ფოსფორმჟავა ან ორთოფოსფორფმჟავა — სუსტი არაორგანული მჟავა, ქიმიური ფორმულით H3PO4. ნორმალურ პირობებში წარმოადგენს უფერო ჰიგროსკოპულ კრისტალებს. კონცენტრირებული, ანუ 85%-იანი ფოსფორმჟავა არის გამჭირვალე ბლანტი სითხე. 213 °C-ზე უფრო მაღალ ტემპერატურაზე იგი გადაიქცევა პიროფოსფორულ მჟავად:

ფოსფორმჟავა
ფოსფორმჟავა: ქიმიური ფორმულა
ფოსფორმჟავა: მოლეკულის ხედი
ზოგადი
სისტემური სახელწოდებაფოსფორმჟავა
ორთოფოსფორმჟავა
ქიმიური ფორმულაH3PO4
მოლური მასა97.994 /მოლი
ფიზიკური თვისებები
მდგომარეობა (სტ. პირ.)უფერო, თხევადი ბლანტი ნივთიერება
სიმკვრივე1.6845 (85%-იანი)[1] /სმ³
თერმული თვისებები
დნობის ტემპერატურა40–42.4 [2] °C
დუღილის ტემპერატურა212 [3] °C
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
3
0
H4P2O7 + H2O ⇌ 2H3PO4

წარმოებარედაქტირება

ფოსფორმჟავას წარმოების ორი ინდუსტრიული ხერხი არსებობს..[4] პირველია ფოსფატოვან მარილზე ძლიერი მჟავის მოქმედება, მაგალითად გოგირდმჟავასა და კალციუმის ჰიდროქსიაპატიტის რეაქციისას, ფოსფორმჟავას მჟავურ ნაშთს ანაცვლებს გოგირდმჟავას ნაშთი, მიიღება ფოსფორმჟავა კალციუმის სულფატი და წყალი:[5]

 

მეორე ხერხით ფოსფორმჟავას იღებენ ფოსფორის პენტოქსიდისა და წყლის ურთიერთქმედებით:

 

სქოლიორედაქტირება

  1. Christensen, J. H. and Reed, R. B. (1955). "Design and Analysis Data—Density of Aqueous Solutions of Phosphoric Acid Measurements at 25 °C.". Ind. Eng. Chem. 47 (6): 1277–1280. .
  2. Haynes, p. 4.80
  3. http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.979.html
  4. Becker, Pierre. (1988) Phosphates and phosphoric acid. New York: Marcel Dekker. ISBN 978-0824717124. 
  5. Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements, 2nd, Butterworth-Heinemann, გვ. 520–522. ISBN 0-08-037941-9.