სპაგეტი - მაკარონის ცილინდრის ფორმის გრძელი, თხელი და მკვრივი სახეობა. როგორც სხვა მაკარონი მზადდება დამუშავებული ხორბლისგან და წყლისგან, ხანდახან ვიტამინების და მინერალების დამატებით. თეთრი ან მოყვითალო ფერის. დღეს სპაგეტის სიგრძე ჩვეულებრივად 25-30 სანტიმეტრია, XX საუკუნის მეორე ნახევრამდე გავრცელებული იყო უფრო გრხელი სპაგეტი. ითვლება იტალიური სამხარეულოს ტრადიციულ კერძად, მაგრამ პოპულარობით მთელ მსოფლიოში სარგებლობს. გამოიყენება ბევრი კერძის მოსამზადებლად, ხშირად უმატებენ ტომატის სოუზს, ბოსტნეულს ან ხორცს. უფრო სქელ სპაგეტის სპაგეტონი ეწოდება, უფრო თხელს - სპაგეტინი ან კაპელინი.

Spaghetti.jpg

ეტიმოლოგიარედაქტირება

"Spaghetti" იტალიური სიტყვის "spaghetto" მრავლობითი რიცხვია, რომელიც თხელ ძაფს ნიშნავს. [1]

ისტორიარედაქტირება

მაკარონის პირველი წერილობითი ხსენება V საუკუნით თარიღდება და აღწერს გამომშრალ მოსახარშ პასტას [2], რომელიც თან სატარებლადაც იყო მოსახერხებელი [3]. ზოგ ისტორიკოსს მიაჩნია, რომ მაკარონი ევროპაში შემოიტანა ჩრდილოეთ აფრიკულმა ბერბერის ტომმა სიცილიის კუნძულის დაპყრობისას. XII საუკუნეში მუჰამად ალ-იდრისის სიცილიელების ტრადიციების აღწერის მიხედვით თხელი და გრხელი მაკარონის დამზადება სავარაუდოდ სიცილიაში დაიწყეს მიახლოებით XII საუკუნეში [4].


იტალიის მთელ ტერიტორიაზე სპაგეტის გავრცელება დაიწყო XIX საუკუნეში, როდესაც პირველი მსკარონის ქარხნები ამუშავდა. XIX საუკუნის ბოლოსთვის სპაგეტი უკვე რესტორნებშიც მზადდებოდა "იტალიური სპაგეტის" სახელით ტომატის სოუზით დს ადვილად მოსაპოვებელი ბოსტნეულით. ორეგანოს და სხვა მწვანილის დამატება მოგვიანებით დაიწყო. მსოფლიოში ყველაზე დიდი სპაგეტის თეფშის რეკორდი დაამყარა რესტორანმა "Bucca di Beppo" კალიფორნიაში 2009 და 2010 წელს - საცურაო აუზი აავსეს სპაგეტის 6251 კილოგრამით. [5]

მომზადების წესირედაქტირება

სპაგეტის უმარტივესი ვარიაციის დამზადება შესაძლოა უბრალო ფქვლის და წყლის შერევით და დაჭრით, მაგრამ მას ოთხკუთხედის ფორმა ექნება ცილინდრულის მაგივრად და ის მაკარონის სხვა სახეობას - ფეტუჩინეს უფრო ემგვანება. ზოგ მაკარონის მოსამზადებელ ხელსაწყოს აქვს სოაგეტის რეჟიმი, რომელიც მაკარონს ცილინდრის ფორმსს აძლევს. ქარხნულად მზადდება გამომშრალი სპაგეტი. გამოშრობის პროცესში პროდუქტს თვალყურს ადევნებენ, რომ მაკარონი არ დაიწვეს ან არ გაფუჭდეს რაიმე სხვა ფაქტორისგან. ინახება ქაღალდის ან პლასტმასის შეფუთვაში ან ყუთში.

კულინარიაშირედაქტირება

იტალიური სამზარეულოს ტრადიციებში მზადდება ტომატის, სალსის ან კარბონარის სოუზით, ბოსტნეულით (ხახვი, ნიორი და სხვა), რაიმე მწვანილით (უმეტესად ორეგანო ან რეჰანი), ზეთით, ხორცით. სპსგეტი ბოლონიეზას სოუზით გავრცელებულია სხვა ქბეყნებში, იტალიაში მას ჩვეულებრივად არ იყენებენ. ზემოდან ხშირად ემატება რაიმე მკვრივი ყველო, მაგ. პარმეზანი. ამერიკაში ხშირად გამოიყენება, როგორც ხორცის და ჩილის წვნიანის გარნირი. ფილიპინური სპაგეტი გამოირჩევა სიტკბოთი, ტომატის სოუზში ამატებენ შაქარს ან ბანანის კეტჩუპს, ასევე ბევრ ხორცს და ყველს. ეს კერძი გაჩნდა ფილიპინებში 1949-1960-იან წლებში პამიდორის დეფიციტის დროს, რომელმაც განაპირობა ბანანის კეტჩუპის გამოგონება. ამ პერიოდში ამერიკელებმა სპაგეტი ფილიპინებში შემოიტანეს და შემდგომში კერძი ქვეყანაში ტკბილი კერძების მიმართ სიყვარულის მიხედვივით განვითარდა.

წყაროებირედაქტირება