აფხაზეთის მმართველთა სია

(გადამისამართდა გვერდიდან აფხაზეთის მთავრები)

აფხაზეთის მმართველთა სია — სტატიაში წარმოდგენილია აფხაზეთის მმართველთა სია, რომლის დადგენაც ხდება ქართული ავთენტური წყაროებისა და უცხოური წყაროების დამხარებით.

აფხაზეთის მმართველთა სია

ტიტული სახელი მმართველობის
წლები
დინასტია
ა. ლაზეთის მთავარნი
(პატრიკიოსნი)[1]
1. ანოსი I ანოსიდები
2. ღოზარი I
3. იუსტინე I
4. ფინიკტიოსი I
5. გრიგოლ I (668 წლამდე)
6. ბარნუკი ანუ ლებარნუკი I (668 წ.)
7. დემეტრე I
8. გიორგი I (697 წ.)
ბ. აფხაზეთის
მხარეთა
ერისთავნი[1]
9. თეოდოსი I
10. კოსტანტი I
11. ლეონ I (720/730–740 წ.)
12. თეოდორე I
13. კოსტანტი II
14. ლეონ II (753–786 წ.) ლეონიდები
(ქართ. ანჩაბაძე, აფხ. А́чба)
გ. დასავლეთ საქართველოს
(„აფხაზეთის“) მეფენი[1]
14. ლეონ II (786–798 წ.)
15. თეოდოსი II (798–825 წ.)
16. დემეტრე II (825–861 წ.)
17. გიორგი II აღწეფელი (861–868 წ.)[ა]
20. ბაგრატ I (881/?–893 წ.)
21. კოსტანტი III (893–922 წ.)
22. გიორგი II
22ა. ბაგრატ II
(922–957 წ.)
(თანა-მეფე)
23. ლეონ III (957–967 წ.)
24. დემეტრე II (967–975 წ.)
25. თეოდოსი III (975–978 წ.)
მეფე სრულიად საქართველოსი,
საქართველოს გამაერთიანებელი.
ბაგრატ III (978–1014 წ.) ბაგრატიონები
1008 წლიდან აფხაზეთი საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაშია, ბაგრატიონთა პროტექტორატის ქვეშ.
ერისთავები (მმართველები)
და აფხაზეთის მფლობელი მთავრები
შერვაშიძეების დინასტიიდან (შარვაშიძე)[2]
Таблица А[ბ]
1. არღუნაი, ერისთავი (მმართველი) ~ (1412–1444) შერვაშიძეები
(აფხ. Чачба, მეგრ. შარაშია)
2. რაბია, მფლობელი ~ (1459–1461)
3. სოლომონ (I), მფლობელი ~ (1491–1495)
4. არზაკან, მფლობელი ~ (1491–1520)
5. ბოსლაკო, მფლობელი ~ (1550–1580)
6. ყარაბეი, მფლობელი ~ (1580–1630)
7. პუტო (პუტუ), მფლობელი ~ (1600–1630)
8. ბესლაკო, მფლობელი ~ (1627–1650)
9. სოლომონ (II), მფლობელი ~ (1627–1650)
10. სეტემან, მფლობელი ~ (1627–1650)
11. სუსტან (სუსტარ, გიორგი I), მფლობელი ~ (1650–1670)
12. ზეგნაყ, მფლობელი ~ (1665–1700)
13. სარეხ (სორეხ), მფლობელი ~ (1660–1680)
14. როსტომ (როსტო), მფლობელი ~ 1676
15. ჯიგეშია (დგეშა), მფლობელი ~ (1700–1710)
16. ყვაპ (ყვაპუ), სამურზაყანოს მმართველი ~ (1680–1704)
17. ჰამიდ (ლევან), მფლობელი ~ 1730
18. მურზაყან, სამურზაყანოს მმართველი ~ (1700–1704)
19. მანუჩარ (სულეიმან-ფაშა), მფლობელი (1731–1770)
20. ზურაბ, მფლობელი ~ (1770–1780)
21. ხუტუნია, სამურზაყანოს მმართველი ?–1757
22. ქელეშ-ბეი (ქელეშ-აჰმატ-ბეი), მფლობელი (1780–1808)
23. ლევან, სამურზაყანოს მმართველი ?–1814
24. ასლან-ბეი (I), მფლობელი (1808–1810)
25. გიორგი (II) (სეფერ-ბეი), მფლობელი (1810–1821)
26. დიმიტრი (ომარ-ბეი), მფლობელი (1821–1822)
27. მიხეილ (ჰამუტ-ბეი), მფლობელი (1822–1864)
28. გიორგი (III), მფლობელი (1866)
1864 წლის 24 ივნისს გაუქმდა და შეუერთდა რუსეთის იმპერიას.
აფხაზეთის მთავრობის პრეტენდენტები გიორგი მიხეილის ძე შერვაშიძე ივლისი, 1866–1918 შერვაშიძეები
ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე შერვაშიძე 1918–1968
გიორგი (ჟორჟ) ვლადიმერის ძე შერვაშიძე 1968–1978
ნიკიტა გიორგის ძე შერვაშიძე 1978–2008
ანდრია ნიკიტას ძე შერვაშიძე 2008–

შენიშვნები

  1. 868–881 წლების მანძილზე დასავლეთ საქართველოს („აფხაზეთის“) მეფეთა ტახტი უპყრია მეორე დინასტიის (შავლიანთა სახლის) მეფეებს: 18. იოანე I-სა და 19. ადარნერსე I-ს.
  2. Таблица А - владетелей Абхазии составлена И.Л.Бичикашвили

ლიტერატურა

ქართულენოვანი
  • ლორთქიფანიძე მ., ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანება, თბ., 1963.
  • ლორთქიფანიძე მ., „ეგრის-აფხაზეთის სამეფო“, საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. II, თბ., 1973.
  • Анчабадзе З., Из истории средневековой Абхазии (VI-XVII вв.), Сухуми, 1959
  • ინგოროყვა პ. გიორგი მერჩულე, თბ. 1954.
  • ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, ტ. II, თბ., 1965.
  • თაყაიშვილი ე., რას შეიცავდა ეგრეთ წოდებული აფხაზეთის ისტორია ბაგრატ მეფისა, საისტორიო მასალანი, თბ., 1912
  • მიბჩუანი თ., აფხაზეთის მეფეები და მთავრები, თბ., 1997
უცხოენოვანი
  • Nodar Assatiani et Alexandre Bendianachvili, Histoire de la Géorgie, Paris, l'Harmattan, 1997, 335 p. [détail des éditions] (ISBN 2-7384-6186-7)
  • Marie-Félicité Brosset Histoire de la Géorgie : Additions et Eclaircissements, Additions IX : « Rois des Aphkazes », p. 174 & « Tableau généalogique des rois d’Aphkazie, d’après les sources géorgiennes », p. 175.
  • Christian Settipani, Continuité des élites à Byzance durant les siècles obscurs. Les princes caucasiens et l'Empire du vie au ixe siècle, Paris, de Boccard, 2006, 634 p. (ISBN 978-2-7018-0226-8), p. 454-465, « Les princes d'Abasgie ».
  • Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au xixe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990, p. 529-530 et 534-535.

რესურსები ინტერნეტში

  • ვახუშტი „საქართველოს ისტორია“, გამოცემა გ. დ. ქართველიშვილისა. განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არხეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ტფილისი, 1885. გვ. 321–323. I. აფხაზეთი.

სქოლიო

  1. 1.0 1.1 1.2 პავლე ინგოროყვა – თავი მეოთხე: დასავლეთ საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფო («აფხაზთა სამეფო») და ცნობები მის შესახებ გიორგი მერჩულის ძეგლში: 2) დასავლეთ საქართველოს „აფხაზეთის სამეფოს“ დაარსების ისტორიისათვის. გვ. 189–218.
  2. Юрий Чиковани „Род Абхазских Князей Шервашидзе“ (Историко-генеалогическое исследование): Эриставы (Правители) и Владетельные князья Абхазии из династии Шервашидзе (Шарвашидзе). “Универсал” Тбилиси, 2007.