გმირი ქალაქის — ლენინგრადის ობელისკი, ამბოხებულთა მოედანი, სანქტ-პეტერბურგი

გმირი ქალაქები (რუს. город-герой, gorod-geroy, უკრ. місто-герой, misto-heroy, ბელარ. горад-герой, horad-heroy)— საბჭოთა უმაღლესი საპატიო წოდება, რომელიც მიკუთვნებული აქვს სსრკ-ის 12 ქალაქს, მეორე მსოფლიო ომში გამოჩენილი გმირული თავდაცვისთვის.[1] მათ გარდა, ბრესტის ციხესიმაგრესაც აქვს მინიჭებული გმირი ციხესიმაგრის წოდება. ამჟამად, ამ ცამეტიდან ოთხი უკრაინის, მინსკი და ბრესტის ციხესიმაგრებელორუსიის, ხოლო დანარჩენი კი რუსეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

ისტორიარედაქტირება

პირველი ქალაქები, რომელთაც გმირი ქალაქების წოდება მიიღეს, იყვნენ: ლენინგრადი, სტალინგრადი, სევასტოპოლი და ოდესა. მათ ეს წოდება უმაღლესმა მთავარსარდალმა იოსებ სტალინმა მიანიჭა 1945 წლის 1 მაისს.[2] კიევს ეს წოდება სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის გადაწყვეტილებით 1961 წლის 21 ივნისს მიენიჭა.[3] საპატიო წოდება „გმირი ქალაქი“ მიიღეს 1965 წლის 8 მაისს, მას შემდეგ რაც, უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა, თავისივე ბრძანების საფუძველზე, დაამტკიცა დებულება უმაღლესი ხარისხის წოდების — გმირი ქალაქის მიღების თაობაზე.[4] ამავე დღეს ლენინგრადს, ვოლგოგრადს, სევასტოპოლს, ოდესას, კიევს, მოსკოვსა და ბრესტის ციხესიმაგრეს გადაეცათ „ოქროს ვარსკვლავის“ მედლები, ასევე მოსკოვს გმირი ქალაქის, ხოლო ბრესტის ციხესიმაგრეს გმირი ციხესიმაგრის წოდება მიენიჭათ.

დებულებაში წოდების შესახებ წერია:

 
„1. წარჩინების უმაღლესი ხარისხი — გმირი ქალაქის წოდება ენიჭებათ საბჭოთა კავშირის ქალაქებს, რომლებმაც დიდ სამამულო ომში გამოიჩინეს მასობრივი გმირობა და სიმამაცე სამშობლოს დაცვისათვის.

<…>

3. ქალაქი, რომელსაც მიენიჭება წარჩინების უმაღლესი ხარისხი — გმირი ქალაქის წოდება: ა) გადაეცემა სსრკ-ის უმაღლესი ჯილდო — ლენინის ორდენი და ოქროს ვარსკვლავი; ბ) სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის გადასცემს სიგელს.

<…>

6. გმირი ქალაქის დროშაზე უნდა იქნეს გამოსახული ლენინის ორდენი და ოქროს ვარსკვლავი.

<…>

7. გმირ ქალაქში უნდა აღიმართოს ობელისკი ლენინის ორდენისა და ოქროს ვარსკვლავის გამოსახულების, ასევე მასზე უნდა იქნეს დაწერილი სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანების ტექსტი.

გმირი ქალაქები და გმირი ციხესიმაგრერედაქტირება

ქვეყანა გმირი ქალაქი წოდების მინიჭების თარიღი
1   რუსეთი ლენინგრადი (თანამედროვე სანქტ-პეტერბურგი) 8 მაისი, 1965
2   უკრაინა ოდესა 8 მაისი, 1965
3   უკრაინა სევასტოპოლი 8 მაისი, 1965
4   რუსეთი ვოლგოგრადი (1961 წლამდე სტალინგრადი) 8 მაისი, 1965
5   უკრაინა კიევი 8 მაისი, 1965
6   ბელარუსი ბრესტის ციხესიმაგრე (გმირი ციხესიმაგრე) 8 მაისი, 1965[5]
7   რუსეთი მოსკოვი 8 მაისი, 1965
8   უკრაინა ქერჩი 14 სექტემბერი, 1973
9   რუსეთი ნოვოროსიისკი 14 სექტემბერი, 1973
10   ბელარუსი მინსკი 26 ივნისი, 1974
11   რუსეთი ტულა 7 დეკემბერი, 1976
12   რუსეთი მურმანსკი 6 მაისი, 1985
13   რუსეთი სმოლენსკი 6 მაისი, 1985

ლიტერატურარედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია — გმირი ქალაქები
  2. იოსებ სტალინი Cочинения. — М.: «Писатель», 1997. — ტომი: 15. С.218-221. Приказ Верховного Главнокомандующего от 1 мая 1945 года, N 20.
  3. Указе Президиума ВС СССР Об учреждении медали «За оборону киева» от 21 июня 1961 года
  4. Положении о почетном звании «Город-Герой», утвержденном Указом Президиума Верховного Совета СССР от 8 мая 1965 года (Ведомости Верховного Совета СССР, 1965, N 19, ст. 248, пункт 7.)
  5. Указ Президиума ВС СССР от 8.05.1965 № 3573-VI