მთავარი მენიუს გახსნა
ფერღანის ხეობის რუსულენოვანი რუკა

ფერღანას ხეობა (უზბეკ. Фарғона водийси; Farg‘ona vodiysi, ყირგ. Фергана өрөөнү; ტაჯ. водии Фaрғонa, რუს. Ферганская долина, სპარს. وادی فرغانه) — მთათაშორისი ჩაღრმავება შუა აზიის მთებში. მდებარეობს შუა აზიის სამი ქვეყნის: უზბეკეთის, ყირგიზეთისა და ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე. ფართობი — 22 ათასი კმ²., მოსაზღვრე მთებიანად — დაახლ. 80 ათასი კმ².,სიგრძე — 300 კ., სიგანე — 170 კმ.-მდე. ფერღანის ხეობა თითქმის მოქცეულია მთის ქედებში: ჩრდილო-დასავლეთით — ქურამისა და ჩათკალის ქედებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ფერღანის ქედით, სამხრეთით — თურქესტანისა და ალაის ქედებით. მხოლოდ დასავლეთით გააჩნია ვიწრო გასასვლელი დაკავებული კაირაკუმის წყალსაცავის მიერ. ხეობის ცენტრალურ ნაწილში საშუალო ტემპერატურა ივნისის თვეში — +23ºС-დან +28ºС-მდე, მაქსიმალური ტემპერატურა — 43ºС; ხეობის დასავლეთ ნაწილში საშუალო ტემპერატურა იანვრის თვეში — -0,9ºС , აღმოსავლეთ ნაწილში -2,5ºС.

ფერღანის ხეობის დასავლეთი ნაწილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 300-400 მეტრზე, ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილი მაღლდება და აღწევს 900-1000 მეტრს. ხეობის უმთავრესი მდინარეა სირდარია, რომელიც წარმოიქმნება მდინარეების ნარინისა და ყარადარიის შეერთების შედეგად.

ხეობის ფლორა ძალიან ღარიბია. გვხვდება ძირითადად გრძელყურა ზღარბი, შუააზიური კუ, იშვიათად მგელი, მელა, გარეული ღორი, მაჩვი, მაჩვზღარბასებრნი. ფრინველებიდან აღსანიშნავია არწივი, ოფოფი. ასევე ღარიბია მცენარეთა სამყაროც.

ხეობა შუა აზიაში ერთ-ერთი მჭიდროდ დასახლებული ადგილია. ხეობაში ცხვრობენ უზბეკები, ყირგიზები და ტაჯიკები.

ეკონომიკის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა.

საინტერესო ფაქტებირედაქტირება

ფერღანის ხეობა გამორჩეულია შუა აზიაში აბრეშუმის წარმოების ათას ხუთას წლიანი ისტორიით.

ლიტერატურარედაქტირება

  • Абашин С. Н. Население Ферганской долины (К становлению этнографической номенклатуры в конце XIX — начале ХХ века)//Ферганская долина: Этничность, этнические процессы, этнические конфликты. — М., 2004