ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში

ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს — არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში საქართველოში ექვთიმე თაყაიშვილის ხელმძღვანელობით, მოეწყო საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების დადგენბილებით 1910 წლის გაზაფხულზე. ექსპედიციის ხარჯები თავის თავზე აიღო თბილისის გუბერნიის თავად-აზნაურთა მარშალმა პავლე თუმანიშვილმა. ექსპედიცია მიზნად ისახავდა მოენახულებინათ და გამოეკვლიათ ლეჩხუმ-სვანეთის ძეგლები. ექსპედიციაში შედიოდნენ:

მარშრუტირედაქტირება

ორი თვის განმავლობაში ექვთიმე დაუღალავად მოგზაურობდა, მან ექსპედიციის წევრებთან ერთად მოიარა ლეჩხუმის თემები: ლაჯანა, ორბელი, ლაცორია, მცხეთა, ქალაქი ცაგერი, სოფლები — ზუბი, ოყურეში, ნაყურალეში, ქვემო აღვი, ნასპერი, ხვამლი და სხვა. ლეჩხუმიდან ექსპედიცია ქვემო სვანეთში გადავიდა და პირველად ლენტეხის თემს ეწვია. აქ დაათვალიერეს და აღწერეს ფაყის, ლექსურას, გულიდას სიძველენი. ჩოლურის თემში შეისწავლეს სოფლები: საყდარი, მამაი და თეკალი, ლაშხეთის თემში — სასაში, ჯახუნდერი, ჩუკული, ჩიხარეში, მახაში, დაბიში, ახაშენი, მელე, ნაცული, ხერია, შგედი, მარგვიში, ლამზაგორი. მოგზაურობის მთავარი დრო „თავისუფალ სვანეთს“ მოანდომეს. აქ დაიარეს უშგულის, კალას, იფარის, მუჟალის, მულაყის, მესტიის, ლენჯერის, ლატალის თემში შემავალი სოფლები. შემდეგ ექსპედიცია სადადეშქელიანო სვანეთში ავიდა, მოიარეს ბეჩოს, ცხომარის, ეწერის და ფარის თემთა სოფლები.

ექვთიმე ყოველი არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს საგანგებო ყურადღებას უთმობდა ეთნოგრაფიულ მასალებს. იგი წერდა ხალხურ გადმოცემებს ამა თუ იმ ეკლესია-მონასტრის აგებასთან დაკავშირებით, აღწერდა ხალხის ზნე-ჩვეულებას იმ სოფლებში, სადაც საქართველოს ისტორიის მნიშვნელოვანი ძეგლი იყო შემორჩენილი და ამ გადმოცემებს შემდეგ მეცნიერული დასკვნების გამოტანის დროს იყენებდა. ლეჩხუმ-სვანეთში მოგზაურობიდან ექვთიმემ მრავალ საყურადღებო ნივთთან ერთად ჩამოიტანა „ბედნიერი სვანეთის“ ერთობლივი დროშა. შეასწორა კიდეც დროშის თავზე ამოტვიფრული წარწერის მცდარი ინტერპრეტაცია, შეაგროვა ცნობები დროშის დანიშნულების შესახებ და საინტერესო მეცნიერული დასკვნებიც გააკეთა.

ლიტერატურარედაქტირება

  • ექვთიმე თაყაიშვილი, საქართველოს მეჭურჭლეთუხუცესი 150, „საქართველოს ეროვნული მუზეუმი“, თბ., 2013