ლესტერ ბოულს პირსონი (ინგლ. Lester Bowles Pearson; დ. 23 აპრილი, 1897, ნიუტონბრუკი, ონტარიო, კანადა — გ. 27 დეკემბერი, 1972, ოტავა, კანადა) — კანადელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, კანადის მე-14 პრემიერ-მინისტრი 1963-1968 წლებში. 1957 წელს მოიპოვა ნობელის მშვიდობის პრემია, რადგან მოახდინა გაეროს საგანგებო ძალების ორგანიზება, სუეცის არხის კრიზისის მოსაგვარებლად.

ლესტერ პირსონი
Lester B. Pearson with a pencil.jpg
დაბადების თარიღი 23 აპრილი 1897(1897-04-23)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
დაბადების ადგილი ტორონტო
გარდაცვალების თარიღი 27 დეკემბერი 1972(1972-12-27)[1] [2] [3] [5] [6] [7] [8] (75 წლის)
გარდაცვალების ადგილი ოტავა
მოქალაქეობა Flag of Canada.svg კანადა
განათლება ტორონტოს უნივერსიტეტი და სენტ-ჯონის კოლეჯი
მეუღლე/ები Maryon Pearson
შვილ(ებ)ი Geoffrey Pearson
ჯილდოები ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში[9] [10], ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცერი, ღირსების ორდენი, Companion of the Order of Canada, ლავალის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი[11] , Victory Medal, ელისაბედ II-ის კორონაციის მედალი, Honorary doctorate from University of Toronto, ოქსფორდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, პრისტონის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი, Honorary doctor of the University of Ottawa, Canadian Baseball Hall of Fame, honorary doctor of the McGill University და Canadian Newsmaker of the Year
Lester B Pearson Signature 2.svg

ბიოგრაფიარედაქტირება

დაიბადა 1897 წლის 23 აპრილს ირლანდიური წარმოშობის ღარიბი მეთოდისტი მღვდლის ედვინ არტურ პირსონისა და მისი მეუღლის ენ სარაჰის ოჯახში. განათლება მიიღო ტორონტოსა და ოქსფორდის უნივერსიტეტებში.

პოლიტიკური კარიერარედაქტირება

დიპლომატიური სამსახურირედაქტირება

მისი კარიერა დიპლომატიური სამსახურით დაიწყო 1928 წელს, 1941 წლიდან მუშაობდა კანადის საგარეო საქმეთა სამინისტროში, 1945 წლიდან კანადის ელჩია აშშ-ში, 1948-1952 წლებში ხელმძღვანელობს კანადის დელეგაციას გაეროში, 1952-1953 წლებში გაეროს გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარეა. მონაწილეობდა ჩრდილოეატლანტიკური პაქტის ხელმოწერაში.

1957 წელს მიენიჭა ნობელის მშვიდობის პრემია სუეცის კრიზისის მშვიდობიანი დარეგულირების გამო. შემდეგ მან წამოიწყო გაეროს სამშვიდობო ძალების შექმნაზე მუშაობა, რამაც ხელი შეუწყო 1956 წლის არაბეთ-ისრაელის ომის დასრულებას.

დეპუტატი, მინისტრი, პრემიერირედაქტირება

1948 წლიდან პარლამენტის წევრია ლიბერალური პარტიის რიგებიდან, მუშაობდა ლუი სენ-ლორანის კაბინეტში, ხოლო შემდეგ სახელმწიფო მდივნად საგარეო საქმეთა საკითხებში (საგარეო საქმეთა მინისტრი). 1958 წლის არჩევნებზე ლიბერალების გამანადგურებელი დამარცხების შემდეგ, იგი გახდა პარტიის ხელმძღვანელი.

1963 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ პარლამენტის რამდენიმე მცირე პარტიის მხარდაჭერით ჩამოაყალიბა ლიბერალების უმცირესობის მთავრობა. ტომი დუგლასთან და რეგიონალური დონის სხვა პოლიტიკოსებთან ერთად, იგი ითვლება კანადის თანამედროვე სოციალური უსაფრთხოების სისტემის ერთ-ერთ შემქმნელად, კერძოდ, 40-საათიანი სამუშაო კვირა და ორკვირიანი ანაზღაურებადი შვებულების გარანტია, ახალი მინიმალური ხელფასის შემოღება, ფედერალური საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა სახელმწიფოს ხარჯზე, კანადის საპენსიო პროგრამა და სახელმწიფო სტუდენტური სესხები. მის დროს მიიღეს კანონი, რომელმაც ფაქტობრივად გააუქმა სიკვდილით დასჯა ქვეყანაში.

1965 წელს პრემიერმა წარმოადგინა კანადის ახალი დროშა (დაამატა ნეკერჩხლის წითელი ფოთოლი). ასევე შეცვალა ჰიმნი. ყველაფერი ეს და ასევე 1967 წელს კანადის კონფედერაციის ასი წლის იუბილის აღნიშვნა მოწმობდა ეროვნული თვითშეგნების ზრდას.

კვებეკის პროვინციაში მღელვარებების პერიოდში, რომელიც გამოწვეული იყო ფრანკო-კანადური სეპარატიზმით, მან გაატარა „კოოპერატიული ფედერალიზმის“ პოლიტიკა, შექმნა სამეფო კომისია, შემოიღო ბილიგვიზმი და ბიკულტურალიზმი, კვებეკელ მეამბოხეებთან გარკვეულ დათმობებზე წავიდა. პირსონის პრემიერობის დროს, 1967 წლის ივლისში შედგა საფრანგეთის პრეზიდენტ შარლ დე გოლის სკანდალური ვიზიტი, როდესაც მან წარმოთქვა ცნობილი სიტყვა „გაუმარჯოს დამოუკიდებელ კვებეკს!“

მიუხედავად იმისა, რომ პირსონი ხელისუფლებაში მოვიდა უფრო პრო-ამერიკული პროგრამით, ვიდრე მისი კონსერვატიული მოწინააღმდეგე დიფენბეიკერი, იგი აშშ-საგან დამოუკიდებელ პოლიტიკას ატარებდა. კერძოდ პირსონი ეწინააღმდეგებოდა კანადის მონაწილეობას ვიეტნამის ომში და მისმა მთავრობამ პირველად შემოიღო დამატებითი გადასახადი უცხოური კაპიტალით კონტროლირებადი კომპანიების შემოსავალზე.

1967 წლის დეკემბერში გამოაცხადა პოლიტიკიდან წასვლის შესახებ. მისი შემცვლელი ლიბერალური პარტიის თავმჯდომარის თანამდებობაზე გახდა ახალგაზრდა და ენერგიული პიერ ელიოტ ტრიუდო. ძალიან მალე პირსონმა მიიღო პედაგოგიური თანამდებობა კარლტონის უნივერსიტეტში, ოტავაში. 1968 წლის აგვისტოში იგი მონაწილეობდა მსოფლიო ბანკის კომისიაში, რათა შეემუშავებინა გრძელვადიანი გეგმა განვითარებადი ქვეყნებისთვის დასახმარებლად.

ავადმყოფობა და გარდაცვალებარედაქტირება

1970 წელს პისონს ამოკვეთეს მარცხენა თვალი, რათა ამ არეალში ამოეღოთ სიმსივნე[12].

1972 წლის 27 დეკემბერს გამოაცხადეს, რომ კიბო ღვიძლში გავრცელდა და პერსონი კომაში ჩავარდა. გარდაიცვალა ამავე დღის ბოლოს, ოტავაში[13]. დაკრძალეს მაკლარენის სასაფლაოზე[14].

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica
  3. 3.0 3.1 SNAC — 2010.
  4. University of Toronto, Université Laval Dictionary of Canadian Biography, Dictionnaire biographique du Canada / G. Brown, D. Hayne, F. Halpenny et al. — UTP, Presses de l'Université Laval, 1959. — ISSN 0420-0446; 0070-4717
  5. 5.0 5.1 Library of Parliament (Canada)
  6. 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  7. 7.0 7.1 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  8. 8.0 8.1 GeneaStar
  9. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1957/
  10. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  11. Liste complète des récipiendaires de 1864 à aujourd'huiUniversité Laval.
  12. „Pearson hovers near death as cancer spreads to his liver“. The Globe and Mail. 28 December 1972. ციტირების თარიღი: 17 September 2014.
  13. „Lester Pearson dies in Ottawa“. The Globe and Mail. 28 December 1972. ციტირების თარიღი: 17 September 2014.
  14. Historic Sites and Monuments Board of Canada – Former Prime Ministers and Their Grave Sites – The Right Honourable Lester Bowles Pearson. Government of Canada (20 December 2010). ციტირების თარიღი: 27 February 2014.