კასპიური შურთხი — არის ფრინველი ქათმისებრთა ოჯახის წარმომადგენელი. შურთხების შორის ყველაზე მცირე ზომისაა, სწორედ კასპიური შურთხი. იგი შეტანილია წითელ წიგნში და მისი მოპოვება დღეისათვის აკრძალულია.

სახეობებირედაქტირება

კასპიისპირეთში, მისი რამდენიმე სახეობა არსებობს. მათ შორის გამოირჩევა: სომხური კასპიის შურთხი და სამხრეთ კასპიის მთის ინდაური. ეს სახეობა მიეკუთვნება, იმ მნიშვნელოვან ფრინველთა ჯგუფს, რომლებიც ყურადღებას იქცევენ. შურთხი მნიშვნელოვანი კონსერვაციული სტატუსის მქონე ფრინველია.

აღწერილობარედაქტირება

კასპიური შურთხი გარეგნულად, მსგავსია ურალის სხვა ტიპებთან. ის ცხოვრობს მაღალმთიანეთში, ყველაზე ხშირად კი ფარაში. შურთხი საშიშროების შემთხვევაში, გარბის ან იმალება ძირითადად კლდოვან ციცაბო კლდეებზე, არიან საკმაოდ სწრაფები და შეუძლიათ მაღლა ფრენა. კლდოვან ადგილებს არჩევს იმიტომ, რომ თავისი რუხი ფერის ბუმბულის წყალობით კლდეების ფონზე შეუმჩნეველი ხდება.

კასპიის მთის ინდაურების მამრისა და მდედრის ფერი ერთნაირია. თავისა და კისრის ზედა მხარე, ლოყები და კისრის მხარეები ნაცრისფერი აქვთ. ფართო თეთრი ზოლაი გადაჭიმულია აქვთ უკანა ყურის მიდამოდან კისრამდე. კასპიის ოლარის ნიკაპი თეთრია, ისევე როგორც ყელი. უკანა და წინა მხარე დაფარულია ნაცრისფერი ბუმბულით. ზედა ფრთების დანარჩენი ნაწილი მუქი ნაცრისფერია, მცირე ზომის ჭრელი ლაქებით. პირველადი და საშუალო მფრინავები თეთრი ფერისანი არიან, მუქი ყავისფერი დაბოლოებებით. კასპიის მთის შურთხს ჩიყვი, წინაგული და გულმკერდი მოლურჯო – ნაცრისფერი აქვთ, მასზე ოდნავ ამობურცული საფარით. კასპიის ულარი შერწყმულია გარემოს და ძნელად შესამჩნევია.

აღსანიშნავია, რომ კასპიური შურთხი წყვილად ან მცირე გუნდების სახით ცხოვრობს.

შურთხი ძირითადად გვხვდება ალპური და სუბალპური ზონების ხეობებში, ციცაბო ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 2,400 მ-დან 4,000 მ-მდე. სეზონური მიგრაციის დროს ფრინველები მიდიან ტყეების ზედა საზღვარზე. ძირითადი არეალი კასპიური შურთხისა არის სომხეთის მაღალმთიანი რეგიონი და მცირე კავკასიონი. შურთხის საცხოვრებელი ადგილი მიუდგომელი, კლდოვანი მთებია. ზაფხულობით ცდილობს უფრო მაღლა ასვლას, ხოლო ზამთარში, დიდი თოვლის დროს, ჩამოდის უფრო ქვევით და ტოვებს ხოლმე ალპურ ზონას.

დღეისათვის აღნიშნული სახეობის ზოგიერთი პოპულაცია გადაშენების პირასაა, ეს კი გამოწვეულია ბრაკონიერობით, საძოვრების ნაკლებობით და მტაცებლების დიდი რაოდენობით.

აღსანიშნავია, რომ კასპიის ულარის გამოსახულება დეპონირებულია ვერცხლის თურქმენულ მონეტაზე, რომლის ღირებულება შეადგენს 500 მანათს.

კასპიური შურთხი აპრილ-მაისში დებს 15-20 კვერცხს, ბუდობს დაახლოებით 28 დღე, ხოლო წიწილები ჩვეულებრივად ივნისში იჩეკებიან.

ზოგადად შურთხი ძალიან ფრთხილი არსებაა და ჯიხვებს საფრთხეს ატყობინებს, სწორედ ამ მიზეზის გამო მას „ჯიხვების დარაჯს“ უწოდებენ.

უნდა აღინიშნოს, რომ დღეისათვის შურთხის ცხოვრება დაწვრილებით შესწავლილი არ არის.

ლიტერატურარედაქტირება

  • Hennache, A. & Ottaviani, M. (2011). Cailles, Perdrix et Francolins de l’Ancien Monde, 400 pages. Éditions W.P.A. France, Clères, France.
  • Madge, S. & McGowan, P. J. K. (2002). Pheasants, Partridges & Grouse. Helm, London.

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება