მთავარი მენიუს გახსნა

ვლადიმერ ვერნადსკი

რუსი მინერალოგი და კრისტალოგრაფი

ვლადიმერ ივანეს ძე ვერნადსკი (რუს. Вернадский, Владимир Иванович; დ. 12 მარტი [ ძვ. სტ. 28 თებერვალი] 1863, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 6 იანვარი 1945, მოსკოვი) — რუსი[4] მინერალოგი და კრისტალოგრაფი. XIX-XX საუკუნეების ცნობილი ბუნებისმეტყველი და მოაზროვნე. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1912). უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პირველი პრეზიდენტი (1919). ვლადიმერ ვერნადსკი გეოქიმიის, ბიოგეოქიმიის, რადიოგეოლოგიისა და ბიოსფეროს მოძღვრების ფუძემდებელია.

ვლადიმერ ვერნადსკი
1934-V I Vernadsky.jpg
დაბ. თარიღი 28 თებერვალი (12 მარტი) 1863[1]
დაბ. ადგილი სანქტ-პეტერბურგი[2]
გარდ. თარიღი 6 იანვარი 1945(1945-01-06)[2] [1] (81 წელი)
გარდ. ადგილი მოსკოვი[2]
დასაფლავებულია ნოვოდევიჩის სასაფლაო
მოქალაქეობა რუსეთის იმპერია
Flag of Russia.svg რუსეთის რესპუბლიკა
საბჭოთა რუსეთი
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg სსრკ
ეროვნება რუსეთის იმპერია
სამეცნიერო სფერო გეოლოგია, კრისტალოგრაფია, მინერალოგია, გეოქიმია, რადიოგეოლოგია, ბიოლოგია, ბიოგეოქიმია და ფილოსოფია
მუშაობის ადგილი სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო უნივერსიტეტი, მოსკოვის საიმპერატორო უნივერსიტეტი, Tavrida National V.I. Vernadsky University და სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემია
ალმა-მატერი Q4483558? და სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო უნივერსიტეტი
განთქმული მოსწავლეები ალექსანდრე ფერსმანი, Q28872023? და Bruno Brunowsky
სამეცნიერო ხარისხი Doctor rerum naturalium
მამა ივანე ვერნადსკი
შვილ(ებ)ი გიორგი ვარნადსკი[3]
ჯილდოები სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია, შრომის წითელი დროშის ორდენი, წმინდა ანას მე-2 ხარისხის ორდენი, წმინდა სტანისლავის მე-2 ხარისხის ორდენი და სტალინური პრემია
ხელმოწერა Vernadsky Vladimir Ivanovich signature.png

ვლადიმერ ვერნადსკი მრავალი სამეცნიერო დაწესებულების ორგანიზატორია. 1885 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1890 წლიდან მოსკოვის უნივერსიტეტის მინერალოგიის პრივატ-დოცენტი; 1898–1911 წლებში მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1914 წლიდან პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიისა და მინერალოგიის მუზეუმის დირექტორი; 1922–1939 წლებში მის მიერ დაარსებული სახელმწიფო რადიუმის ინსტიტუტის დირექტორი; 1927 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში ჩამოაყალიბა ცოცხალი ნივთიერების განყოფილება, რომელიც 1929 წელს ბიოგეოქიმიის ლაბორატორიად გადაკეთდა (დირექტორი იყო 1945 წლამდე), რომლის ბაზაზე შემდეგ ვერნადსკის სახელობის გეოქიმიისა და ანალიზური ქიმიის ინსტიტუტი შეიქმნა.

1937 წელს ვერნადსკის ინიციატივით დაარსდა რადიოაქტიური მეთოდით ქანების ასაკის განმსაზვრელი საერთაშორისო კომისია. ვერნადსკი მუშაობდა პარიზში (სორბონში, მ. კიური-სკლოდოვსკაიას რადიუმის ინსტიტუტში), პრაღაში (კარლის უნივერსიტეტი) და სხვა.

ვლადიმერ ვერნადსკიმ წამოაყენა უდიდესი პრაქტიკული მნიშვნელობის მეცნიერული პრობლემები: ალუმინსილიკატების აგებულებისა, იშვიათი და გაფანტული ელემენტების გეოქიმიური, რადიოაქტიური ელემენტების ძებნისა, ორგანიზმების როლის შესახებ გეოქიმიურ პროცებში, ქანების აბსოლუტური ასაკის განსაზღვრისა და სხვ. მასვე ეკუთვნის მინერალების წარმოშობის ახალი ევოლუციური თეორია (გენეტიკური მინერალოგია).

ვერნადსკის წარმოდგენა პარაგენეზისზე და იზომორფულ რიგებზე საფუძვლად დაედო სასარგებლო წიაღისეულის ძებნის ერთ-ერთ მეთოდს. იკვლევდა ასევე დედამიწის ქერქის, ოკეანისა და ატმოსფეროს ქიმიურ შედგენილობას. 1910 წლიდან ვერნადსკი აწარმოებდა რადიოაქტიური მინერალების საბადოების ძებნასა და ქიმიურად იკვლევდა მათში რადიუმისა და ურანის შემცველობას. ვლადიმერ ვერნადსკის სკოლის წარმომადგენლები არიან ცნობილი მკვლევარები: ალექსანდრე ფერსმანი (1883–1945), დიმიტრი შჩერბაკოვი (1893–1966), ალექსანდრე ვინოგრადოვი (1895–1975), ვიტალი ხლოპინი (1890–1950), ალექსანდრე თვალჭრელიძე (1881–1957) და სხვა. ვერნადსკი იყო ჩეხოსლოვაკიის მეცნიერებათა აკადემიის (1926) და საფრანგეთის ინსტიტუტის მეცნიერებათა აკადემიის (1928) წევრი.

მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში დიდი დამსახურებისათვის ვლადიმერ ვერნადსკის მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943). დაჯილდოებულია ასევე შრომის წითელი დროშის ორდენით.1945 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიისა და მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაწესებულია ვერნადსკის სახელობის ორ-ორი სტიპენდია. 1943 წლიდან კი ყოფილ სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში ფულადი პრემია და 1963 წლიდან — ოქროს მედალი.

სექციების სია

თხზულებებირედაქტირება

  • О группе силлиманита и роли глинозема в силикатах, М., 1891;
  • Очерки и речи. 1—11, П., 1922; La Geochimie, P., 1924;
  • Биосфера, т. 1—2, Л., 1926;
  • Проблемы биогеохимии, ч. 1—2, 4, М. — Л., 1934—1940;
  • Избр. соч., т. 1—5, М., 1954-60;
  • Химическое строение биосферы Земли и ее окружения, М., 1965.

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, გვ. 372-373, თბ., 1979 წელი.
  • Академику В. И. Вернадскому к пятидесятилетию научной и педагогической деятельности, т. 1—2, Л. — М., 1936;
  • Ферсман А. Е., Жизненный путь академика Владимира Ивановича Вернадского (1863—1945), 1946;
  • Виноградов А, П., В. И. Вернадский и геохимия редких элементов, М. — Л., 1947;
  • Мочалов И. И., В. И. Вернадский — человек и мыслитель, М., 1970.

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 BNF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 2.2 Виноградов А. П. Вернадский Владимир Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1971. — Т. 4 : Брасос — Веш. — С. 536–537.
  3. გიორგი ვარნადსკი
  4. ვლადიმერ ვერნადსკი და მისი ეროვნების საკითხი