ბუ

ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა

ბუ,[1] რუხი ბუ,[2] ტყის ბუ,[3][4] ან ჩვეულებრივი ტყის ბუ[5] (ლათ. Strix aluco) — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა.

ბუ
Strix aluco 1 (Bohuš Číčel).jpg
მეცნიერული კლასიფიკაცია
სამეფო:  ცხოველები
ტიპი:  ქორდიანები
კლასი:  ფრინველები
რიგი:  ბუსნაირნი
ოჯახი:  ბუსებრნი
გვარი:  ტყის ბუ
სახეობა:  ბუ
ლათინური სახელი
Strix aluco (Linnaeus, 1758)
დაცვის სტატუსი
Status iucn3.1 LC ka.svgსაჭიროებს ზრუნვას
ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ
IUCN 3.1 Least Concern : 22725469
გავრცელება
Strix aluco distribution map.png

საშუალო სიდიდის ბუა, მისი სხეულის სიგრძეა 38 სმ-მდე; ფრთის შლილი 95–105 სმ; მასა 420–590 გრამი, დედალი ზომით უფრო დიდია. ფრენის დროს კარგად უჩანთ ფართო გრძელი ფრთები და საკმაოდ მოკლე კუდი. საერთო შეფერილობა ჟანგმიწოვან-მორუხო (მოყვითალომდე) ან ჟანგმიწოვან-წითურია; სხეულის ქვედა ნაწილი უფრო ღია ფერისაა; გვხვდება მელანისტი ეგზემპლარებიც.[1] ჯდომისას, ისივე როგორც ფრენისას, მხრებსა და ფრთის მფარავ ბულბულზე ემჩნევა თეთრი ზოლები. ზურგზე ბაცი და მკვეთრი ლაქები აყრია. მკერდზე გასდევს გრძივი ფართო მუქი ლაქები. თვალები დიდი ზომის და ახლო-ახლო განლაგებული, ფერად შავი. ნისკარტი ყვითელი, მოკლე და ვიწროა; იგი მაგარი წვერით მთავრდება; ზედა ნაწილში ნესტოებია განლაგებული. თავზე არ აქვს წაგრძელებული ბუმბულის კონები, ე. წ. „ყურები“. ძლიერი თითები ბასრი ბრჭყალებით ბოლოვდება. ძახილი — მაღალი „ჰუ-ჰუ-ჰუუუ“ და გრძელი „კუვიტ“.

გავრცელებულია ევრაზიასა (ატლანტის ოკეანიდან ურალის მთებამდე და მდინარე იშიმამდე, კავკასიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავღანეთში, ჩრდილოეთ პაკისტანში და სხვ.) და ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკაში. საქართველოში მობინადრეა. ბინადრობს შერეულ ან ფართოფოთლოვან მაღალტანიან ტყეებში, პარკებსა და ბაღებში. ვერტიკალურად ადის ზღვის დონიდან 2400 მეტრამდე.[1]

სქესობრივ სიმწიფეს 1 წელში აღწევს. მონოგამური ფრინველია. ბუდეს ხის ფუღუროში, პირდაპირ ხეზე, სხვა ფრინველის მიტოვებულ ბუდეში ან სახლის სხვენზე იკეთებს, იშვიათად — კლდის ნაპრალში.[1] კვერცხმდებლობა მარტის ნახევრიდან აპრილის ნახევრამდე მიმდინარეობს, დებს საშუალოდ 2–4 (6-მდე) თეთრი ფერის მომრგვალებულ კვერცხს.[1] ინკუბაცია 30 დღემდე გრძელდება; ბარტყები ფრენას 35–39 დღეში იწყებენ.

იკვებება წვრილი მღრღნელებით, ნადირობს ფრინველებზე, ბაყაყებსა და უხერხემლოებზეც. ველურ ბუნებაში 5 წლამდე ცოცხლობს, ტყვეობაში — 21 წელზე მეტს.

ლიტერატურარედაქტირება

  • Бёме Р. Л., Жордания Р. Г., Кузнецов А. А. Птицы Грузии, — Тбилиси: «Сабчота Сакартвело», 1987. — стр. 40.
  • დარჩიაშვილი გ., საქართველოს არიდული და სემიარიდული ეკოსისტემების ფრინველთა სარკვევი, გვ. 72, თბ., 2002.

  • ელდერტონი, დევიდ, „ცხოველების ენციკლოპედია“, მთარგმ. ნ. ბელთაძე, გვ. 423, თბ.: გამომც. „პალიტრა L“, 2018.

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 ჟორდანია რ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 486, თბ., 1997 წელი.
  2. ჟორდანია რ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, გვ. 588, თბ. 1977 წელი.
  3. ბუ // დიდი ქართულ-ინგლისური ლექსიკონი: [2 ტომად] / შემდგ.: რუსუდან ამირეჯიბი, შუქია აფრიდონიძე, დონალდ რეიფილდი (მთ. რედ.) და სხვ. — ლონდონი: გარნეტი, 2006
  4. ცხოველების ენციკლოპედია, გვ. 423
  5. კუტუბიძე მ., ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 55, 106, 183, თბ.: გამომც. „მეცნიერება“, 1973.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ბუ&oldid=3871721“-დან