პროზა: განსხვავება გადახედვებს შორის

რატიანი თეოდორე-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა Gobrona-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია
[შეუმოწმებელი ვერსია][შეუმოწმებელი ვერსია]
No edit summary
იარლიყები: რედაქტირება მობილურით საიტის რედაქტირება მობილურით
(რატიანი თეოდორე-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა Gobrona-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია)
იარლიყი: სწრაფი გაუქმება
 
{{წყარო}}
'''პროზა''' (ლათ. {{lang-lat|prosa}} < prorsa — პირდაპირი, უბრალო, proversa — წინმიმართული) — [[ლიტერატურა|მხატვრული ლიტერატურის]] ერთ-ერთი ძირითადი ფორმა, რომელიც განსხვავდება მეორე ძირითადი ფორმის — [[პოეზია|პოეზიისაგან]] მხატვრული მეტყველების ორგანიზაციით. პროზაში მეტყველების მთლიანი ნაკადი მიისწრაფვის მხოლოდ წინ და მისთვის დამახასიათებელია ისეთივე პაუზები წინადადებებისა და სინტაგმების ბოლოს, როგორც ეს ჩვეულებრივ მეტყვეებას ახასიათებს. პოეზიისგან განსხვავებით პროზის რიტმი აგებულია სინტაქსური კონსტრუქციების (წინადადება, პერიოდი, კოლონი) მიახლოებით თანაზომადობაზე, რაც ქმნის მხატვრული პროზის ნაწარმოების ერთ მთელიან ქარგას და რითიც ის განსხვავდება სამეცნიერო ნაშრომებისაგან ან საყოფაცხოვრებო ხასიათის ტექსტებისგან.
 
მხავრული ლიტერატურის ერთ-ერთ ძირითად ფორმად პროზა [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეში]] გაფორმდა. მანამდე პროზაში იგულისხმებოდა ყველა სახისა და ხასიათის არამხატვრული ტექსტი.
 
მხატვრული პროზის პირველ ჟანრულ ფორმად ითვლება [[რენესანსი|რენესანსის]] ეპოქის [[ნოველა]]. [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნიდან]], განსაკუთრებით კი [[XIX საუკუნეშისაუკუნე]]ში ვითარდება ისეთი ჟანრები, როგორიცაა [[მოთხრობა]], [[რომანი (პროზა)|რომანი]] და სხვ.
 
პოეზიისაგან განსხვავებით პროზაში სიტყვას, როგორც ენობრივ ერთეულს, ეცვლება სტილისტური ფუნქცია: ნაკლები ყურადღება ექცევა ბგერწერასა და მარცვლობრივ-მახვილობრივ შედგენილობას, ხოლო მეტი — სიტყვის [[სემანტიკა|სემანტიკურ]] მნიშვნელობას, მის გამომსახველობით ფუნქციას. პროზაში კონსტრუქციის რიტმს არეგულირებს მისი სემანტიკური მხარე.
 
თუ პოეზიაში, განსაკუთრებით ლირიკაში, ისმის, უპირველეს ყოვლისა, ავტორისეული ხმა, რომელიც მოგვითხრობს ან სიუჟეტურ ამბავს, ან საკუთარ განცდათა შესახებ, პროზაში ბევრი ხმა ისმის: ავტორისეული თხრობა, მოქმედ პირთა ხმები, „შინაგანი ხმაც“ კი და მათი ურთიერთმოქმედება ხშირად კომპოზიციის ერთ-ერთი საფუძველია.
 
პოეზიისა და პროზის გვერდიგვერდ არსებობის მანძილზე შეიქმნა მათ შორის შუალედური ფორმებიც - [[ლექსი პროზად]], [[რიტმული პროზა]], მაგრამ პროზისგან პოეზიას ყოველთვის გამოყოფს სიტყვის ლექსის საზომით ორგანიზაცია.
 
[[კატეგორია:პროზა]]
[[კატეგორია:ლიტერატურა]]