ჯონ დალტონი

ინგლისელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი

ჯონ დალტონი (ინგლ. John Dalton; დ. 6 სექტემბერი, 1766, იგლსფილდი, ინგლისი — გ. 27 ივლისი, 1844, მანჩესტერი) — ინგლისელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1822).

ჯონ დალტონი
ინგლ. John Dalton
John Dalton. Line engraving by W. H. Worthington, 1823, afte Wellcome V0006489.jpg
დაბ. თარიღი 6 სექტემბერი, 1766(1766-09-06)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7]
დაბ. ადგილი კამბერლენდი[4]
გარდ. თარიღი 27 ივლისი, 1844(1844-07-27)[1] [8] [2] [4] [9] [5] [7] [10] (77 წლის)
გარდ. ადგილი მანჩესტერი[11] [4]
მოქალაქეობა Flag of the United Kingdom.svg დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფო[4]
საქმიანობა ქიმია, ფიზიკა და მეტეოროლოგია
მუშაობის ადგილი ოქსფორდის უნივერსიტეტი
განთქმული მოსწავლეები ჯეიმზ პრესკოტ ჯოული
მეუღლე
ჯილდოები სამეფო საზოგადოების წევრი, სამეფო მედალი და ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი
ხელმოწერა John Dalton Signature c1827.svg

ბიოგრაფიარედაქტირება

მიიღო თვითგანათლება. კენდალში და მანჩესტერში ასწავლიდა მათემატიკას. მანჩესტერის ლიტ-ფილოს. საზოგადოების წევრი (1794), მდივანი (1800) და თავმჯდომარე (1817). დალტონმა შეისწავლა აირთა ნარევების თვისებები, აღმოაჩინა აირების პარციალურ წნევათა კანონი (1801) და ხსნადობის დამოკიდებულება მათ პარციალურ წნევაზე (1803; დალტონის კანონები). გამოიკვლია სითხეთა აორთქლების დამოკიდებულება წნევაზე, ტემპერატურასა და სხვა ფაქტორებზე; დაადგინა (ჟ. შარლისაგან დამოუკიდებლად და გეი-ლუსაკზე ადრე), რომ მუდმივი წნევის პირობებში ტემპერატურის ერთნაირი მატების დროს ყველა აირი ერთნაირად ფართოვდება (1802), დალტონს ეკუთვნის ფუნდამენტური შრომები ქიმ. ატომისტიკაში (ჯერად ფარდობათა კანონი და შედგენილობის მუდმივობის კანონი).

პირველმა აღწერა (1794) მხედველობის დეფექტი, რომლითაც თვითონ იყო დაავადებული და რომელმაც შემდგომში დალტონიზმის სახელწოდება მიიღო.

ლიტერატურარედაქტირება

სქოლიორედაქტირება

  1. 1.0 1.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 SNAC — 2010.
  3. Find a Grave — 1995.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 https://www.biography.com/people/john-dalton-9265201
  5. 5.0 5.1 Proleksis enciklopedija — 2009.
  6. Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedijaLZMK, 1999. — 9272 გვრ. — ISBN 978-953-6036-31-8
  7. 7.0 7.1 The Fine Art Archive — 2003.
  8. Encyclopædia Britannica
  9. Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  10. Base biographique
  11. Дальтон Джон // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.