გასპარ-ფელიქს ტურნაშონი (დ. 6 აპრილი, 1820 – გ. 20 მარტი, 1910), ცნობილი ფსევდონიმით ნადარი — ფრანგი ფოტოგრაფი, კარიკატურისტი, ჟურნალისტი, ნოველისტი, ბალუნისტი. 1858 წელს ის გახდა პირველი ადამიანი, ვინც გადაიღო აეროფოტოსურათი.

ნადარი
Felix nadar c1860.jpg
ნადარის ავტოპორტრეტი, დაახლ. 1860
მშობლიური სახელი Gaspard-Félix Tournachon
დაბადების სახელი გასპარ-ფელიქს ტურნაშონი
დაბადების თარიღი 5 აპრილი, 1820
პარიზი
გარდაცვალების თარიღი 20 მარტი, 1910 (89 წლის)
პარიზი
დაკრძალულია პერ-ლაშეზის სასაფლაო
48°51′36″N 2°23′46″E / 48.860° ჩ. გ. 2.396° ა. გ. / 48.860; 2.396
ეროვნება ფრანგი
მოქალაქეობა საფრანგეთის დროშა საფრანგეთი
საქმიანობა ფოტოგრაფი
კარიკატურისტი
ჟურნალისტი
ნოველისტი
ბალუნისტი
შვილ(ებ)ი პოლ ნადარი
მშობლები მამა: ვიქტორ ტურნაშონი
ხელმოწერა SigNadar.svg

ნადარის ფოტოპორტრეტები დაცულია მრავალ დიდ ეროვნულ ფოტოკოლექციაში. მისმა ვაჟმა, პოლ ნადარმა, მამის სიკვდილის შემდეგ განაგრძო საქმიანობა.

ცხოვრებარედაქტირება

გასპარ-ფელიქს ტურნაშონი დაიბადა 1820 წლის აპრილში პარიზში,[1] თუმცა ზოგიერთი წყარო ამბობს, რომ ის დაიბადა ლიონში. მისი მამა, ვიქტორ ტურნაშონი, მესტამბე და წიგნების გამყიდველი იყო. ნადარმა მედიცინის შესწავლა დაიწყო, მაგრამ მამის გარდაცვალების შემდეგ ფინასური პრობლემების გამო სწავლა მიატოვა.[1][2]

ნადარმა სხვადასხვა გაზეთში დაიწყო მუშაობა კარიკატურისტად და რომანისტად. იგი შეუერთდა პარიზულ ბოჰემიურ ჯგუფს (ჟერარ დე ნერვალი, შარლ ბოდლერი, თეოდორ დე ბანვილი). მეგობრებმა მას მეტსახელი შეურჩიეს: ტურნადარი, რომელიც მოგვიანებით გახდა ნადარი.[2] მისი ნაშრომი პირველად 1848 წელს გამოქვეყნდა Le Charivari-ში. 1849 წელს ნადარმა დააარსა La Revue Comique à l’Usage des Gens Sérieux.

კარიკატურისტის სამსახურიდან გადავიდა ფოტოგრაფიაზე. პირველი ფოტოები 1853 წელს გადაიღო, ხოლო 1854 წელს სენტ-ლაზარეს ქუჩის 113 ნომერში გახსნა ფოტოსტუდია. ის 1860 წელს გადავიდა კაპუცინის ბულვარის 35 ნომერში. ნადარმა გადაიღო პიროვნებების ფართო სპექტრი: პოლიტიკოსები (გიზო, პრუდონი), მსახიობები (სარა ბერნჰარდტი, პაულუსი), მწერლები (ჰიუგო, ბოდლერი, სენდი, ნერვალი, გოტიე, დიუმა), მხატვრები (კორო, დელაკრუა, მილე) და მუსიკოსები. (ლისტი, როსინი, ოფენბახი, ვერდი, ბერლიოზი).[2] პორტრეტული ფოტოგრაფია გადიოდა ადგილობრივი ინდუსტრიალიზაციის პერიოდს და ნადარმა უარი თქვა ტრადიციული მდიდრული დეკორების გამოყენებაზე, ის ამჯობინებდა ბუნებრივ, დღის სინათლეს და ეზიზღებოდა ის, რაც მას არასაჭირო აქსესუარად მიაჩნდა. 1886 წელს შვილთან ერთად მან გააკეთა ის, რაც შეიძლება იყოს პირველი ფოტორეპორტაჟი: ინტერვიუ დიდ მეცნიერთან მიშელ ეჟენ შევრულთან, რომელიც იმ დროს 100 წლის იყო.[3] გამოქვეყნდა Le Journal Illustré-ში.[2]

 
Balloon Le Geant-ის ფრენა გასპარ-ფელიქს ტურნაშონის მიერ (ნადარი), 1863 წ.
 
დაახლოებით 1865 წელი: ნადარის „მბრუნავი“ ავტოპორტრეტი

გალერეარედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 Félix Nadar Gaspard-Félix Tournachon (6 April 1820 – 23 March 1910, France). ციტირების თარიღი: 12 November 2019
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Archives de France |. ციტირების თარიღი: 15 October 2015
  3. "Le Journal Illustré" Publishes the First Photo-Interview 9/5/1886“. History of Information. ციტირების თარიღი: 12 November 2019.