ნიკოლაი გრიგორის ძე რუბინშტეინი (რუს. Никола́й Григо́рьевич Рубинште́йн; დ. 14 ივნისი, 1835, მოსკოვი23 მარტი, 1881, პარიზი) — რუსი პიანისტი, დირიჟორი და კომპოზიტორი. იყო ანტონ რუბინშტეინის უმცროსი ძმა და პეტრე ჩაიკოვსკის ახლო მეგობარი.

ნიკოლაი რუბინშტეინი
Nikolai Rubinstein 1872.jpg
ბიოგრაფია
დაბ. თარიღი 2 (14) ივნისი 1835[1] ან 14 ივნისი 1835(1835-06-14)
დაბ. ადგილი მოსკოვი, რუსეთის იმპერია[2]
გარდ. თარიღი 11 (23) მარტი 1881[1] (45 წლის) ან 23 მარტი 1881(1881-03-23)[3] [4] (45 წლის)
გარდ. ადგილი პარიზი, საფრანგეთი[2]
დასაფლავებულია ნოვოდევიჩის სასაფლაო
ნიკოლაი რუბინშტეინი ვიკისაწყობში

ცხოვრებარედაქტირება

ნიკოლაი რუბინშტეინი დაიბადა 1835 წლის 14 ივნისს, ებრაელების ოჯახში, მოსკოვში, სადაც მის მამა ახლადგახსნილ ქარხანას ფლობდა; რუბინშტეინმა ნიჭი ადრეულ ასაკში გამოავლინა. პირველად, რუბინშტეინი ფორტეპიანოს დედასთან სწავლობდა, ხოლო ოჯახის ბერლინში ყოფნის პერიოდში (1844-1846) ფორტეპიანოს თეოდორ კულაკი, ხოლო მელოდიასა და „ქაუნთერპოინტს“ სიგფრიდ დენი ასწავლიდა; ამ პერიოდის განმავლობაში მან და მისმა ძმამ, ანტონმა მენდელსონისა და მეირბეერის ინტერესი და მხარდაჭერა მიიღო. როდესაც ოჯახი მოსკოვში დაბრუნდა, ნიკოლაი სწავლობდა ალექსანდრე ვილიონგთან (მასთან ერთად ტურებშიც დადიოდა). იგი ჯარისგან თავის ასარიდებლად მედიცინას სწავლობდა; 1855 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი.[5]

 
ძმები რუბინშტეინები: ნიკოლაი და ანტონი, (1862)

მან 1859 წელს რუსული მუსიკალური საზოგადოების მოსკოვის ფილიალი დააარსა, ხოლო 1866 წელს - მოსკოვის კონსერვატორია პრინც ნიკოლაი პეტრეს ძე ტროუბეცკოიასთან ერთად, რომელიც ამ უკანასკნელის დირექტორად 1881 წლამდე, მის გარდაცვალებამდე მსახურობდა. რუბინშტეინმა ჯერ კიდევ სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიის ახალ კურდამთავრებული პეტრე ჩაიკოვსკი დაიქირავა, რათა მოსკოვის კონსერვატორიაში ჰარმონია ესწავლებინა. იგი აქტიურად ახალისებდა ჩაიკოვსკის შემოქმედებით ძალისხმევას და მისი კომპოზიციებს ასრულებდა. რუბინშტეინმა „ჩაატარა/ხელმძღვანელობდა“ 1879 წელს ჩაიკოვსკის ოპერის, Eugene Onegin-ის პრემიერას. ნიკოლაი რუბინშტეინის პარიზში,[5] ტუბერკულიოზით[6] გარდაცვალების შემდეგ ჩაიკოვსკიმ მის სამახსოვროდ დაწერა საფორტეპიანო ტრიო მინორში.

პიანიზმირედაქტირება

ზოგადად, ნიკოლაი რუბინშტეინი განიხილებოდა როგორც მისი დროის ერთ-ერთი უდიდესი პიანისტა, თუმცა ახლა მის რეპუტაციას მისი ძმა ანტონი, ჩრდილავს. მისი პიანისტური სტილი საკმაოდ ეწინააღმდეგებოდა ძმის ცეცხლოვან სტილს. ედუარდ გარდენი New Grove-ში (2001) წერს: „მისმა შესრულებებმა ხაზი გაუსვა ნაწილის სტრუქტურის მნიშვნელოვან დეტალებს დეტალების დიდი სიცხადე გამოავლინა“.[5]

სტუდენტებირედაქტირება

ნიკოლაი რუბინშტეინის ყველაზე ცნობილი ფორტეპიანოს სტუდენტები იყვნენ: სერგეი ტანეევი, ემილ ვონ-საუერი და ალექსანდრ სილოტი.[5] საუერი და სილოტი იყვნენ წავიდნენ ფრანც ლიხტის მოსწავლეებიც[7] მის სხვა ღირსშესანიშნავ მოსწავლეებში შევიდნენ ერნსტ იედლიცკა და ჰენრიკ პაჩულსკი.

კომპოზიტორობარედაქტირება

რუბინშტეინი ასევე იყო ზოგიერთი ნოტის კომპოზიტორი, თუმცა გარდენმა უარყო მისი მუსიკა, როგორც „უმნიშვნელო“.[5] მის პოპულარულ ნამუშევრებს შორისაა Tarantella ჯი მინორში და Fantasia შუმანის თემით, ორივე საფორტეპიანო სოლოა. კითხვაზე, თუ რატომ არ დაწერა აღნიშნულზე მეტი, მან უპასუხა, რომ მისმა ძმამ ანტონმა „სამისთვის საკმარისი კომპოზიციები შექმნა“.[8]

ლიტერატურარედაქტირება

  • Garden, Edward, ed. Stanley Sadie, New Grove Dictionary of Music and Musicians, Second Edition (London: Macmilian, 2001), 29 vols. ISBN 0-333-60800-3.
  • Maes, Francis, tr. Arnold J. Pomerans and Erica Pomerans, A History of Russian Music: From Kamarinskaya to Babi Yar (Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press, 2002). ISBN 0-520-21815-9.
  • Schonberg, Harold C., The Great Pianists (New York: Simon & Schuster, 1987, 1963). ISBN 0-671-64200-6.
  • Note regarding dedication of Tchaikovsky's 1st Symphony to Rubinstein
  • L.A Philharmonic reference to Rubinstein and Tchaikovsky's String quartet No. 1
  • Article about Rubinstein's role in founding The Moscow State Conservatory

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #120131730 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  2. 2.0 2.1 Рубинштейн Николай Григорьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  3. Find a Grave — 1995.
  4. ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Garden, New Grove (2001), 21:850.
  6. Nikolay Rubinstein. Tchaikovsky Research
  7. Schonberg, 317, 323—324.
  8. As quoted in Garden, New Grove (2001), 21:850.