მთავარი მენიუს გახსნა

შალვა რადიანი

ქართველი კრიტიკოსი და ლიტერატურათმცოდნე

შალვა დიმიტრის ძე (შეწირული) რადიანი (დ. 30 დეკემბერი, 1904, ოზურგეთი — გ. 23 მარტი, 1977, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი.

ბიოგრაფიარედაქტირება

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. ლიტერატურულ-კრიტიკული მოღვაწეობა დაიწყო 1926 წლიდან. აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს მწერალთა კავშირის შექმნასა და საქმიანობაში, მუშაობდა „მნათობის“, „პროლეტარული მწერლობის“, „პიონერის“, „დროშის“, „ჩვენი თაობისა“ და სხვა ჟურნალების რედაქციებში. 1929-1932 წლებში იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის მდივანი, 1937-1942 წლებში გაზეთ „ლიტარატურული საქართველოს“ რედაქტორი, 1930 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ახალი და უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორიას, 1942 წლიდან იყო ახალი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის გამგე, 1944 წლიდან რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის განყოფილების ხელმძღვანელი, 1949-1958 წლებში ამავე ინსტიტუტის დირექტორი.

შალვა რადიანი მრავალი ფუძემდებლური ნაშრომის ავტორია. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს: „თანამედროვე ქართული ლიტერატურა“, „ვასილ ბარნოვის ისტორიული რომანები“, „ნიკოლოზ ბარათაშვილი და ქართული რომანტიზმი“, „ახალი ქართული ლიტერატურა“ (წგნ. I-II., 1949-1950), „ქართული ლიტერატურის ისტორია“ (თანაავტორები ა. ბარამიძე, ბ. ჟღენტი. 1958, რუსულ ენაზე), „XX საუკუნის ქართული ლიტერატურა“, „სახეები და შთაბეჭდილებანი“ და სხვა. მისი რედაქციით გამოიცა ი. ჭავჭავაძისს, რ. ერისთავის, გ. წერეთლის, ი. ევდოშვილის, ე. ნონეშვილის, შ. არაგვისპირელის, ჭ. ლომთათიძის, ვ. ბარნოვის, გ. ტაბიძისა და სხვათა თხზულებათა კრებულები ქართულ და რუსულ ენებზე. შ. რადიანი იყო ქართული ლიტერატურის სახელმძღვანელოების თანაავტორი.

27 წიგნისა და 300-ზე მეტი ლიტერატურულ-კრიტიკული წერილის ავტორი დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით, დდი გერმანელი ფილოსოფოსის ჰეგელის და უკრაინელი მწერალი ქალის ლესია უკრაინკას მედლებით. მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურარედაქტირება

  • ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 311, თბ., 1994