მთავარი მენიუს გახსნა

დორეთკარის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — აგებულია IX-X საუკუნეებში, მოხატულობა თარიღდება IX-X საუკუნეებით. ეკლესია თავისი მხატვრობით ბევრი რამით არის საინტერესო, თუმცა ის იმით არის გამორჩეული, რომ აქ გვხვდება წმინდა ბარბარეს ამსახველი ოთხი სცენა; საქართველოში წმინდა ბარბარეს ცხოვრების სცენები სხვაგან არსად არ არის შემორჩენილი. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე გამოსახულია აბანოს მშენებლობის სცენა სადაც წმინდა ბარბარე განრისხებული მამის წინაშე. სამხრეთ კედელზე გაგრძელებულია თხრობა, რომელიც გვიჩვენებს წმინდა ბარბარეს თავის კვეთას და წმინდანის შერაგნილი ცხედრის თაყვანისცემის კომპოზიციას.

თხრობა იმ ეპიზოდით იწყება, როცა ხუროებმა ბარბარეს მამის ბრძანებით გაასრულეს აბანოს მშენებლობა, რომელსაც ორად–ორი სარკმელი ჰქონდა. მამის არყოფნის დროს ბარბარე, რომელმაც ამ დროისათვის მალულად აღიარა ქრისტიანობა, ხუროებს მესამე სარკმლის გაჭრასაც სთხოვს – „განმიღეთ მესამეცაო“, რითაც ერთარსება სამების არსებობას მიანიშნებს. ბარბარემ შეძლო ხუროების დაყოლიება და ნაგებობა სამი სარკმლით იქნა გამშვენებული. ბარბარეს ქრისტიანობა ასე გაცხადდა. მოგზაურობიდან დაბრუნებული, ბარბარეს წარმართი მამა შვილის საქციელით განრისხებული მისი შვილისგან მრწამსის უარყოფას მოითხოვს.

ბარბარეს უარით ქრისტიან მარტვილთა ცხოვრებიდან ცნობილი, ის ყოველდღიური წამება იწყება ქალწულ–მოწამისა, რაც მისი აღსასრულით გასრულდება. დიოსკორი – მამა ბარბარესი თავისი ხელით თავს მოჰკვეთს წმინდა მოწამეს. თვითონაც მყისვე ისჯება – გამკრთალი ელვა ფერფლად აქცევს ბარბარეს ხმალშემმართულ მამას.

მოწამის ცხოვრების მონათხრობიდან, ეკლესიის დასავლეთმა კედელმა სახვითად ერთიან კომპოზიციად გამთლიანებული ორი, ერთმანეთის თანმიმდევრული ეპიზოდის ილუსტრაცია შემოგვინახა. ჯერ, მარცხენა ფრთაზე, როტონდის მსგავსი მცირე გუმბათიანი ნაგებობაა (წარწერით „აბანოი“) და მის წინ წელში მოხრილი ხურო წარმოგვიდგება, შემდეგ კი საპირისპიროდ მდგომი წმინდა ბარბარე, რომლის გაწვდილი ხელიც შენობის მესამე სარკმლისკენაა მიმართული. მცირეოდენი ინტერვალით მომდევნო ეპიზოდია ასახული – განრისხების ნიშნად ხელაღმართული ბარბარეს მამა და დასასჯელად განწირული მოწამის ფიგურა. თხრობა სამხრეთით გადაინაცვლებს, სადაც მოწამის ამქვეყნიური ცხოვრების დამასრულებელი ეპიზოდი – თავის კვეთა და მისი შეგრაგნილი ცხედრისადმი თაყვანისცემაა ასახული.

ლიტერატურარედაქტირება

  • ი. ხუსკივაძე, დორეთკარი – წმ. ბარბარეს ეკლესიის მოხატულობა, საქართველოს სიძველენი, N13, 2009.