სპირტი: განსხვავება გადახედვებს შორის

[შემოწმებული ვერსია][შეუმოწმებელი ვერსია]
შიგთავსი ამოიშალა შიგთავსი დაემატა
No edit summary
No edit summary
ხაზი 4:
მოლეკულაში [[ჟანგბადი|О]][[წყალბადი|Н]]-ჯგუფების რაოდენობის მიხედვით სპირტი შეიძლება იყოს ერთატომიანი (ალკოჰოლი), ორატომიანი (გლიკოლები), სამატომიანი (გლიცერინი), ოთხატომიანი (პენტაერითრიტი) და მრავალატომიანი (ქსილიტი, ჰექსიტი და სხვა). ОН-ჯგუფები შეიძლება იყოს დაკავშირებული პირველად (− СН<sub>2</sub>ОН), მეორეულ (>CHOH) და მესამეულ (>COH) ნახშირბადატომიანთან, რის მიხედვითაც განასხვავებენ პირველად, მეორეულ და მესამეულ სპირტს. სპირტის სახელწოდება ჩვეულებრივ დაკავშირებულია ნახშირწყალბადური რადიკალის სახელწოდებასთან, მაგალითად, [[მეთილის სპირტი]], [[ეთილის სპირტი]], [[პროპილის სპირტი]] და ა.შ. ზოგჯერ იხმარება სპირტის ტრივიალური სახელწოდება, მაგალითად, [[ხის სპირტი]] (მეთანოლი), [[ღვინის სპირტი]] (ეთანოლი) და სხვა.
 
=== სპირტების კლასიფიკაცია ===
 
* ჰიდროქსილის ჯგუფის რაოდენობის მიხედვით: ერთატომიანი, ორატომიანი, სამატომიანი.
* რადიკალის მიხედვით: ნაჯერი, უჯერი, არომატული.
* ნახშირწყალბადის ატომის აღნაგობის მიხედვით: პირველადი, მეორეული, მესამეული.
 
=== ქიმიური თვისებები ===
 
# წვა: <chem>C2H5OH + 3 O2 -> 2 CO2 + 3 H2O</chem>
# ჩანაცვლების რეაქცია მეტალებთან: <chem>R-OH + 2 Na -> 2 R-ONa + H2</chem>
# ჰალოგენწყალბადებთან: <chem>R-OH + HBr -> R-Br + H2O</chem>
# დეჰიდრატაცია: ა) შიდამოლეკულური <chem>CH3-CH2-OH ->[H2SO4] CH2=CH2 + H2O</chem>; ბ) მოლეკულათშორისი <chem>C2H5-OH + HO-C2H5 ->[H2SO4] C2H5-O-C2H5 + H2O</chem>
# ჟანგვა: ა) პირველადი->ალდეჰიდი <chem>R-CH2-OH + [O] ->[Cu] R-CH=O + H2O </chem>; ბ) მეორეული-> კეტონი
# დეჰიდრირება: ა) პირველადი-> ალდეჰიდი <chem>R-CH2-OH ->[Ni] R-CH=O + H2 </chem>; ბ) მეორეული->კეტონი
 
=== მიღების ხერხები ===
 
# ჰალოგენალკანის ჰიდროლიზი: <chem>R-CH2-Cl + H2O ->[NaOH] R-CH2-OH + HCl</chem>
# კეტონის / ალდეჰიდის ჰიდრირება: <chem>R-CH=O + H2 -> R-CH2-OH</chem>
# ალკენის ჰიდრატაცია: <chem>CH2=CH2 + H2O -> CH3-CH2-OH</chem>
# ყურძნის წვენის დუღილისას ღვინის სპირტის მიღება: <chem>C6H12O6 -> 2 C2H5-OH + 2 CO2</chem>
 
<br />
== ლიტერატურა ==
{{ქსე|9|521|}}
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/wiki/სპირტი“-დან