ზღვისგველისებრნი: განსხვავება გადახედვებს შორის

სტილი
(სტილი)
}}
 
'''ზღვისგველისებრნი''' (Hydrophiidae) [[შხამიანი გველები]]ს ოჯახი, შეიცავს 16 გვარს 50-მდე სახეობით. მათი სხეულის სიგრძე 2,7 მ. აღწევს. გავრცელებულიგავრცელებულნი არიან [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთისა]] და [[წყნარი ოკეანე|წყნარი ოკეანეების]]ების ტროპიკულ წყლებში. კარგად ეგუებიან წყლის გარემოს. აქვთ გვერდებზე შებრტყელებული კუდი, სარქველებიანი ნესტოები. პირის ღრუს ლორწოვანი გარსი მდიდარია სისხლძარღვებით და დამატებითი სუნთქვის ორგანოს წარმოადგენს. აქვთ ღარიანი შხამიანი კბილები. [[გველის შხამი|შხამი]] ძლიერ ტოქსიკურია. შობენ ცოცხალ ნაშიერს. იკვებებიან ძირითადად [[თევზები]]თ.
 
ამჟამად მეცნიერები ზღვის გველებს [[ასპიტისებრნი|ასპიტისებრთა]] ოჯახში აერთიანებენ.
 
== აღნაგობა ==
 
[[სურათი:Laticauda colubrina Lembeh2.jpg|left|thumb|ყვითელტუჩა ზღვის კრაიტი ([[Laticauda colubrina]])]]
აგებულებით ზღვის გველები აგებულებით მეტად წააგავენწააგვანან [[ასპიტისებრნი|ასპიტებს]]. მათთვის დამახასიათებელია პატარა თავი, პატარა თვალები მრგვალი გუგებით. თავი დაფარულია დიდი ქერცლებით. სხეულის წინა ნაწილი მომრგვალო ფორმისაა, უკანა კი გვერდებიდან შებრტყელებული და ბოლოვდება ლასტისმაგვარი კუდით. გვერდითი ქერცლები, რომლებიც აუცილებელია ხმელეთზე გადაადგილებისათვისგადასაადგილებლადაა აუცილებელი, ან გადაგვარებულია, ან თითქმისსაერთოდ აღარარ არსებობსგააჩნიათ. სხეული ზემოდანაც და მუცლის მხრიდანაც დაფარულია წვრილი ქერცლებით. მხოლოდ რამოდენიმე პრიმიტიულ სახეობას, რომლებმაც შეინარჩუნეს ხმელეთთან კავშინიკავშირი, გააჩნიათ მუცლის ფარები რამოდენიმე რიგად. ნესტოები თავის ზედაპირიდან წამოწეულია, რაც საშუალებას აძლევს გველს, წყლიდან თავის ამოყოფის გარეშე, შეისუნთქოს ჟანგბადი. გარდა ამისა, ნესტოები შეიარაღებულია სპეციალური სარქველებით, რომლებიც, წყალში ჩაყვინთვისას, ხურავენ ნესტოებს. ზღვის გველებში ენას თავისი ფუნქცია დაკარგული აქვს, ამიტომ მოკლეა. პირის ღრუს ლორწოვანში მოთავსებულია კაპილარული ქსელი, რაც გველებსგველს საშუალებას აძლევს წყლიდანვე შთანთქონშთანთქოს ჟანგბადი. შხამიანი კბილები მოთავსებულია ზედა ყბის წინა ზედაპირზე, ცოტათი დახრილია უკან და აქვს შხამგამტარი მილი. ეშვების უკან მდებარეობს 1-18-მდე წვრილი კბილი. ესზღვის გველები წარმოადგენენ მშვიდ არსებებს, რომელიცწარმოადგენენ. იკბინებიან მხოლოდ განსაკუთრებული გაღიზიანების გარდა, სხვა შემთხვევებში არ იკბინებიანშემთხვევაში. ამის გამო მეთევზეებს ბადეში გახლართული გველის ხელით გამოყვანისაც კი არ ეშინიათ.
 
 
== გავრცელების არეალი ==
 
[[სურათი:Aipysurus laevis.jpg|thumb|წენგოსფერი ზღვის გველი ([[Aipysurus laevis]])]]
ზღვის გველები გავრცელებულნი არიან: [[წყნარი ოკეანე|წყნარი]] და [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანეების]] ტროპიკულ ზღვებში,: [[აფრიკა|აფრიკის]] აღმოსავლეთ ნაპირებიდან - [[ცენტრალური ამერიკა|ცენტრალური ამერიკის]] დასავლეთ ნაპირებამდე. ჩრდილოეთით აღწევენ [[იაპონია|იაპონიამდე]]. ყველაზე დიდ რაოდენობით გვხვდებიან სამხრეთ ჩინეთის ზღვაშიზღვასა და მალაის არქიპელაგის წყლებში. აქ ისინი ხშირადჯგუფებად გვხვდებიან გროვებადცხოვრობენ. განსაკუთრებით გავრცელებულნი არიან ნაპირიდან 5-6 კილომეტრის რადიუსში., ზღვებში იშვიათად ნაპირიდან იშვიათად 50 კილომეტრის დაშორებითაც გვხვდებიანსახლობენ.
 
გავრცელებულნი არიან: [[წყნარი ოკეანე|წყნარი]] და [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანეების]] ტროპიკულ ზღვებში, [[აფრიკა|აფრიკის]] აღმოსავლეთ ნაპირებიდან - [[ცენტრალური ამერიკა|ცენტრალური ამერიკის]] დასავლეთ ნაპირებამდე. ჩრდილოეთით აღწევენ [[იაპონია|იაპონიამდე]]. ყველაზე დიდ რაოდენობით გვხვდებიან სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში და მალაის არქიპელაგის წყლებში. აქ ისინი ხშირად გვხვდებიან გროვებად. განსაკუთრებით გავრცელებულნი არიან ნაპირიდან 5-6 კილომეტრის რადიუსში. ზღვებში ნაპირიდან იშვიათად 50 კილომეტრის დაშორებითაც გვხვდებიან.
 
 
== ქვეოჯახები ==
 
[[სურათი:Banded Sea Snake-jonhanson.jpg|left|thumb|ცისფერტუჩა ზღვის კრაიტი, რგოლისებრი ბრტყელკუდიანი ([[Laticauda laticaudata]])]]
ცნობილია ზღვის გველების 16 გვარი 50 სახეობით, აქედან 3 გვარს (14 სახეობით) აერთიანებენ ქვეოჯახში [[Laticaudinae]] (ბრტყელკუდიანები), ხოლო 13 გვარს (39 სახეობით) ქვეოჯახში [[Hydrophiinae]] (ლასტკუდიანები). Laticaudinae ქვეოჯახის წარმომადგენლებს ხმელეთთან კავშირი ჯერ კიდევ შენარჩუნებული აქვთ კავშირი ხმელეთთან, ამიტომ განვითარების დონით Hydrophiinae-ზე დაბალ საფეხურზე დგანან.
 
ცნობილია ზღვის გველების 16 გვარი 50 სახეობით, აქედან 3 გვარს (14 სახეობით) აერთიანებენ ქვეოჯახში [[Laticaudinae]] (ბრტყელკუდიანები), ხოლო 13 გვარს (39 სახეობით) ქვეოჯახში [[Hydrophiinae]] (ლასტკუდიანები). Laticaudinae ქვეოჯახის წარმომადგენლებს ჯერ კიდევ შენარჩუნებული აქვთ კავშირი ხმელეთთან, ამიტომ განვითარების დონით Hydrophiinae-ზე დაბალ საფეხურზე დგანან.
 
== შხამი ==
 
[[სურათი:Pelamis platuras.jpg|thumb|ორფეროვანი პელამიდა]]
შხამს გააჩნია [[ნეიროტოქსიური შხამი|ნეიროტოქსიური]] მოქმედება. ვითარდება: სისუსტე, პირღებინება, კრუნჩხვები, თვალთ დაბნელება და სასუნთქი სისტემის დამბლა. თუმცა სიკვდილიანობის შემთხვევები ბევრი არაა. ზოგიერთ სახეობას ძალზედ სუსტი [[შხამი]] აქვს. ტოქსიურობით ზღვის გველები რამდენჯერმე აღემატებიან ხმელეთის ყველაზე შხამიან გველებს. კბენის დროს მსხვერპლშიმსხვერპლის შეყავთორგანიზმში შეჰყავთ 1-20 მილიგრამი შხამი.
 
შხამს გააჩნია [[ნეიროტოქსიური შხამი|ნეიროტოქსიური]] მოქმედება. ვითარდება: სისუსტე, პირღებინება, კრუნჩხვები, თვალთ დაბნელება და სასუნთქი სისტემის დამბლა. თუმცა სიკვდილიანობის შემთხვევები ბევრი არაა. ზოგიერთ სახეობას ძალზედ სუსტი [[შხამი]] აქვს. ტოქსიურობით ზღვის გველები რამდენჯერმე აღემატებიან ხმელეთის ყველაზე შხამიან გველებს. კბენის დროს მსხვერპლში შეყავთ 1-20 მილიგრამი შხამი.
 
 
== საკვები ==
[[სურათი:Hydrophis cyanocinctus lores.jpg|left|thumb|ზოლებიანი ლასტკუდიანი ([[Hydrophis cyanocinctus]])]]
ზღვის გველების უმთავრესუმთავრესი საკვებს -საკვები [[თევზი|თევზებითევზებია]] წარმოადგენს. ისინი მსხვერპლს უდარაჯდებიან, შემდგომ გარშემო შემოეხვევიან, შხამიან კბილებს ასობენ და ყლაპავენ.
 
ზღვის გველების უმთავრეს საკვებს - [[თევზი|თევზები]] წარმოადგენს. ისინი მსხვერპლს უდარაჯდებიან, შემდგომ გარშემო შემოეხვევიან, შხამიან კბილებს ასობენ და ყლაპავენ.
 
 
== გამრავლება ==
 
გველები, რომლებიც ხმელეთთან კავშირს ჯერ კიდევ ინარჩუნებენ - [[კვერცხმბადობა|კვერცხმდებლები]] არიან, უმრავლესობა კი [[კვერცხცოცხლადშობა|კვერცხცოცხლადმშობია]]. შობენ ძალიან ცოტა ნაშიერს - 1 ან 2. შთამომავლობას 1 წლის ასაკიდან იძლევიან.
[[კატეგორია:ზღვისგველისებრნი|*]]
 
[[bg:Морски змии]]
[[da:Belchers havslange]]
2 341

რედაქტირება