Disambig-dark.svg ტერმინს „ტაბაწყური “ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ ტაბაწყური (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი).

ტაბაწყური, ტაბისყური — ტბა საქართველოში, ბორჯომისა და ახალქალაქის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე.[1] მდებარეობს სამსრის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1991 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 14,2 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი 83,1 კმ², საშუალო სიღრმე 15,5 მ, მაქსიმალური სიღრმე 40,2 მ, წყლის მოცულობა 221 მლნ. მ³.[2]

ტაბაწყური
ტაბაწყური
ტაბაწყური
კოორდინატები: 41°38′43″ ჩ. გ. 43°37′13″ ა. გ. / 41.64528° ჩ. გ. 43.62028° ა. გ. / 41.64528; 43.62028
მდებარეობა საქართველოს დროშა საქართველო
ტერიტორიული ერთეული ბორჯომის მუნიციპალიტეტი
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი
სიმაღლე ზღვის დონიდან 1991 
ფართობი 14,2 კმ²
მოცულობა 221 კმ³
საშუალო სიღრმე 15,5 
მაქსიმალური სიღრმე 40,2 
აუზის ფართობი 83,1 კმ²
ტაბაწყური — საქართველო
ტაბაწყური
ტაბაწყური — სამცხე-ჯავახეთის მხარე
ტაბაწყური
Commons-logo.svg მედიაფაილები ვიკისაწყობში

საზრდოობს მიწისქვეშა, თოვლისა და წვიმის წყლით. ტბის მინიმალური დონე ძირითადად შეინიშნება იანვარ-მარტში. ყველაზე დაბალი საშუალოთვიური დონეა თებერვალში. გაყინულია დეკემბრის ბოლოდან მარტის ბოლომდე. ტაბაწყური საქართველოში წყლის მოცულობით უდიდესი ტბაა. გამდინარეა მიწისქვეშა გზით.[2]

ტაბაწყურის ტბის წყალშემკრები აუზი განლაგებულია სამსრის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში და ყველა მხრიდანაა გარშემორტყმული ვულკანური მთებით. აუზის ჰიდროგრაფიული ქსელი სუსტადაა განვითარებული, რაც მისი გეოლოგიური აგებულებითაა განპირობებული. ერთვის მხოლოდ ორი მუდმივი შენაკადი: ერთი ტბას ერთვის ჩრდილოეთიდან, ხოლო მეორე დასავლეთიდან. იერთებს აგრეთვე რამდენიმე დროებით ნაკადსაც.[2]

ტბას აქვს სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული ოთხკუთხედის ფორმა. სანაპირო ხაზი შეჭრილ-შემოჭრილია, განსაკუთრებით სამხრეთ-დასავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ბევრია ყურე. არის კუნძულები. ტბის ნაპირები ძირითადად მაღალია და ციცაბო. ტბის ქვაბულის წყალქვეშა კალთები ყველგან ციცაბოა. ქვაბული წარმოქმნილია ლავური ნაკადების შეგუბების შედეგად. ტაბაწყურის გენეზისი ტექტოგენურ-ვულკანურია.[3]

წყალი მტკნარია, მდიდარია თევზით. მოიპოვება კალმახი, ჩვეულებრივი წვერა, კობრი, ევროპული ჭაფალა, ლადოგური სიგი, რიპუსი და სხვა.[2][4] თევზის სარეწად ტბის ნაპირზე აშენებულია პატარა ნავსაყუდელი და ქარხანა-საამქრო.[5] ტბის გარშემო გაშენებულია სოფლები ტაბაწყური და მოლითი. გარშემორტყმულია ქცია-ტაბაწყურის აღკვეთილით.[6]

ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, ტაბაწყური ხელოვნურად შექმნილი წყალსატევი უნდა იყოს:[5]

ვიკიციტატა
„იტყვიან ტბის-ყურისას თამარ მეფემ ჰყო ტბად, ვინაითგან ჩანს ნარუალი, გაიტანაო ქციიდამ.“

ტაბაწყურის ტბის წარმოქმნის შესახებ არსებობს ქართული მითი.[7]

სქოლიორედაქტირება

  1. საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, გვ. 161, თბ., 2009.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Апхазава И. С. Озера Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1975. 181 с.
  3. საქართველოს კლიმატურ და ჰიდროლოგიურ ელემენტთა შესწავლისათვის : კრებული. თბ., 1966. გვ. 120
  4. Краткая географическая энциклопедия, Том 4/Гл.ред. Григорьев А.А. М.: Советсвкая энциклопедия - 1964, 448 с.
  5. 5.0 5.1 თ. ჩიქოვანი. ზემო ქართლი. „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1987.
  6. საქართველოს დაცული ტერიტორიები. თბილისი. 2007
  7. კიკნაძე ზ., ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 184, ISBN 978-99940-27-10-1.