მარნეული

ქალაქი საქართველოში

მარნეული (1947 წლამდე ბორჩალო) — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მარნეულში არის რუსთავის ეპარქიის რეზიდენცია. ქალაქში რვა საჯარო სკოლაა, მათ შორის ერთი ქართულენოვანი.

ქალაქი
მარნეული

მარნეულის ჩაის სახლი
დროშა გერბი

ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე ქვემო ქართლი
მუნიციპალიტეტი მარნეული
კოორდინატები 41°29′14″ ჩ. გ. 44°47′53″ ა. გ. / 41.48722° ჩ. გ. 44.79806° ა. გ. / 41.48722; 44.79806
ცენტრის სიმაღლე 420±1 მეტრი
მოსახლეობა 24 928 (2023)[1]
ეროვნული შემადგენლობა აზერბაიჯანელები 84 %
ქართველები 10,5 %
სომხები 3,7 %
რუსები 0,6 %
ბერძნები 0,4 %
სასაათო სარტყელი UTC+04:00
სატელეფონო კოდი 357[2]
საფოსტო ინდექსი 3000[3]
მარნეული — საქართველო
მარნეული
მარნეული — ქვემო ქართლი
მარნეული

სახელწოდება

რედაქტირება

სახელწოდება მარნეული მოხსენებულია XVII საუკუნის ისტორიულ წყაროებში. ამასვე მოწმობს ვახუშტი ბაგრატიონის (XVIII ს-ის დასაწყისი) და ცნობილი მოგზაურის იოჰან გიულდენშტედტის ჩანაწერები (1772), ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით, მარნეულის ძველი სახელი ლომთაგორა ყოფილა (წყაროებში პირველად იხსენიება XIII საუკუნეში), რომელიც დიდ დასახლებად იქცა ლომთაგორა-მარნეულის, ჭანდარ-სანდარისა და სარვანის გაერთიანების შედეგად.

სახელწოდება მარნეული ქართული წარმოშობისაა და მას რამდენიმე ახსნა მოეპოვება. სიტყვა მარანი VIII საუკუნიდან არსებობს და აღნიშნავს ღვინის დასაყენებელ და შესანახ ადგილს. ასევე, მარნეული არის მცენარის სახეობაც. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, მარნეულის არის მარნას (მცენარე) რტოსგან.

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის ნაპირებზე. მარნეულში ზომიერად თბილი სტეპის ჰავაა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 °C, იანვარში 0 °C, ივლისში 23,9 °C. აბსოლუტურ მინიმუმი — 25 °C, აბსოლუტურ მაქსიმუმი 40 °C. ნალექები 500 მმ წელიწადში.

დიდ დასახლებად იქცა სოფლების: ლომთაგორა-მარნეულის, ეკლესიის, ჭანდარ-სანდარისა და სარვანის გაერთიანების შედეგად. უძველესი დასახლებაა ლომთაგორა (წყაროებში პირველად იხსენიება XIII საუკუნეში), რითაც ბოლოვდებოდა მეგალითური (ციკლოპური) ციხეების მწკრივი მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს. იყო მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრე და საგზაო კვანძი. XVII საუკუნეში ირანის შაჰმა აბას I-მა აქედან აყრილი მკვიდრი ქართული მოსახლეობის ნაცვლად ამ ადგილას ბორჩალუს თურქმანული ტომი დაასახლა, შემდგომში, დასახლებასაც ბორჩალო ეწოდა. 1947 წელს აღადგინეს ძველი ქართული სახელწოდება მარნეული. ქალაქად გამოცხადდა 1964 წელს.

მარნეულის ტერიტორიაზე შემორჩენილია მეგალითური ხანის ციხის ნაშთები და ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესია.

დემოგრაფია

რედაქტირება

2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 20 211 ადამიანი.

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი
1989[4] 27 118 -- --
2002[4]   20 065 -- --
2014[5]   20 211 9 903 10 308

ლიტერატურა

რედაქტირება
  1. https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population
  2. http://silknet.com/?module=popup_content&language=ge&product_id=8&type_id=20&attr=city_indexes
  3. საქართველოს ფოსტა — 1805.
  4. 4.0 4.1 საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის შედეგბი, ტომი I. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2003). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-30. ციტირების თარიღი: 7 დეკემბერი, 2016.
  5. მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.