ადა იონათი

ებრაელი ქიმიკოსი

ადა იონათი (ებრ. עדה יונת‎‎, დ. 22 ივნისი 1939[9]) — ებრაელი კრისტალოგრაფი. ცნობილია თავისი გამოკვლევებით რიბოსომის სტრუქტურაზე. ის არის ჰელენ და მილტონ კიმელმანების ბიომოლეკულური სტრუქტურის ცენტრისა და ვეიზმენის სამეცნიერო ინსტიტუტის ასამბლეის ამჟამინდელი დირექტორი. 2009 წელს მან ქიმიის დარგში ნობელის პრემია მიიღო ვენკატრამან რამაკრიშნანთან და ტომას სტეიზთან ერთად რიბოსომის სტრუქტურისა და ფუნქციების კვლევისათვის. იონათი არის პირველი ებრაელი ქალი, რომელმაც ნობელის პრემია მიიღო,[10] შუა აღმოსავლეთში პირველი ქალი, რომელმაც ეს პრიზი სამეცნიერო დარგში გადეცა[11] და პირველი ამ ჯილდოს მფლობელი 45 წლის ქალი.[12]

ადა იონათი
ებრ. עדה יונת
Ada Yonath Weizmann Institute of Science.jpg
AdaYonath.jpg
დაბ. თარიღი 22 ივნისი 1939(1939-06-22)[1] [2] [3] (81 წლის)
დაბ. ადგილი იერუსალიმი, ისრაელი[4]
მოქალაქეობა Flag of Israel.svg ისრაელი[5] [4]
სამეცნიერო სფერო კრისტალოგრაფია
მუშაობის ადგილი ჩიკაგოს უნივერსიტეტი და ვაიცმანის სამეცნიერო ინსტიტუტი
ალმა-მატერი შვედეთის სამეფო ინსტიტუტი, ვაიცმანის სამეცნიერო ინსტიტუტი და იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტი
ჯილდოები ისრაელის პრემია, ნობელის პრემია ქიმიაში[6] [7], ჰარვის პრემია[8] , პოლ ერლიხისა და ლუდვიგ დარმშტედტერის პრემია, ვილჰელმ ექსნერის მედალი, ვოლფის პრემია ქიმიაში, ლორეალისა და იუნესკოს პრემია „მეცნიერი ქალებისთვის“, ალბერტ აინშტაინის მსოფლიო სამეცნიერო ჯილდო, მასრაის პრემია, ლუიზა გროს ჰორვიცის პრემია, სენატის სამახსოვრო ვერცხლის მედალი, რენტგენის მედალი, The EMET Prize for Art, Science and Culture, honorary doctor of Carnegie-Mellon University, honorary doctor of the University of Chile, ბერლინის ტექნიკური უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, ფრანკ ალბერტ კოტონის მედალი და Q56509042?

ბიოგრაფიარედაქტირება

იონათი (მანამდე ლიფშიცი)[13] დაიბადა იერუსალიმში, გეულას კვარტალში.[14] მისი მშობლები, ჰილ და ესტერ ლიფშიცები იყვნენ სიონისტი 1933 წელს ისრაელის სახელმწიფოს შექმნამდე პოლონეთის ქალაქ ჟდუნსკა ვოლადან პალესტინაში იმიგრირებული ებრაელები.[15] მამამისი რაბინი იყო. პალესტინაში გაქცეულმა ოჯახმა სასურსათო მაღაზია გახსნა, თუმცა უშედეგოდ. რამდენიმე წლიანი სწავლის შემდეგ, 1968 წელს მან დოქტორის ხარისხი მიიღო ვეიზმანის ინსტიტუტში.

იონათს ჰყავს ქალიშვილი, ჰაგით იონათი, შებას მედიცინური ცენტრის დოქტორი და შვილიშვილი ნოა.[16]

სამეცნიერო მიღწევებირედაქტირება

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:

სქოლიორედაქტირება

  1. FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  2. Munzinger-Archiv — 1913.
  3. ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  4. 4.0 4.1 http://www.nytimes.com/2009/10/08/science/08nobel.html
  5. http://www.nndb.com/people/914/000208290/
  6. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/
  7. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  8. https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/
  9. Israel Prize Official Site (in Hebrew) – Recipient's C.V..
  10. Lappin, Yaakov. “Nobel Prize Winner 'Happy, Shocked'“, Jerusalem Post, 2009-10-07. ციტირების თარიღი: 2009-10-07. 
  11. Karin Klenke, Women in Leadership: Contextual Dynamics and Boundaries, Emerald Group Publishing, 2011, p. 191.
  12. Interview, Ada E. Yonath, The Nobel Prize in Chemistry 2009
  13. מנכ"ל המדינה (p. 4; 18.11.09 “ידיעות אחרונות”) PDF
  14. Ada Yonath— L'Oréal-UNESCO Award“, Jerusalem Post, 2008-03-08. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 2012-01-17. 
  15. István Hargittai, Magdolna Hargittai “Candid science 6”: Interview with Ada Yonath (p. 390): In this source the surname is spelled Livshitz.
  16. Ofri Ilani. Israel's Prof. Ada Yonath wins Nobel Prize for Chemistry. Haaretz.com.
  17. anonymous. New chemistry Nobelist was UChicago visiting prof, conducted research at Argonne. uchicago.edu.