საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების რეფერენდუმი (აფხაზეთი)

საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების რეფერენდუმი აფხაზეთში (რუს. „Всесоюзный референдум о сохранении СССР“ в Абхазии) — 1991 წლის 17 მარტს აფხაზეთის ასსრ-ს ტერიტორიაზე ჩატარებული საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების რეფერენდუმი. აღნიშნული რეფერენდუმის მიზანი იყო გაერკვია მოკავშირე ქვეყნებში საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების საკითხი. რეფერენდუმს ზოგმა საბჭოთა ყვეყანამ და მათ შორის საქართველოს სსრ-მ ბოიკოტი გამოუცხადა, თუმცა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საარჩევნო უბნები მაინც გაიხსნა. რეფერენდუმზე ამომრჩეველთა აქტივობამ 52.32% შეადგინა, რომლიდანაც დადებითად ხმა ელექტორატის 98.6 %-მა მისცა.

რეფერენდუმის საკითხირედაქტირება

აღნიშნულ საკავშირო რეფერენდუმზე ელექტორატს ევალებოდა გაეცა პასუხი შემდეგ შეკითხვაზე — „თვლით თუ არა აუცილებლობად, რომ შენარჩუნდეს საბჭოთა სოციალიტური რესპუბლიკების კავშირი, როგორც განახლებული თანასწორუფლებიანი სუვერენული რესპუბლიკების ფედერაცია, რომელშიც სრულად იქნება დაცული ნებისმიერი ნაციონალობის ადამიანის უფლებები?“ (რუს. «Считаете ли Вы необходимым сохранение Союза Советских Социалистических Республик как обновлённой федерации равноправных суверенных республик, в которой будут в полной мере гарантироваться права и свободы человека любой национальности?»).

ფონირედაქტირება

სსკ-ს შექმნა ითვალისწინებდა საბჭოთა კავშირის ნაკლებად ცენტრალიზებული მოდელის შექმნას. თუმცაღა რეფერენდუმს ბოიკოტი გამოუცხადა აფხაზეთის ქართული მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა. ამავროულად მთლიანად საქართველოს სსრ-ში მსგავსი რეფერენდუმი არც კი ჩატარებულა.

შედეგირედაქტირება

გადაწყვეტილება ხმების რაოდენობა %
მომხრე 164,231 99.06
წინააღმდეგი 1,566 0.94
დაზიანებული/ცარიელი ბიულეტენები 747
ჯამში 166,544 100
რეგისტრირებული ამომრჩევლები/აქტივობა 318,317 52.32
წყარო: RRC

შემდგომი განვითარებარედაქტირება

ვლადისლავ არძინბა თავის წიგნში „Моя жизнь“, გვერდს არ უვლის აღნიშნულ მოვლენებს და წერს რომ იქედან გამომდინარე რომ საქართველოს მაშინდელი მთავრობიდან არსებობდა საშიშროება ხელში ჩაეგდოთ რეფერენდუმის მასალები, წინასწარ თადარიგის დაჭერით მასალები ადრევე გადაიგზავნა სსრკ ცსკ-შიო.

1991 წლის 12 სექტემბერს გაზეთ „Свободная Грузия“-ში, გამოქვეყნდა საქართელოს პროკურორის წერილი სსრკ ცსკ-ს თავჯდომარის ვ. ორლოვის მიმართ, რომელშიც იგი თხოვდა გაუქმებულიყო რეფერენდუმის შედეგები.

1991 წლის ბოლოს, როდესაც საბჭოთა კავშირის დაშლა გარდაუვალი იყო, სსრკ სახალხო დეპუტატთა ბოლო კრებაზე ორლოვმა საქმის კურსში ჩააყენა არძინბა, რომ აპირებდა რეფერენდუმის შედეგების გადაცემას თბილისისთვის. აღნიშნულის უფლება არძინბამ არ მისცა და მისი დამხარის ხელით გამოითხოვა ცსკ-დან რეფერენდუმის მასალები და გაანადგურა[1].

რესპუბლიკებში რომელშიც ჩატარდა რეფერენდუმი, ამომრჩეველთა უმრავლესობის სურვილით დადგინდა სსკ-ს შექმნა, თუმცა მის შესრულებას ხელი შეუშალა ჯერ 1991 წლის აგვისტოში განვითარებულმა მოსკოვის პუტჩმა, ხოლო შემდგომ უკვე საბჭოთა კავშირის დაშლამ 26 დეკემბერს.

ფაქტი, რომ აფხაზეთის ავტონომიურმა საბჭოთა სოციალისტურმა რესპუბლიკამ რეფერენდუმის შედეგად გადაწყვეტილება მიიღო იმ დროს, როდესაც საქართველომ 9 აპრილს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, შემდგომ გამოყენებულ იქნა აფხაზი სეპარატისტების მიერ როგორც არგუმენტი დამამტკიცებელი იმისა რომ საქართველო იმ დროისთვის უკვე ოფიციალურად დამოუკიდებელი იყო საბჭოთა კავშირიდან აფხაზთის გარეშე და აფხაზეთსაც უკვე ჰქონდა უფლება დამოუკიდებლად და სურვილისამებრ გადაეწყვიტა თავისი მომავალი.[2]

იხილეთ აგრეთვერედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. Ардзинба В. «Моя жизнь» - Воспоминания, Сух., 2018. ст., 162-163
  2. State-Legal Relations Between Abkhazia and Georgia. UNPO. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 6 December 2008. ციტირების თარიღი: 2008-11-20.