ჰენრი VIII (ინგლ. Henry„ VIII) (დ. 28 ივნისი, 1491, გრინიჩი — გ. 28 იანვარი, 1547, ლონდონი) — ინგლისის მეორე ტიუდორი მეფე 1509-1547 წ.წ. ირლანდიის ლორდი 1509-1542 და მეფე 1542-1547 წლებში. ტახტზე ავიდა მამის, ჰენრი VII-ის გარდაცვალების შემდეგ.

ჰენრი VIII
Henry VIII
Workshop of Hans Holbein the Younger - Portrait of Henry VIII - Google Art Project.jpg
ინგლისისა და ირლანდიის მეფე
კორონაცია: 24 ივნისი, 1509
მმართ. დასაწყისი: 21 აპრილი, 1509
მმართ. დასასრული: 28 იანვარი, 1547
წინამორბედი: ჰენრი VII
მემკვიდრე: ედუარდ VI
პირადი ცხოვრება
დაბ. თარიღი: 28 ივნისი, 1491
დაბ. ადგილი: გრინვიჩის სასახლე, გრინვიჩი
გარდ. თარიღი: 28 იანვარი, 1547
გარდ. ადგილი: უინძორების სასახლე
მეუღლე: ეკატერინე არაგონელი
ანა ბოლეინი
ჯეინ სეიმური
ანა
ქეთრინ ჰოვარდი
ქეთრინ პარი
შვილები: მერი I
ელისაბედ I
ედუარდ VI
დინასტია: ტიუდორები
მამა: ჰენრი VII
დედა: ელისაბედ იორკელი
რელიგია: კათოლიციზმი; მოგვიანებით ანგლიკანიზმი
ხელმოწერა: HenryVIIISig.svg

ჰენრი VIII-ის მმართველობის პერიოდს ინგლისის ისტორიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. მის სახელთანაა დაკავშირებული ინგლისის რომისგან განდგომა და ანგლიკანიზმის ჩამოყალიბება. ჰენრიმ თავი ანგლიკანიზმის მეთაურად გამოაცხადა, რითაც მეფის უფლებები ინგლისში ხელშეუხებელი გახდა.

მეფე ჰენრი 6-ჯერ იყო დაქორწინებული. მას ძალიან აწუხებდა მემკვიდრის საკითხი და ეძებდა ქალს, რომელიც მისთვის ვაჟის გაჩენას მოახერხებდა. სწორედ ამ სურვილის გამო მოხდა მისი ძალზე გახმაურებული განქორწინება ეკატერინე არაგონელთან და ქორწინება ანა ბოლეინთან.

სექციების სია

ბიოგრაფიარედაქტირება

ადრეული წლები (1491–1509)რედაქტირება

 
ეკატერინე არაგონელი ახალგაზრდა ქვრივი, ჰენრი VIII-ს მხატვარი მიხეილ ზიტოვი, 1502 წელი

ჰენრი VIII დაიბადა Palace of Placentia-ში (სამეფო სასახლე გრინვიჩში), ის იყო ჰენრი VII-ს და ელიზაბეტა იორსკელის მესამე შვილი.[1] ჰენრის ექვსი და-ძმიდან გადარჩა მხოლოდ სამი: არტური უელსის პრინცი, მარგარიტა ტიუდორი და მარია ტიუდორი (საფრანგეთის დედოფალი). 1493 წელს, 2 წლის ასაკში ჰენრი დაინიშნა დუვრის ციხესიმაგრის კონსტებლად და მიენიჭა ხუთი პორტის ლორდის წოდება. 1494 წელს გახდა იორკის ჰერცოგი, შემდეგ ის დაინიშნა ინგლისის ერლ მარშალად და ირლანდიის ლორდ-გამგებლად. მან წამყვანი მასწავლებლებიგან საუკეთესო განათლება მიიღო, თავისუფლად საუბრობდა ლათინურ, ფრანგულ და ესპანურ ენებზე.[2] რადგან ტახტის მემკვიდრედ მისი უფროსი ძმა არტური ითვლებოდა მას სასულიერო კარიერისთვის ამზადებდნენ. დედამისი ელიზაბეტ იორკელი დაიღუპა როდესაც ჰენრი 11 წლის იყო.[3]

არტურის სიკვდილირედაქტირება

არტურის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ასვლა მას მოუწია. ის დაქორწინდა მის რძალზე, ქეითლინ არაგონელზე. მას 1511 წელს შეეძინა პრინცი ჰენრი რომელიც ორ თვეში გარდაიცვალა, ხუთი წლის შემდეგ კი გაჩნდა პრინცესა მერი, შემდეგში დედოფალი მერი I. მეპემ ესპანელ პრინცესასთან იცხოვრა 1522 წლამდე.

ახალგაზრდობის წლები (1509–1525)რედაქტირება

ჰენრის კორონაციიდან ორ დღეში, მისი ბრძანებით დააკავეს ჰენრი VII-ის დროინდელი ორი ყველაზე არაპოპულარური მინისტრი — რიჩარდ ემფსონი და ედმონდ დადლი, რომლებიც 1510 წელს სიკვდილით დაისაჯნენ. ისტორიკოს იან კროფთონის მიხედვით, ასეთი სახის სიკვდილით დასჯები ჰენრის ერთგვარი ტაქტიკა იყო, რათა იოლად მოეშორებინა ყველა, ვინც გზაზე წინ გადაუდგებოდა. თუმცა, ჰენრი მამისგან განსხვავებით შემწყნარეობლაბას იჩენდა იორკების დინასტიის წარმომადგენელთა წინააღმდეგ, რომელნიც რეალურად, ტახტზე მისი მთავარი კონკურენტები იყვნენ. ჰენრიმ რამდენიმე მათგანი შეიწყალა, რომელნიც ჰენრი VII-ის ბრძანებით ციხეში იმყოფებოდნენ.

ჰენრის მმართველობის პირველ წლებში ქვეყანაში კათოლიკური ეკლესიის უფლებები საგრძნობლად გაიზარდა და ფაქტობრივად, ხელშეუხებელი გახდა. ამის მთავარი მიზეზი კი მეფის ეკლესიისადმი დამოკიდებულება იყო, რაც თავის მხრივ, განპირობებული იყო მისი ცხოვრებით ტახტის მემკვიდრედ ქცევამდე. ჰენრიმ კარდინალის დახმარებით წიგნიც კი დაწერა სახელად „შვიდი საიდუმლოს დასაცავად“. ამ წიგნის გამო რომის პაპმა მას „რწმენის დამცველი“ უწოდა.[4]

ფრანცი და ჰაბსბურგებირედაქტირება

ძალაუფლება და სახელირედაქტირება

დიდების წლები (1525–1533)რედაქტირება

რომისგან განდგომა (1533–1540)რედაქტირება

1533 წელს ჰენრიმ სასამართლოს მიმართა, რადგან სურდა, რომ გაჰყროდა თავის მეუღლეს — ქეთრინ არაგონელს და ცოლად შეერთო ანა ბოლეინი. რომის პაპმა მეფისა და ანა ბოლეინის ქორწინება კანონიერად არ სცნო. ჰენრის არ მოსწონდა ის, რომ რომის პაპს მის ქვეყანაში მასზე დიდი ძალაუფლება ჰქონდა, ამიტომ 1534 წელს უარყო პაპის ავტორიტეტი და დასაბამი მისცა ანგლიკანურ ეკლესიას.

ბოლო წლები (1540–1547)რედაქტირება

სიკვდილი და მემკვიდრეებირედაქტირება

მას დარჩა სამი მემკვიდრე ედუარდ VI, მერი I და ელიზაბედ I. ისინი ყველა სხვადასხვა ქალისაგან ჰყავდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ედუარდ უფლისწული ავიდა.

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. Crofton, p.128
  2. Crofton, p.129
  3. Churchill, p.29
  4. ჰენრი VIII-ის შესახებ