მთავარი მენიუს გახსნა
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ალბანური ენა (მრავალმნიშვნელოვანი).
ალბანური ენის გავრცელების არეალი

ალბანური ენა (ალბანურად: shqip ან gjuha shqipe; ითარგმნება როგორც ალბანური ენა) – ალბანელების ენა, არის ინდოევროპული ოჯახის ცალკე ჯგუფის ენა. ვარაუდობენ, რომ ალბანური ენა გამქრალი პალეობალკანური ენების წარმომადგენელია. იგი გენეტიკურად ყველაზე ახლოს არის ილირიულთან, მესაპურთან და თრაკიულთან. ალბანურად დაახლოებით 5 მილიონი ადამიანი საუბრობს, ძირითადად ალბანეთში, კოსოვოში, ჩრდილოეთ მაკედონიასა და საბერძნეთში.

ალბანური პირველად მოხსენებულია დუბროვნიკში დახულ XIII საუკუნის ბოლოდროინდელ დანაშაულის შესახებ გაკეთებულ რეპორტში. ალბანურის პირველი აუდიო ჩანაწერი გაკეთებულია ნორბერტ იოკლის მიერ 1914 წლის 4 აპრილს ქალაქ ვენაში.[1]

ზოგადი ცნობებირედაქტირება

  • მოლაპარაკეთა რაოდენობა: < 5,5 მლნ
  • ენის კოდი: sq
  • სახელწოდება: Gjuha shqipe
  • დამწერლობა: ლათინური, წერილობითი ძეგლები XVI ს-დან

სტატუსირედაქტირება

გრამატიკარედაქტირება

მე-17 საუკუნეში იყო მცდელობა ალბანური ენისთვის ორიგინალური ანბანი შეექმნათ, მაგრამ იგი წარუმატებლად დასრულდა. ალბანური ანბანი ასე გამოიყურება: a, b, c, з, d, dh, e, ё (რედუცირებული ხმოვანი), f, g, gj, h, i, j, k, l, ll, m, n, nj, o, p, q, r, rr, s, sh, t, th, u, v, x, xh, y, z, zh. იგი შედგება 36 ასოსაგან, რომელთაგან 7 ხმოვანს აღნიშნავს, 29 - თანხმოვანს. ენაში არის აგრეთვე დიგრაფები: dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh. მორფოლოგია საკმაოდ რთულია. ალბანურში არის 8 დრო, 2 ასპექტი და 6 ბრუნვა. წინადადებაში სიტყვათა წყობა ასეთია: ქვემდებარე-შემასმენელი-დამატება. ზედსართავი სახელი ხშირად დგას ბოლო ადგილზე.

ლექსიკარედაქტირება

ფრაზები და სიტყვები

  • გამარჯობა: Tungjatjeta; Allo
  • კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება: Mirë se vini; Mirë se erdhët
  • გმადლობთ: Faleminderit; Faleminderit shumë
  • კი / არა: Po / Jo
  • გეთაყვა: Ju lutem; Të lutem
  • ნახვამდის: Mirë upafshim

იხილეთ აგრეთვერედაქტირება

ლიტერატურარედაქტირება

  • Banfi, Emanuele. Storia linguistica del sud-est europeo. Milano 1991
  • Bopp, Franz. Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen. Berlin (1855)
  • Buchholz, Oda / Fiedler, Wilfried: Albanische Grammatik ; Leipzig : VEB Verlag Enzyklopädie, (1987)
  • Camaj, Martin. Albanian Grammar. Wiesbaden, Germany: Otto Harrassowitz.
  • Çabej, Eqrem. Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe. BUSHT,SSHSH 1962/4 (In German SA 1964/1)

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. Robert Elsie (2010). Historical Dictionary of Albania. Rowman & Littlefield, გვ. 216. ISBN 978-0-8108-6188-6. წაკითხვის თარიღი: 30 September 2013.