ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულე

გერმანელი ქიმიკოსი

ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულე (დ. 7 სექტემბერი, 1829, დარმშტადტი — გ. 13 ივლისი, 1896, ბონი) — გერმანელი ქიმიკოსი. 1850 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ქიმიკოსი, განსაკუთრებით თეორიულ ქიმიაში. ქიმიური სტრუქტურის თეორიის მთავარი ფუძემდებელი.

ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულე
გერმ. Friedrich August Kekulé von Stradonitz
Frkekulé.jpg
დაბ. თარიღი 7 სექტემბერი, 1829(1829-09-07)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12]
დაბ. ადგილი დარმშტადტი[13] [10] [12]
გარდ. თარიღი 13 ივლისი, 1896(1896-07-13)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [9] [10] [11] [12] (66 წლის)
გარდ. ადგილი ბონი[10] [12]
დასაფლავებულია ბონი[12]
მოქალაქეობა Flag of Prussia (1892-1918).svg პრუსიის სამეფო[12]
გერმანიის იმპერია[12]
საქმიანობა ქიმია[14] და ორგანული ქიმია
მუშაობის ადგილი ბონის უნივერსიტეტი, გენტის უნივერსიტეტი და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი გისენის უნივერსიტეტი[12] , Ludwig-Georgs-Gymnasium, დარმშტადტის ტექნიკური უნივერსიტეტი, საფრანგეთის უნივერსიტეტი და გენტის უნივერსიტეტი
განთქმული მოსწავლეები ლუტერ მაიერი, იაკობ ჰენდრიკ ვანტ-ჰოფი და ემილ ფიშერი
შვილ(ებ)ი Stephan Kekulé von Stradonitz
ჯილდოები კოპლის მედალი[15] , ორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის, ბავარიის მაქსიმიალიანის ორდენი სამეცნიერო და სახელოვნებო მიღწევებისათვის და სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი[16]

მოღვაწეობარედაქტირება

1856–1858 წლებში იყო ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი; 1858 წლიდან გენტის უნივერსიტეტის, ხოლო 1965 წლიდან ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1886 წლიდან გერმანიის ქიმიური საზოგადოების პრეზიდენტი. 1854 წელს მიიღო თიოძმარმჟავა, 1856 წელს — ტრიფენილმეთანი და ანთრაქინონი. მისი ძირითადი შრომები თეორიულ ქიმიას ეხება. 1854 წელს მან პირველმა გამოთქვა იდეა გოგირდისა და ჟანგბადის „ორფუძიანობის“ (ანუ ორვალენტიანობის) შესახებ. 1857 წელს ელემენტები ერთ-, ორ- და სამფუძიანებად დაყო. ადოლფ კოლბესთან ერთად ნახშირბადი განსაზღვრა როგორც ოთხფუძიანი ელემენტი და მიუთითა არჩიბალდ კუპერთან ერთად) ნახშირბადის ატომების ერთმანეთთან დაკავშირების უნარზე, რაც ორგანული ქიმიის საფუძველს წარმოადგენს. კეკულემ პირველმა შექმნა ბენზოლის მოლეკულის ციკლური ფორმულა (1865).

ლიტერატურარედაქტირება

  • ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 461.
  • Быков Г. В., Август Кекуле. Очерк жизни и деятельности, М., 1964.

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 Friedrich August Kekulé von Stradonitz — 2009.
  3. 3.0 3.1 Encyclopædia Britannica
  4. 4.0 4.1 SNAC — 2010.
  5. 5.0 5.1 KNAW Past Members
  6. 6.0 6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  7. 7.0 7.1 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  8. Roglo — 1997. — 8549233 ეგზ.
  9. 9.0 9.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.
  10. 10.0 10.1 10.2 10.3 www.accademiadellescienze.it
  11. 11.0 11.1 von Stradonitz August KekulÉ
  12. 12.0 12.1 12.2 12.3 12.4 12.5 12.6 12.7 Biographisches Jahrbuch und Deutscher Nekrolog / Hrsg.: A. BettelheimB. — ტ. 1, 1896. — S. 412–414.
  13. Кекуле Фридрих Август // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  14. Czech National Authority Database
  15. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  16. List of Royal Society Fellows 1660-2007ლონდონის სამეფო საზოგადოება. — გვ. 200.