მთავარი მენიუს გახსნა
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ იორი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი).

იორი (აზერ. Qabırlı) — მდინარე საქართველოსა და აზერბაიჯანში. სათავეს იღებს კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მწვერვალ ბორბალოსთან, ზღვის დონიდან 2600 მ სიმაღლეზე. ზემოწელში მიედინება ხეობაში, შუაწელზე კვეთს სამგორის ქვაბულს და ერთვის მინგეჩაურის წყალსაცავს. წარსულში იორი უერთდებოდა მდინარე ალაზანს მარჯვენა მხრიდან. ივრის სიგრძეა 320 კმ, აუზის ფართობი — 4650 კმ². საზრდოობს ძირითადად თოვლისა და წვიმის წყლებით. ივრის მარცხენა შენაკადებია: საგამი, გომბორი, ორვილი, ლაფიანხევი; მარჯვენა — ხაჩრულა, ქუსნო, აძეძი, გორანა და სხვა. ქვემო დინებაში აქვს დროებითი შენაკადები. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 43 კმ-ში 12 მ³/წმ.[1]

იორი
Riv. Iori.jpg
მდინარე იორი უჯარმის ციხესთან
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
აზერბაიჯანის დროშა აზერბაიჯანი
ტერიტორიული ერთეულები თიანეთის მუნიციპალიტეტი
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი
სიღნაღის მუნიციპალიტეტი
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი
სათავე ბორბალო
42°20′40″ ჩ. გ. 45°14′36″ ა. გ. / 42.34444° ჩ. გ. 45.24333° ა. გ. / 42.34444; 45.24333
სათავის მდებარეობა თიანეთის მუნიციპალიტეტი
სათავის სიმაღლე 2600 მ
შესართავი მინგეჩაურის წყალსაცავი
41°02′03″ ჩ. გ. 46°30′11″ ა. გ. / 41.03417° ჩ. გ. 46.50306° ა. გ. / 41.03417; 46.50306
შესართავის მდებარეობა აზერბაიჯანი
სიგრძე 320 კმ
აუზის ფართობი 4650 კმ²
მდინარის სისტემა მინგეჩაურის წყალსაცავიმტკვარიკასპიის ზღვა
წყლის ხარჯი (საშ.) 12 მ³/წმ
იორი (საქართველო)
Blue 0080ff pog.svg
Blue pog.svg
Commons-logo.svg იორი ვიკისაწყობში

იორი სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებისაა. ივრის ხეობას დასაწყისში აქვს ვიწრო და ღრმა მთის ხეობის ფორმა, შემდგომ იგი გადადის თიანეთის ვაკეში, მასში ჩამდინარე ორი შენაკადით — ქუსნოთი და საგამით, მთავრდება სიონის ხეობით, სადაც სიონის წყალსაცავია შექმნილი. მდინარე იორი ივრის ზეგანს ორ: იორი-ალაზნის და იორი-მტკვრის ნაწილად ყოფს. ივრის მარცხენა ნაპირზე გავრცელებულია ნეშომპალა-სულფატური და დამარილიანებული მიწები.[2]

იორზე აგებულია მარეგულირებელი სიონის წყალსაცავი. ივრის წყლით შეიქმნა თბილისის წყალსაცავი ანუ „თბილისის ზღვა“. მდინარე ივრის ქვემო დინებაში გაშენებულია დალის მთის წყალსაცავი, რომლის წყლის მოცულობა უდრის 140,0 კმ³-ს.[3] ივრის წყლით ირწყვის 90 ათ. ჰა-ზე მეტი ფართობი ივრის ზეგანზე. მდინარეზე აგებულია რამდენიმე სარწყავი სისტემა, რომელთაგან მთავარია სამგორის ზემო და ქვემო მაგისტრალური არხები.[1]

შუა საუკუნეების ქართული წყაროები იორს უწოდებენ „მცირე ალაზანს“.[4]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიორედაქტირება

მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=იორი&oldid=3684648“-დან