ორას ბენედიქტ დე სოსიური

შვეიცარიელი გეოლოგი, ბოტანიკოსი და ალპინისტი

ორას ბენედიქტ დე სოსიური (ფრანგ. Horace-Bénédict de Saussure; დ. 17 თებერვალი, 1740 — გ. 22 იანვარი, 1799) — შვეიცარიელი გეოლოგი, ბოტანიკოსი და ალპინისტი. არისტოკრატი. გლაციოლოგიის ფუძემდებელი. ხშირად მიიჩნევა როგორც ალპინიზმის ფუძემდებელი. 1762-1786 წლებში ჟენევაში იყო ნატურფილოსოფიის პროფესორი. იგი პირველი ადამიანია, რომელმაც წარმატებით ააგო მზის ღუმელი.

ორას ბენედიქტ დე სოსიური
H-B de Saussure.gif
დაბ. თარიღი 17 თებერვალი 1740(1740-02-17)[1] [2] [3] [4] [5]
დაბ. ადგილი Conches
გარდ. თარიღი 22 იანვარი 1799(1799-01-22)[1] [2] [3] [4] [5] (58 წლის)
გარდ. ადგილი ჟენევა
დასაფლავებულია სამეფო სასაფლაო
მოქალაქეობა ჟენევის რესპუბლიკა
მუშაობის ადგილი ჟენევის უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი ჟენევის უნივერსიტეტი
მამა ნიკოლა დე სოსიური
შვილ(ებ)ი ალბერტინ ნეკერ დე სოსიური, ნიკოლა თეოდორ დე სოსიური და ალფონს დე სოსიური

დაიბადა ქალაქ ჟენევის სიახლოვეს. ადრეულ ასაკში ინტერესი გამოიჩინა ბოტანიკის მიმართ; ამ მიზნით მან ალპებში იმოგზაურა, ხოლო 1773 წლიდან დაიწყო ალპების გეოლოგიისა და ფიზიკის შესწავლა. გაარკვია ალპის მთების რელიეფის საკითხები და პირველმა გამოიკვლია მისი გეოლოგიური აგებულება. საფუძველი ჩაუყარა აღწერით გეოლოგიას, სახელდობრ: დეტალურად დაახასიათა ალპებში გავრცელებული ქანები და მათი განლაგების პირობები. ალპების მაგალითზე ო. ბ. სოსიურმა დაამტკიცა პეტრე პალასის მიერ გამოვლინებული კანონზომიერება მთიანი ქვეყნის ბირთვში ფენების ციცაბო განლაგებაზე. ტერმინი „გეოლოგია“ სამეცნიერო ნომენკლატურაში დაამკვიდრა ო. ბ. სოსიურმა თავის შრომაში „მოგზაურობა ალპებში“ (1779-1796), სადაც მოცემულია ალპებში ჩატარებული 30-წლიანი გეოლოგიური გამოკვლევა.

1783 წელს ო. ბ. სოსიურმა ააგო პირველი ჰიგრომეტრი — ჰაერის აბსოლუტური ან ფარდობითი ტენიანობის განმსაზღვრელი ხელსაწყო. სხვადასხვა დროს ასვლები განახორციელა მწვერვალებზე. აგრეთვე პირველმა ჩაატარა ლაბორატორიულ პირობებში ექსპერიმენტები გრანიტზე. მუშაობდა მეტეოროლოგიის, გლაციოლოგიისა და ბოტანიკის საკითხებზე. ო. ბ. სოსიურის სახელობისაა წვრილმარცვლოვანი მინერალის აგრეგატი — სოსიურიტი.

თხზულებარედაქტირება

  • Voyages dans les Alpes, t. 1‒4, Gen. ‒ Neuchâtel, 1779‒96.

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • Белорусов В. В., О. Б. Соссюр ‒ первый исследователь строения Альп, «Природа», 1949, № 1.

სქოლიორედაქტირება