მთავარი მენიუს გახსნა

კარლ ფონ ფრიში (გერმ. Karl von Frisch; დ. 20 ნოემბერი, 1886, ვენა, — გ. 12 ივნისი, 1982, მიუნხენი) — ავსტრიელი ეთოლოგი. 1973 წელს მას ნობელის პრემია მიანიჭეს ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგებში. კარლ ფრიში დიდი ხნის განმავლობაში იკვლევდა ფუტკრების სენსორულ აღქმას და იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც გამნარტა ფუტკრების ცეკვის მნიშვნელობა.

კარლ ფონ ფრიში
გერმ. Karl von Frisch
დაბ. თარიღი 20 ნოემბერი 1886(1886-11-20)[1] [2] [3] [4] [5] [6]
დაბ. ადგილი ვენა[7]
გარდ. თარიღი 12 ივნისი 1982(1982-06-12)[1] [2] [3] [4] [5] [6] (95 წლის)
გარდ. ადგილი მიუნხენი, გერმანია[7]
დასაფლავებულია პერლახერ ფროსტის სასაფლაო
მოქალაქეობა Flag of Austria.svg ავსტრია
სამეცნიერო სფერო ეთოლოგია
მუშაობის ადგილი ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტი, გრაცის უნივერსიტეტი, ვროცლავის უნივერსიტეტი და როსტოკის უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი ვენის უნივერსიტეტი და ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტი
მამა ანტონ ფონ ფრიში
დედა მარი ფონ ფრიში
ჯილდოები ორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის, ნობელის პრემია ფიზიოლოგიისა ან მედიცინის დარგში[8] [9], ბავარიული ორდენი დამსახურებისთვის, ქალაქ ვენის საპატიო ბეჭედი, Great Cross with Star and Sash of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany, კალინგის პრემია[10] , ბალცანის პრემია, ლიბენის პრემია, ბავარიის მაქსიმიალიანის ორდენი სამეცნიერო და სახელოვნებო მიღწევებისათვის, Magellanic Premium, გრაცის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი, სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი და ავსტრიის საპატიო ნიშანი „მეცნიერებისა და ხელოვნებისთვის“
ხელმოწერა Autogramm v. Frisch.jpg

კარლი იყო ქირურგისა და უროლოგის, ანტონ ფონ ფრიშის ვაჟი. იგი სწავლობდა ვენაში, შემდეგ კი — მიუნხენში. 1910 წელს მან მიიღო დოქტორის ხარისხი და ამავე წელს დაიწყო მუშაობა ასისტენტად მიუნხენის უნივერსიტეტის ზოოლოგიურ დეპარტამენტში. 1912 წელს იგი გახდა ლექტორი ზოოლოგიის დარგში.

მეცნიერის შესწავლის ობიექტი იყო ევროპული ფუტკარი. მან აღმოაჩინა, რომ ფუტკრებს შეუძლიათ ყვავილების ერთმანეთისგან გარჩევა მათივე სპეციფიკური სუნით. ფუტკრის მგრძნობელობა ტკბილ გემოზე, ადამიანტან შედარებით, უფრო ძლიერია. ფრიში ფიქრობდა, რომ ფუტკრებს შეუძლიათ ფერების ერთმანეთისგან გარჩევა. დღეისათვის დადასტურებულია, რომ ფუტკარი ერთმანეთისგან ვერ განარჩევს წითელსა და შავს, თუმცა შეუძლია ერთმანეთისგან განასხვავოს ყვითელი, თეთრი, ლურჯი და იასამნისფერი.

რესურსები ინტერნეტშირედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica
  3. 3.0 3.1 SNAC — 2010.
  4. 4.0 4.1 filmportal.de — 2005.
  5. 5.0 5.1 Munzinger-Archiv — 1913.
  6. 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  7. 7.0 7.1 გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #118693670 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  8. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1973/
  9. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  10. http://www.kalingafoundationtrust.com/website/kalinga-prize-for-the-popularization-of-science.htm