ბელოსტოკი: განსხვავება გადახედვებს შორის

ორთოგრაფია, სტილის გამართვა
(ბოტის დამატება: vi:Białystok)
(ორთოგრაფია, სტილის გამართვა)
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Białystok
}}
'''ბელოსტოკი''' ({{lang-pl|Białystok}}, {{lang-be|Беласток}}, {{lang-lt|Balstogė}})  - არის უდიდესი ქალაქი ჩრდილოაღმოსავლეთჩრდილო-აღმოსავლეთ [[პოლონეთი|პოლონეთში]] და მეორე ქალაქი მოსახლეობის სიმჭიდროვით მთელსმთელ ქვეყანაში, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 2,882.9 ადამიანს. ეს ადგილი მდებარეობს პოლონეთ-[[ბელორუსიაბელარუსი|ბელორუსიისბელარუსის]] და პოლონეთ-[[ლიტვა|ლტვის]] ოფიციალური საზღვრებისსაზღვრის საიხლოვეს და შენისშედის [[პოდლასის სავოევოდო]]ს შემადგენლობაში. 2009 წლის ივნისში ჩატარებული აღწერის შედეგად აქ სახლობსცხოვრობდა 294,399 ადამიანი.<ref>Central Statistical Office, Warsaw 2009, {{cite web |url=http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_L_ludnosc_stan_struktura_30_06_2009.pdf |title=Population. Size and Structure by Territorial Division, as of June 30, 2009 |accessdate=2009-12-31 |format=PDF}}</ref> 1921 წლიდან 1998 წლამდე, ეს ქალაქი შედიოდა [[ბელოსტოკის სავოევოდო (1975–1998)|ბელოსტოკის სავოევოდოს]] შემადგენლობაში, 1999 წლიდან კი შევიდა პოდლასის შემადგენლობაში.
 
ქალაქში მიედინება მდინარე ბიალა, აქ კლიმატი კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს -5 °C, ხოლო საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 7 °C. ქალაქი ბელოსტოკი იყოფა 28 ადმინისტრაციულ ერთეულდა.
ეს ადგილი პირველად იხსენიება 1437 წლიდან. ამ პერიოდში განსაკუთრებით ძლიერია [[ლიტვის დიდი სამთავრო]], სწორედ მის შემადგენლობაში შედიოდა ეს ტერიტორიაც. ამ პერიოდში, აქ აიგო პირველი ხიდი და ეკლესია. უკვე იწყება ამ ტერიტორიაზე მოსახლეობის დასახლებაც და უკვე 1692 წლიდან ეს ადგილი ქალაქად იხსენიება.
[[ფაილი:GreatSynagogueBialystok.jpg|250 px|thumb|left|დიდი სინაგოგა ბელოსტოკში]]
1795 წლიდან უკვე ეს ქალაქი ექცევა [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] შემადგენლობაში. ამ ქალაქში საკმაოდ ბერვი ებრაელი ცხოვრობდა, 1897 წელს ჩატარებული რუსული აღწრის შედეგად, ბელოსტოკში ცხოვრობდა 66,000 ადამიანი, აქედან 41,900 ებრაელი<ref>Joshua D. Zimmerman, ''Poles, Jews, and the politics of nationality'', Univ of Wisconsin Press, 2004, ISBN 0-299-19464-7, [http://books.google.com/books?id=6sbr9cZyw_4C&pg=PA16&dq=population+Brest+Poles+Jews&lr=&as_brr=3&ei=HS_3SZ2-NITyzQSUtaWtBQ Google Print, p.16]</ref> (მთელი ქალაქის მოსახლეობის 63%).
 
1795 წლიდან უკვებელოსტოკი ეს ქალაქი ექცევამოექცა [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] შემადგენლობაში. ამ ქალაქში საკმაოდ ბერვი ებრაელი ცხოვრობდა, 1897 წელს ჩატარებული რუსული აღწრის შედეგად, ბელოსტოკში ცხოვრობდა 66,000 ადამიანი, აქედან 41,900 ებრაელი<ref>Joshua D. Zimmerman, ''Poles, Jews, and the politics of nationality'', Univ of Wisconsin Press, 2004, ISBN 0-299-19464-7, [http://books.google.com/books?id=6sbr9cZyw_4C&pg=PA16&dq=population+Brest+Poles+Jews&lr=&as_brr=3&ei=HS_3SZ2-NITyzQSUtaWtBQ Google Print, p.16]</ref> (მთელი ქალაქის მოსახლეობის 63%).
[[პირველი მსოფლიო ომი|მირველი მსოფლიო ომის]] დაწყებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, განხორციელდა ბელოსტოკზე მძიმე დაბომბვები. 1915 წლის 31 აგვისტოს გერმანელმა სარდლებმა აიღეს ეს ქალაქი. ამ ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ, ეს ქალაქი სხვა ტერიტორიებთა ერთად შევიდა [[ბელორუსიის სახალხო რესპუბლიკა|ბელორუსიის სახალხო რესპუბლის]] შემადგენლობაში. 1919 წლის 19 თებერვალს უკვე ეს ტერიტორია უბრუნდება [[პოლონეთი|პოლონეთს]]. 1920 წელს დაწყებული [[პოლონეთ-საბჭოთა კავშირის ომი|პოლონეთ-საბჭოთა კავშირის ომის]] დროს, ამ ქალაქზე განხორციელდა დაბომბვები, საბჭოელების მიერ. ომში პოლონეთის გამარჯვებით ეს ქალაქი კვლავ პოლონეთს დარჩა.
 
[[პირველი მსოფლიო ომი|მირველი მსოფლიო ომის]] დაწყებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, განხორციელდა ბელოსტოკზე მძიმეგანხორციელდა დაბომბვები. 1915 წლის 31 აგვისტოს გერმანელმა სარდლებმა აიღეს ეს ქალაქი. ამ ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ, ეს ქალაქი სხვა ტერიტორიებთა ერთად შევიდა [[ბელორუსიის სახალხო რესპუბლიკა|ბელორუსიის სახალხო რესპუბლის]] შემადგენლობაში. 1919 წლის 19 თებერვალს უკვე ეს ტერიტორია უბრუნდება [[პოლონეთი|პოლონეთს]]. 1920 წელს დაწყებული [[პოლონეთ-საბჭოთა კავშირის ომი|პოლონეთ-საბჭოთა კავშირის ომის]] დროს, ამ ქალაქზე განხორციელდა დაბომბვები, საბჭოელების მიერ. ომში პოლონეთის გამარჯვებით ეს ქალაქი კვლავ პოლონეთს დარჩა.
1939 წელს დაწყებული [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომის]] დროს აღმოსავლეთი პოლონეთი, [[მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტი|მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის]] საფუძველზე ოკუპირებული იქნა [[საბჭოთა კავშირი]]ს მიერ. ბელოსტოკი სხვა პოლონურ ქალქებთან ერთან სსრკ-ს შემადგენლობაში მოექცა. 1941 წლის 27 ივნისს გერმანიამ დაიპყრო აღმოსავლეთი პოლონეთი, ქალაქ ბელოსტოკის უკვე გერმანელები სამხედროები აკონტროლებდნენ, აქ მცხოვრები 56,000 ებრაელი უმძიმეს მდგომარეობაში აღმოჩნდა. 1944 წელს ეს ტერიტორიები [[წითელი არმია|საბჭოთა რმიის]] მეშვეობით გათავისუფლებული იქნა გერმანელებისაგან.
 
1939 წელს დაწყებული [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომის]] დროს აღმოსავლეთი პოლონეთი, [[მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტი|მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის]] საფუძველზე ოკუპირებული იქნა [[საბჭოთა კავშირი]]ს მიერ. ბელოსტოკი სხვა პოლონურ ქალქებთან ერთან სსრკ-ს შემადგენლობაში მოექცა. 1941 წლის 27 ივნისს გერმანიამ დაიპყრო აღმოსავლეთი პოლონეთი, ქალაქ ბელოსტოკის უკვე გერმანელები სამხედროები აკონტროლებდნენ, აქ მცხოვრები 56,000 ებრაელი უმძიმეს მდგომარეობაში აღმოჩნდა. 1944 წელს ეს ტერიტორიებიტერიტორია [[წითელი არმია|საბჭოთა რმიისარმიის]] მეშვეობით გათავისუფლებული იქნა გერმანელებისაგან.
 
== დაძმობილებული ქალაქები ==
12,235

რედაქტირება