა 3073 კომლი (18282 სული). XIX საუკუნის შუაშიც გუგუნავებმა, მაჭუტაძეებმა და ერისთავებმა აქ რამდენიმე დუქანი ააგეს. 1850-70-იან წლებში ნაგომრის ბაზრობა ერთკვირიანი იყო და ივლისის მეორე ნახევარში იმართებოდა.[4] ნაგომრის დაწინაურებას ხელს უწყობდა მისი ცენტრალური მდებარეობდა გურიაში, თუმცა მის უარყოფით მხარეს ჭაობიანი ნიადაგი წარმოადგენდა.

XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის პირველ მეოთხედში ნაგომარი შედიოდა ასკანის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში ცხოვრობდა ქართველი პოეტი სიმონ გუგუნავა. 1889-1895 წლებში სოფლის ექიმი იყო დიმიტრი ერისთავი. 1886-1906 წლებში აქ იდგა მისი „პოეზიის სასახლე“, რომელიც დაიწვა 1906 წლის თებერვალში გურიის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ. გუგუნავების რეზიდენცია იდგა ცხავათის გორაკზე ერთი მხრივ გადაჰყურებდა ბახვისწყლისა და სუფსის შესართავს, მდინარის გაღმა ნასაკირალს, ხოლო მეორე მხრივ, სამხრეთით, წყავის ტყეს. ნაგომარშივე იდგა გაბრიელ ეპისკოპოსის საზამთრო რეზიდენცია. 1895 წელს სოფელში გაიხსნა ბიბლიოთეკა-სამკითხველო.[5]

საბჭოთა პერიოდში ნაგომარი წარმოადგენდა ერთ-ერთ მოწინავე კოლმეურნეობას მახარაძის რაიონში და შედიოდა ხუთ საუკეთესოს შორის. 1946 წელს ნაგომრის ცენტრი კეთილმოეწყო. ცენტრში გაშენდა სვკერი, გზის პირებზე გაშენდა 3700 ძირი დეკორატიული და მარადმწვანე მცენარე, ჩოხატაურის მიმართულებით გზატკეცილზე ორი კილომეტრის მანძილზე დაირგო აკაციები.[6] ცენტრში მაღლობზე აშენდა ორსართულიანი ადმინისტრაციული შენობა, დაიწყო ჩაის ფაბრიკის მშენებლობა. 1961 წელს „პოეზიის სასახლის“ ადგილზე აშენდა კულტურის სახლი, რომელიც 450 მაყურებელს იტევდა. კულტურის სახლის ასაშენებლად 70 000 მანეთი იქნა გადახდილი.

მოსახლეობარედაქტირება

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი
1831 72
1908[7]   354
2002   373
2014   365 167 198

ლიტერატურარედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
  2. საგანმანათლებლო დაწესებულებების კატალოგი
  3. ი. სიხარულიძე, „ერკეთი“ // გაზეთი „ალიონი“ N18 გვ.3 — 2007 წ.
  4. Кавказский календарь на 1850 год გვ. 122
  5. ქ შ წ კ გ საზოგადოების პროსოპოგრაფიული ბაზა
  6. ვლ. მელუა „სოფლის ცენტრალური ადგილის კეთილმოწყობა“ // „ლენინის დროშა“ N24 გვ. 1 — 1946 წ.
  7. Кавказский календарь на 1910 год