ლოპბური ( ტაი. ลพบุรี ) —პროვინცია ტაილანდის ცენტრალურ რეგიონში. პროვინცია დაყოფილია 11 ადმინისტრაციულ ოლქად, რომლის დედაქალაქია მუეანგ ლოპბურის რაიონი . პროვინციის მოსახლეობა 750 000-ზე მეტია, რის გამოც ის მოსახლეობის მიხედვით ტაილანდში 32-ეა, ხოლო სიდიდით 36-ე. მისი მეზობელი რვა პროვინციაა: ფეტჩაბუნი, ჩაიაფუმი, ნახონ რატჩასიმა, სარაბური, ფრანახონი სი აიუტაია, ანგ ტონგი, სინგბურიბური და ნახონ საუანი .

ლოპბურის პროვინცია
ტაი. ลพบุรี
ถนนกลางน้ำเหนือเขื่อนป่าสักชลสิทธ์ - panoramio.jpg
დროშა გერბი
Flag of Lopburi Province.png Seal Lopburi.png


วังนารายณ์คู่บ้าน ศาลพระกาฬคู่เมือง ปรางค์สามยอดลือเลื่อง เมืองแห่งดินสอพอง เขื่อนป่าศักดิ์ชลสิทธิ์เกริกก้อง แผ่นดินทองสมเด็จพระนารายณ์
ქვეყანა ტაილანდის დროშა ტაილანდი
ადმ. ცენტრი Lopburi
შიდა დაყოფა Mueang Lop Buri, Phatthana Nikhom, Khok Samrong, Chai Badan, Tha Wung, Ban Mi, Tha Luang, Sa Bot, Khok Charoen, Lam Sonthi და Nong Muang
კოორდინატები 14°48′02″ ჩ. გ. 100°39′05″ ა. გ. / 14.80056° ჩ. გ. 100.65139° ა. გ. / 14.80056; 100.65139
ფართობი 6 200 კმ²
მოსახლეობა 758 733 კაცი (2018)
სიმჭიდროვე 122 კაცი/კმ²
სასაათო სარტყელი UTC+7
სატელეფონო კოდი 036
საფოსტო ინდექსი 15
ISO 3166 კოდი TH-16[1]
ოფიციალური საიტი lopburi.go.th
Thailand Lopburi locator map.svg

ლოპბური ისტორიულად მნიშვნელოვანი პროვინციაა, სადაც მრავალი ისტორიული ნაგებობა და არტეფაქტი მდებარეობს. ლოპბურში აღმოჩენილია პრეისტორიული დასახლებები. წარსულში ლოპბურს უწოდებდნენ ლავოს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სამეფოს აბსოლუტური მონარქი მართავდა.

ისტორიარედაქტირება

ლოპბური მთელი თავისი ისტორიის მანძილზე ცნობილია როგორც ლავო. [2] სახელი ლავო აღმოცენდა მონის სამეფოს დვარავატის პერიოდში (მე -6 და მე -11 საუკუნეში). [3] ამ პერიოდში დამპყრობელი ქმერებიქალაქში თავიანთ შთამბეჭდავ ტაძრებს აშენებდნენ. ნავარაუდევია, რომ გარკვეული პერიოდი ლოპბური განთავისუფლებული იყო, რასაც 1115-დან 1155 წლამდე ჩინეთში მისი საელჩო მიწმობს. 1289 წელს მან სხვა ელჩი გაგზავნა ჩინეთში, მაგრამ მალე ტაიელების სამეფო სუხოტაისა და მოგვიანებით აიუთჰაიას ნაწილი გახდა .

აიუთჰაიას პერიოდში, მეფე რამათიბოდ I- მა გაგზავნა ფრა რემესუანი (შემდგომში მეფე რამესუანი) როგორც უპარაჯა, რომ ლოპბურში ემეფა. 1665 წელს დიდმა მეფემ ნარაიმ ბრძანა ახალი სასახლის აშენება, რომელიც მდინარე ლოპბურის აღმოსავლეთ სანაპიროზე აშენდა. ლოპბური გახადა ქვეყნის მეორე დედაქალაქი. მეფე ნარაის გარდაცვალების შემდეგ, ქალაქი თითქმის მიტოვებული და დანგრეული იყო.

1856 წელს მეფე მონგკუტმა, რომელიც ჩაკრის დინასტიის წარმომადგენელი იყო, ნარაის სასახლის აღდგენა ბრძანა. 1938 წელს ქალაქს მნიშვნელობა საბოლოოდ დაუბრუნდა, როდესაც ფელდმარშალმა პლაკ ფიბუნსონგჰრამმა ლოპბური ტაილანდში უდიდესი სამხედრო ბაზის ადგილად აირჩია. ერთი პერიოდი გადაწყვეტილი იყო, რომ ლოპბური ტაილანდის ახალი დედაქალაქი გამხდარიყო მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ . [4]

გეოგრაფიარედაქტირება

ლოპბური მდებარეობს მდინარე ჩაო ფრაიას ხეობის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ლოპბურსა და მდინარე პა საკს შორის. პროვინციის ტერიტორიის ოცდაათი პროცენტი და თა ვუნგის რაიონის უმეტესი ნაწილი ალუვიური ვაკეებს უკავია . დანარჩენი 70 პროცენტი შერეული ვაკეები და ბორცვებია. პროვინციის აღმოსავლეთ საზღვარს ფეტჩაბუნის მთები ქმნის.

კლიმატირედაქტირება

ლოპბურის პროვინციაში ტროპიკული სავანის კლიმატია ( Köppen- ის კლიმატის კლასიფიკაციის კატეგორია Aw). ზამთარი მშრალი და თბილია. ტემპერატურა მაისამდე იზრდება. მუსონების სეზონი მაისიდან ოქტომბრამდე გადის, რაც მოიცას ძლიერ წვიმებს და დღისით გრილ ტემპერატურას, თუმცა ამის მიუხედავად ღამეები მაინც თბილია. [5]

სიმბოლოებირედაქტირება

პროვინციის გერბი გამოხატავ ვიშნუს, რომელიც არის ქხმერული ტაძრის ფრა პრანგ სამ იოდის წინ . [6]

ლოპბურის ფარზე გამოსახულია ფრა ნარაი, რომლის უკანაც ფრა პრანგ სამ იოდია გამოსახული, მასზე წარზერაა: კუნძულებზე ნაჩვენებია ფრა ნარაი, ხოლო ფონზე ფრა პრანგ სემ იოდ. ფარზე გამოსახულია წარწერაც: ,,თავშესაფარი სამი კოშკით". ეს ეხება მეფე ნარაის, რომელმაც 1664 წელს გამაგრებული ქალაქი ა;ტერნატიულ დედაქალაქად აქცია, მაშინ როდესაც აიუთჰაიას ემუქრებოდა ჰოლანდიის საზღვაო ბლოკადა. [7]

პროვინციული ხე, ისევე როგორც პროვინციული ყვავილი ტყვიის ხეა. [8]

ადმინისტრაციული დანაყოფებირედაქტირება

პროვინციის მთავრობარედაქტირება

 
ლოპბურის რუკა

პროვინცია იყოფა 11 ოლქად ( ამფო ). ოლქები შემდგომ იყოფა 122 ქვე-ოლქად (ტამბონი ) და 1,126 სოფლად ( მუბანი ).[9]

  1. მუეანგ ლოპბური
  2. ფათანა ნიხომი
  3. ხოკ სამრონგი
  4. ჩაი ბადანი
  5. თა ვუნგი
  6. ბან მი
  1. თა ლუანგი
  2. სა ბოტი
  3. ხოკ ქარონი
  4. ლამ სონთი
  5. ნონგ მუანგი
 
ლოპბურის ქალაქის კარიბჭე, ძველიდან ახალ ქალაქში გასასვლელი

ტრანსპორტირედაქტირება

რკინიგზარედაქტირება

ლოპბურის რკინიგზის სადგური არის ტაილანდის ჩრდილოეთის ხაზის სახელმწიფო რკინიგზის სადგური, რომელიც ბანგკოკიდან გამოსული სარკინიგზო ხაზის დასასრულს წარმოადგენს.

Საჰაერორედაქტირება

ხოკ კატიამის საჰაერო ძალების ბაზა ქალაქიდან 9 კილომეტრით ჩრდილოეთით მდებარეობს. ბაზიდან კომერციული ფრენები არ ხორციელდება.

Განათლებარედაქტირება

თეპსატრის რაჯაბატის უნივერსიტეტი

კასეცარტის უნივერსიტეტი, ლოპბურის კამპუსი

რამხამჰაენგის უნივერსიტეტი, ლოპბურის კამპუსი

პიბულ ვიტაიალაის სკოლა

2017 წლის ადამიანის განვითარების ინდექსირედაქტირება

ჯანმრთელობა Განათლება დასაქმება შემოსავალი
       
29 30 36 52
საცხოვრებელი ოჯახი ტრანსპორტი Მონაწილეობა
     
31 49 70 55

2003 წლიდან, გაეროს განვითარების პროგრამამ (UNDP) ტაილანდში პროგრესი განიცადა. აქ ადამიანის გავითარება ქვე-ეროვნულ დონეზე ხდება, რომელიც მოიცავს ადამიანის განვითარების რვავე ძირითად სფეროს. ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ეროვნულმა საბჭომ ცალკეულ პროვინციების განვითარებაზე (NESDB) პასუხისმგებლობა 2017 წლიდან აიღო.[10]

რანგი კლასიფიკაცია
  1 - 15 ,,მაღალი"
16 - 30 ,,გარკვეულწილად მაღალი"
31 - 45 ,,საშუალო"
45 - 60 ,,გარკვეულწილად დაბალი"
61 - 77 ,,დაბალი"

სქოლიორედაქტირება

  1. MusicBrainzMetaBrainz Foundation, 2000.
  2. Lopburi. ციტირების თარიღი: 21 June 2015.[მკვდარი ბმული]
  3. The Indianized States of Southeast Asia. 
  4. https://www.komchadluek.net/news/politic/115578
  5. Climatological Data for the Period 1981-2010. Thai Meteorological Department. ციტირების თარიღი: 22 December 2019
  6. Phra Prang Sam Yot. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-22. ციტირების თარიღი: 2015-11-02.
  7. Provincial Escutcheon. ციტირების თარიღი: 2015-11-02
  8. Lopburi Province (จังหวัดลพบุรี). ციტირების თარიღი: 2015-11-02.
  9. Number of local government organizations by province. Department of Local Administration (DLA) (26 November 2019). ციტატა: „51 Lopburi: 1 PAO, 3 Town mun., 20 Subdistrict mun., 102 SAO.“ ციტირების თარიღი: 10 December 2019
  10. Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1