ელენე (ბაგრატ IV-ის მეუღლე)

ბიზანტიელი დიდგვაროვანი ქალი, საქართველოს დედოფალი

ელენე არგიროსი ან არგიროპაულაინა (ბერძ. Ἑλένη Ἀργυρή / Ἀργυροπούλαινα; დ. დაახლ. 1018 - გ. დაახლ. 1033) — ბიზანტიელი დიდგვაროვანი ქალი, საქართველოს დედოფალი, ბაგრატ IV-ის მეუღლე. ბიძამისმა ბიზანტიის იმპერატორმა რომანოზ III-მა გაათხოვა საქართველოს ახალგაზრდა მეფეზე 1032 წელს. ელენე გარდაიცვალა ერთ წელიწადში[2].

ფრესკა ოშკში, რომელზეც სვარაუდოდ ასახული ბაგრატისა და ელენეს ჯვრისწერა, რომელიც ბანაში ჩატარდა[1]

ელენე იყო მაგისტროს ბასილ არგიროსის ასული[2].

ელენემ და ბაგრატმა ჯვარი დაიწერეს ბანაში 1032 წელს, იქვე სადაც მოხდა ბაგრატის კორონაცია[1]. მატიანე ქართლისაი გვაცნობს:

და ვითარცა მიიწია საბერძნეთად წინაშე ბერძენთა მეფისა, აღუსრულა ყოველი სათხოველი სიხარულით: მოსცნა ფიცნი და სიმტკიცენი ერთობისა და სიყუარულისათჳს, დაუწერნა ოქრო-ბეჭედნი, მოსცა პატივი კურაპალატობისა, და მოსცა ცოლად ბაგრატისთჳს ელენე დედოფალი.[3]

ქართული ისტორიოგრაფიის მიხედვით ელენემ საქართველოში ჩამოიტანა „იესოს ერთ-ერთი წმინდა ლურსმანი, ოკონას ხატი და სხვა ძვირფასუელობა“[4]. საქართველოში მას გამოჰყვა არაერთი ბიზანტიელი მხატვარი.[5] ელენემ აგრეთვე შესწირა დიდი სიმდიდრე გორდის მონასტერს[2][6].

ელენე მალევე გარდაიცვალა. ბაგრატმა ცოლად ოსთა მეფის ასული ბორენა შეირთო[3].

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • უილიამ ევარდ დევიდ ალენი (1932), A History of the Georgian People: From the Beginning Down to the Russian Conquest in the Nineteenth Century. Taylor & Francis, ISBN 0710069596.
  • ენტონი ისტმუდი (1998), Royal Imagery in Medieval Georgia. Penn State Press, ISBN 0271016280.
  • რობერტ ტომსონი (1996), Rewriting Caucasian History. Oxford University Press, ISBN 0198263732.
  • (ფრანგული) ჟან ფ. ვანიერი (1975), Familles byzantines, les Argyroi: IXe-XIIe siècles. Paris: Publications de la Sorbonne.

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 Eastmond (1998), p. 204.
  2. 2.0 2.1 2.2 Vannier (1975), pp. 47–48.
  3. 3.0 3.1 „მატიანე ქართლისაი“
  4. Allen (1932), p. 89.
  5. Allen (1932), p. 297.
  6. Allen (1932), p. 305.
წინამორბედი:
ალდე დედოფალი
საქართველოს დედოფალი
1032–1033
შემდეგი:
ბორენა (დედოფალი)