ბიოტური მატერია ან ბიოლოგიურად წარმოებული მატერია — ნებისმიერი მატერია, რომელიც წარმოიქმნება ცოცხალი ორგანიზმებისაგან. ასეთი მატერიების უმეტესობა შეიცავს ნახშირბადს და დაშლის უნარი აქვთ.

დედამიწაზე ყველაზე ადრეული სიცოცხლე სულ ცოტა 3,5 მილიარდი წლის წინ წარმოიშვა.[1][2][3] სიცოცხლის უფრო ადრეული ფიზიკური მტკიცებულებები მოიცავს 3,7 მილიარდი წლის მეტასედიმენტურ კლდეებში (გრენლანდიაში) აღმოჩენილ გრაფიტს (ბიოგენური სუბსტანცია),[4] ასევე „ბიოტური სიცოცხლის ნარჩენებს“, რომლებიც აღმოჩენილია 4,1 მილიარდი წლის კლდეებში დასავლეთ ავსტრალიაში.[5][6] დედამიწის ბიომრავალფეროვნება უწყვეტად ფართოვდებოდა, თუ მას მასობრივი გადაშენება არ შეაჩერებდა.[7] მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერებს მიაჩნიათ, ყველა სახეობის 99% (5 მილიარდზე მეტი),[8] რომელსაც ოდესმე უცხოვრია დედამიწაზე, გადაშენებულია,[9][10] დედამიწაზე მაინც 10-14 მილიონი სახეობა არსებობს,[11][12] რომელთაგან 1,2 მილიონის დოკუმენტაცია მოხერხდა და 86%-ზე მეტი ჯერ კიდევ აღუწერელია.[13]

ბიოტური მატერიის მაგალითებია: ხე, ლინოლეუმი, ჩალა, ჰუმუსი, ნაკელი, ქერქი, ნედლი ზეთი, ბამბა, ობობის აბრეშუმი, ძვალი და სხვა.

სქოლიორედაქტირება

  1. Schopf, JW, Kudryavtsev, AB, Czaja, AD, and Tripathi, AB. (2007). Evidence of some Archean life: Stromatolites and microfossils. Precambrian Research 158:141–155.
  2. Schopf, JW (2006). Fossil evidence of Archaean life. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci 29;361(1470) 869-85.
  3. Hamilton Raven, Peter; Brooks Johnson, George (2002). Biology. McGraw-Hill Education, გვ. 68. ISBN 978-0-07-112261-0. ციტირების თარიღი: 7 July 2013. 
  4. Ohtomo, Yoko; Kakegawa, Takeshi; Ishida, Akizumi; et al. (January 2014). „Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks“. Nature Geoscience. London: Nature Publishing Group. 7 (1): 25–28. Bibcode:2014NatGe...7...25O. doi:10.1038/ngeo2025. ISSN 1752-0894.
  5. Borenstein, Seth (19 October 2015). „Hints of life on what was thought to be desolate early Earth“. Excite. Yonkers, NY: Mindspark Interactive Network. Associated Press. ციტირების თარიღი: 2015-10-20.
  6. Bell, Elizabeth A.; Boehnike, Patrick; Harrison, T. Mark; et al. (19 October 2015). „Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1 billion-year-old zircon“ (PDF). Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. Washington, D.C.: National Academy of Sciences. 112: 14518–21. doi:10.1073/pnas.1517557112. ISSN 1091-6490. PMC 4664351. PMID 26483481. ციტირების თარიღი: 2015-10-20. Early edition, published online before print.
  7. Sahney, S., Benton, M.J. and Ferry, P.A. (27 January 2010). „Links between global taxonomic diversity, ecological diversity and the expansion of vertebrates on land“ (PDF). Biology Letters. 6 (4): 544–47. doi:10.1098/rsbl.2009.1024. PMC 2936204. PMID 20106856.CS1-ის მხარდაჭერა: იყენებს ავტორის პარამეტრს (link)
  8. (31 December 1996) The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences. ციტირების თარიღი: 26 May 2015. 
  9. Stearns, Beverly Peterson; Stearns, S. C.; Stearns, Stephen C. (1 August 2000) Watching, from the Edge of Extinction. Yale University Press, გვ. 1921. ISBN 978-0-300-08469-6. ციტირების თარიღი: 27 December 2014. 
  10. Novacek, Michael J. (8 November 2014). „Prehistory's Brilliant Future“. New York Times. ციტირების თარიღი: 25 December 2014.
  11. May, Robert M. (1988). „How many species are there on earth?“. Science. 241 (4872): 1441–1449. Bibcode:1988Sci...241.1441M. doi:10.1126/science.241.4872.1441. PMID 17790039.
  12. Miller, G.; Spoolman, Scott (1 January 2012) "Biodiversity and Evolution", Environmental Science. Cengage Learning, გვ. 62. ISBN 1-133-70787-4. ციტირების თარიღი: 27 December 2014. 
  13. Mora, C.; Tittensor, D.P.; Adl, S.; Simpson, A.G.; Worm, B. (23 August 2011). „How many species are there on Earth and in the ocean?“. PLOS Biology. 9: e1001127. doi:10.1371/journal.pbio.1001127. PMC 3160336. PMID 21886479.