მთავარი მენიუს გახსნა
List2.svg საფეხბურთო კლუბ ზუგდიდის შესახებ, იხილეთ ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი).

ზუგდიდი — ქალაქი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის და ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჩხოუშის ნაპირას, ზღვის დონიდან 110 მ სიმაღლეზე. მოსახლეობა 64 600 (2012 წ.).[3]

ქალაქი
ზუგდიდი
Zugdidi Montage by Gaeser.png
დროშა გერბი
Flag of Zugdidi (City).svg Coat of Arms of Zigdidi.svg

ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
რეგიონი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე
კოორდინატები 42°30′00″ ჩ. გ. 41°51′00″ ა. გ. / 42.50000° ჩ. გ. 41.85000° ა. გ. / 42.50000; 41.85000
ამჟამინდელი სტატუსი 1967
ფართობი 21.8 კმ²
ცენტრის სიმაღლე 100 მეტრი
მოსახლეობა Decrease2.svg 42 998 კაცი (2014)
ეროვნული შემადგენლობა 99% ქართველები
სასაათო სარტყელი UTC+4
სატელეფონო კოდი +995 415[1]
საფოსტო ინდექსი 2100[2]
ოფიციალური საიტი zugdidicity.gov.ge
ზუგდიდი — საქართველო
ზუგდიდი
ზუგდიდი — სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე
ზუგდიდი

ისტორიარედაქტირება

ვარაუდობენ, რომ სახელწოდება წარმოიშვა ზურგ-დიდიდან (ე. ი. დიდი გორიდან; კოლხურად „ზუგი/სუკი“ ბორცვი, ფერდობი) ან კიდევ გეოგრაფიული სახელწოდება ზუბი-დან (ზუბ-დიდი). წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნის დასაწყისში. ზუგდიდი ოდიშის სამთავროს პოლიტიკური, ადმინისტრაციული და კულტურული ცენტრი იყო. აგრეთვე იყო ქართული მწიგნობრობის მნიშვნელოვანი კერა. აქ ამრავლებდნენ ხელნაწერებს. ლიტერატურული საქმიანობა განსაკუთრებით გაჩაღდა ლევან II დადიანის კარზე, სადაც მოღვაწეობდნენ მამუკა თავაქალაშვილი და ბარძიმ ვაჩნაძე. XVIII საუკუნეში ბეჟან დადიანის კარზე მოღვაწეობდა პეტრე ჩხატარაისძე. ჩვენამდე მოღწეულია დადიანთა წიგნთსაცავში დაცულ ხელნაწერთა მდიდარი კოლექცია.

ყირიმის ომის (1853-1856) დროს, 1855 წელს ზუგდიდი ოსმალებმა დაიკავეს. ნოემბერში ქართულმა მილიციამ გენერალ-მაიორის გრიგოლ დადიანის სარდლობით გაანადგურა მტერი, რის შემდეგ რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. სამეგრელოს გლეხთა აჯანყების (1856-1857) დროს, 1857 მაისში, ქალაქი აჯანყებულთა ხელში გადავიდა.

1930 წლიდან ზუგდიდი წარმოადგენს ზუგდიდის რაიონის (2006-დან მუნიციპალიტეტის) ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2014-2017 წლებში იყო თვითმმართველი ქალაქი.

კლიმატირედაქტირება

ზუგდიდის ჰავა ზღვის ნოტიო სუბტროპიკულია, თბილი ზამთრითა და ცხელი ზაფხულით. კარგად არის გამოხატული მუსონური ხასისათის ქარები. ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურაა +13,8 °C, იანვრის საშუალო ტემპერატურა +4,9 °C, აგვისტოს – +22,7 °C. წელიწადში საშუალოდ მოდის 1777 მმ ნალექი, აქედან მაქსიმუმი – ივნისში (179), ხოლო მინიმუნი მაისში (90 მმ). საშუალოწლიური ტენიანობა შეადგენს 72 ‰, ხოლო მზიანი დღეების რიცხვი – 210–ს.

ეკონომიკარედაქტირება

ქალაქში არის რკინიგზის სადგური თბილისი-ჯვარის მონაკვეთზე, გადის საერთაშორისო (თბილისი-სოხუმი) და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის (ზუგდიდი-მესტია, ზუგდიდი-ანაკლია) გზები. ზუგდიდში არის მნიშვნელოვანი სამრეწველო საწარმოები (ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატი, ფაიფურის ქარხანა, ჩაის ფაბრიკა, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები (ზუგდიდის დრამატული თეატრი, ზუგდიდის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი). ხუროთმოძღვრების ძეგლთაგან შემორჩენილია სამეგრელოს მთავრების დადიანების სასაახლე, ეკლესია და სხვა ნაგებობები (XIX ს.). საყურადღებოა ბოტანიკური ბაღი იშვიათი მცენარეულობით, აგრეთვე ქალაქის ცენტრალური ხეივანი.

გალერეარედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • ქართლის ცხოვრება,ტ.II, თბ.1959 (რედ. აკად. ს.ყაუხჩიშვილი)
  • ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ქართლის ცხოვრება, ტ..IV, თბ.1973 (რედ. აკად. ს.ყაუხჩიშვილი).
  • ე.თაყაიშვილი, არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, წ.II,ტფ.1913
  • შარდენის მოგზაურობა,თბ.1975
  • ნ.შენგელია, ოსმალური დოკუმენტური წყაროები ანაკლიისა და რუხის ციხეების შესახებ, თბ.1982(რედაქტორი აკად.ს.ჯიქია)
  • ა.ტუღუში, თურქ დამპყრობთა წინააღმდეგ ქართველთა და აფხაზთა ერთობლივი ბრძოლების ისტორიიდან, ჟ.,,რიწა »,1987,#2
  • აბ. ტუღუში, სამეგრელოს სამთავროს ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველობა, წიგნში ,,სამეგრელო,კოლხეთი, ოდიში“, თბ.1999 (მთავარი რედაქტორი პროფ. ილია ანთელავა)
  • აბ.ტუღუში, სამეგრელოს სამთავროს ისტორია (მცირე კურსი),ზუგდ. 2001 (რედაქტორი პროფ.გ.არახამია)
  • აბ.ტუღუში, ზუგდიდის წარსულიდან, გაზ. ,,მებრძოლი”,1974 წ. 5.III
  • აბ.ტუღუში,კვლავ ზუგდიდის ეტიმოლოგიისათვის, კრ. ,,ონომასტიკა”, ტ.I, თბ. 1987 (რედ.აკად.შ.ძიძიგური)
  • ფეშანგი, შაჰნავაზიანი, თბ.1935(რედ.გ.ლეონიძე და ს.იორდანაშვილი)
  • М.Селезнев,Руководство к познанию Кавказа,СПБ,1848
  • ც.ქირია, შ.სარია, მასალები საქართველოს ისტორიისათვის, თბ. 1967
  • პლ.ჯიშკარიანი, ზუგდიდის რაიონის მშრომელები . . . თბ.1968
  • ი.მეუნარგია, სამეგრელო დავით დადიანის დროს, ტფ.1939
  • კ.ბოროზდინი, სამეგრელო და სვანეთი, ტფ.1934

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება