უილიამ ტომსონი (ინგლ. William Thomson; დ. 26 ივნისი, 1824, ბელფასტი – გ. 17 დეკემბერი, 1907, ლარზგი, დაკრძალულია ლონდონში) — ინგლისელი ფიზიკოსი, თერმოდინამიკისა და აირთა კინეტიკური თეორიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

უილიამ ტომსონი
Kelvin-1200-scale1000.jpg
დაბ. თარიღი 26 ივნისი 1824(1824-06-26)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [11]
დაბ. ადგილი ბელფასტი[14] [11]
გარდ. თარიღი 17 დეკემბერი 1907(1907-12-17)[1] [2] [3] [4] [5] [15] [6] [7] [8] [9] [10] [12] [13] [11] [11] (83 წლის)
გარდ. ადგილი ლარგზი[14]
დასაფლავებულია უესტმინსტერის სააბატო
მოქალაქეობა Flag of the United Kingdom.svg დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფო
სამეცნიერო სფერო ფიზიკა
მუშაობის ადგილი გლაზგოს უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი გლაზგოს უნივერსიტეტი, პიტერჰაუზი და კემბრიჯის უნივერსიტეტი[16]
განთქმული მოსწავლეები იულიამ ედვარდ აირტონი
მეუღლე Margaret Crum და Frances Anna Blandy
მამა ჯეიმზ ტომსონი[17]
დედა Margaret Gardiner[6] [17]
ჯილდოები ორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის[18] , სამეფო საზოგადოების წევრი[17], სამეფო ვიქტორიანული ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი, კოპლის მედალი[19] , სამეფო მედალი, ჯონ ფრიცის მედალი, პონსელეს პრემია, ჰელმჰოლცის მედალი, მატეუჩის მედალი, ვარდის ორდენი, ალბერტის მედალი, სმითის პრემია, კითის მედალი, ბეიკერის სახელობის ლექცია, ღირსების ორდენი[17] , წმინდა საგანძურის ორდენი, საპატიო წევრი და რაინდი-ბაკალავრი
ხელმოწერა Lord Kelvin Signature.svg

1834–45 წლებში სწავლობდა გლაზგოსა და კემბრიჯის უნივერსიტეტებში. 1845–46 წლებში მუშაობდა პარიზში ფრანგ ფიზიკოს ა. რენიოსთან ერთად. 1846–99 წლებში იყო გლაზგოს უნივერსიტეტის პროფესორი. 1892 წელს სამეცნიერო დამსახურებისათვის მიიღო ლორდ კელვინის ტიტული. 1845 წელს დაამუშავა გამოსახულების მიღების ელექტრული მეთოდი, 1848 წელს შემოიღო თერმოდინამიკის მეორე საწყისის ერთ-ერთი ფორმულირება (1851) და შემოიღო ენერგიის გაბნევის ცნება. გამოთქვა სამყაროს „სითბური სიკვდილის“ ჰიპოთეზა. 1851 წელს აღმოაჩინა ფერომაგნეტიკების ელექტრული წინაღობის ცვლილება მათი დამაგნიტებისას. 1853–54 წლებში ჯეიმზ ჯოულთან ერთად აღმოაჩინა აირის გაცივების ეფექტი მისი ადიაბატური გაფართოებისას (ჯოულ–ტომსონის ეფექტი). განავითარა თერმოელექტრული მოვლენების თერმოდინამიკული თეორია და 1856 წელს იწინასწარმეტყველა ელექტრული დენით სითბოს გადატანის მოვლენა, დაადგინა ელექტრული კონტურის რხევის პერიოდის დამოკიდებულება მისივე ტევადობასა და ინდუქციურობაზე.

ლიტერატურარედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 MacTutor History of Mathematics archive
  3. 3.0 3.1 SNAC — 2010.
  4. 4.0 4.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5.0 5.1 Encyclopædia Britannica
  6. 6.0 6.1 6.2 Lundy D. R. The Peerage
  7. 7.0 7.1 KNAW Past Members
  8. 8.0 8.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  9. 9.0 9.1 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  10. 10.0 10.1 Roglo — 1997. — 8261991 ეგზ.
  11. 11.0 11.1 11.2 11.3 11.4 Academy of Sciences of Turin — 1757.
  12. 12.0 12.1 Proleksis enciklopedija — 2009.
  13. 13.0 13.1 Dictionary of Irish BiographyCambridge University Press, Royal Irish Academy, 2009.
  14. 14.0 14.1 Томсон Уильям // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  15. Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  16. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  17. 17.0 17.1 17.2 17.3 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
  18. William Lord Kelvin of Largs Thomsonორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის.
  19. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე: