ჯონ ბერდონ სარდენსონ ჰოლდეინი

ჯონ ბერდონ სარდენსონ ჰოლდეინი (ინგლ. John Burdon Sanderson Haldane; დ. 5 ნოემბერი, 1892, ოქსფორდი, ინგლისი — გ. 1 დეკემბერი, 1964, ბჰუბანეშვარი, ორისის შტატი, ინდოეთი) — ინგლისელი ბიოლოგი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1932), დიდი ბრიტანეთის კომპარტიის წევრი (1937) და პოლიტბიუროს წევრი (1942-1943), აღმასკომის პოლიტკომიტეტის წევრი (1943-1945). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1942). ცნობილი ინგლისელი ფიზიოლოგის ჯონ სკოტ ჰოლდეინის შვილი.

ჯონ ბერდონ სარდენსონ ჰოლდეინი
ინგლ. John Burdon Sanderson Haldane
Haldane.jpg
დაბ. თარიღი 5 ნოემბერი 1892(1892-11-05)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [7] [9]
დაბ. ადგილი ოქსფორდი[10]
გარდ. თარიღი 1 დეკემბერი 1964(1964-12-01)[10] [1] [2] [3] [4] [5] [6] [9] (72 წლის)
გარდ. ადგილი ბჰუბანეშვარი[10]
მოქალაქეობა Flag of the United Kingdom.svg გაერთიანებული სამეფო
British Raj Red Ensign.svg ბრიტანეთის ინდოეთი
ინდოეთი
სამეცნიერო სფერო ბიოლოგია
მუშაობის ადგილი ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი
ალმა-მატერი დრეგონ-სკული და ოქსფორდის უნივერსიტეტი
მეუღლე შარლოტ ჰოლდეინი და ელენ სპარუეი
მამა ჯონ სკოტ ჰოლდეინი
დედა Louisa Kathleen Trotter[4]
ჯილდოები დარვინის მედალი[11] , კიმბერის პრემია გენეტიკაში, დარვინ-უოლესის მედალი[12] , გრონინგენის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, კრუნის სახელობის პრემია და Baly Medal

ბიოგრაფიარედაქტირება

1914 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტი. ჰოლდეინის ძირითადი შრომები ეხება გენეტიკის, ბიოქიმიის, ბიომეტრიისა და მათემატიკური სტატისტიკის, აგრეთვე წყალქვეშა ფიზიოლოგიის საკითხებს. დაამუშავა გენის მოდელირებისა და მემკვიდრული ფაქტორების შეჭიდულობის მათემატიკური თეორია, მონაწილეობდა მათემატიკური, მოლეკულური და ბიოქიმიური გენეტიკის ჩამოყალიბებაში. მათემატიკურად დაასაბუთა ფერმენტული კატალიზის კინეტიკის თეორია („ენზიმები“, 1930). გამოიკვლია ბუნებრივი და ხელოვნური გადარჩევის რაოდენობრივი მხარე (ტემპი) და დაამტკიცა, რომ ევოლუციური ელემენტარული ერთეულია არა ინდივიდი, არამედ პოპულაცია („ევოლუციის ფაქტორები“, 1932). განსაზღვრა ადამიანის გენების მუტირების სიხშირე (1935), შემოიღო გენეტიკური ტვირთის ცნება (1937), გამოითვალა ატომური ბომბის აფეთქების შემთხვევაში ადამიანთა პოპულაციებში მუტაციების წარმოშობის ალბათობა (1947).

ლიტერატურარედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica
  3. 3.0 3.1 SNAC — 2010.
  4. 4.0 4.1 4.2 Lundy D. R. The Peerage — 717826 ეგზ.
  5. 5.0 5.1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 6.0 6.1 Who Named It?
  7. 7.0 7.1 NooSFere — 1999.
  8. Schellenberg W., შუცშტაფელი Sonderfahndungsliste G.B.შუცშტაფელი, 1940.
  9. 9.0 9.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  10. 10.0 10.1 10.2 Холдейн Джон Бёрдон Сандерсон // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  11. https://docs.google.com/spreadsheets/d/1dsunM9ukGLgaW3HdG9cvJ_QKd7pWjGI0qi_fCb1ROD4/pubhtml?gid=216486814&single=true
  12. https://www.linnean.org/the-society/medals-awards-prizes-grants/the-darwin-wallace-medal