პლაზმოდიუმი: განსხვავება გადახედვებს შორის

+კატ.
[შეუმოწმებელი ვერსია][შეუმოწმებელი ვერსია]
(ილუსტრაცია)
(+კატ.)
[[ფაილი:Plasmodium.jpg|thumb|]]
'''პლაზმოდიუმი''' (Plasmodium), პარაზიტული [[უმარტივესები]]ს გვარი [[ჰემოსპორიდიები]]ს რიგისა. შეიცავს 60-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც [[ხერხემლიანები]]სა და [[ადამიანი]]ს [[პარაზიტები]]ა და იწვევენ [[მალარია]]ს. პლაზმოდიუმის გადამტანია [[მალარიის კოღო]] [[Culicidae]]-თა ოჯახისა. კოღოს კბენისას [[ნერწყვი|ნერწყვთან]] ერთად მასპინძლის ორგანიზმში ხვდებიან პლაზმოდიუმები სპორპზოიტების სახით. ისინი იჭრებიან სისხლძარღვთა ენდოთელიუმში ან ღვიძლში, სადაც [[შიზოგონია|შიზოგონიის]] გზით იძლევიან უამრავ პატარა ერთუჯრედიან მეროზოიტს, რომლებიც იჭრებიან ერითროციტებში. აქ ისინი მრავალჯერ განიცდიან შიზოგონიას და შემდეგ გამოდიან სისხლში. მეროზოიტების ნაწილი იჭრება ახალ [[ერითროციტები|ერითროციტებში]] და გარდაიქმნება მდედრ (მაკრო-) და მამრ (მიკრო-) გამეტოციტებად.
 
მაკროგამეტოციდები მასპინძლის ორგანიზმშივე გარდაიქმნება მაკროგამეტებად, მიკროგამეტოციტების განვითარება კი მხოლოდ კოღოს ორგანიზმში მიმდინარეობს. მაკროგამეტები მიკროგამეტოციტებთან ერთად სისხლის წოვის დროს ხვდება კოღოს კუჭში; აქ მიკრო გამეტოციტი იძლევა რამდენიმე მიკროგამეტას, რომლებიც ერწყმიან მაკროგამეტებს და იქცევიან მოძრავ ზიგოტებად - ოოკინეტებად. ესენი იფარებიან გარსებით და გარდაიქმნებიან ოოცისტებად (ზიგოცისტებად). მათი მრავალჯერადი გაყოფით მიიღება მრავალი (10 ათასამდე) აქტიურად მოძრავი [[სპოროზოიტი]], რომლებიც ხვდებიან სანერწყვე ჯირკვლებში და სისხლის წოვის დროს კვლავ მასპინძელში ხვდებიან. ადამიანის პარაზიტია პლაზმოდიუმის 4 სახეობა: [[Plasmodium vivax]], [[Plasmodium malariae]], [[Plasmodium falciparum]] და [[Plasmodium ovalis]], რომელთა გადამტანია [[Anofeles]]-ის გვარის კოღოები. [[პრიმატები]]ს პარაზიტებია Plasmodium reichenowi, Plasmodium knowlesi და სხვა. დანარჩენი ხერხემლიანებისა — [[Plasmodium bergheberghei]]i, [[Plasmodium relictum]], [[Plasmodium agamae]], [[Plasmodium bufonis]] და სხვა.
 
მაკროგამეტოციდები მასპინძლის ორგანიზმშივე გარდაიქმნება მაკროგამეტებად, მიკროგამეტოციტების განვითარება კი მხოლოდ კოღოს ორგანიზმში მიმდინარეობს. მაკროგამეტები მიკროგამეტოციტებთან ერთად სისხლის წოვის დროს ხვდება კოღოს კუჭში; აქ მიკრო გამეტოციტი იძლევა რამდენიმე მიკროგამეტას, რომლებიც ერწყმიან მაკროგამეტებს და იქცევიან მოძრავ ზიგოტებად - ოოკინეტებად. ესენი იფარებიან გარსებით და გარდაიქმნებიან ოოცისტებად (ზიგოცისტებად). მათი მრავალჯერადი გაყოფით მიიღება მრავალი (10 ათასამდე) აქტიურად მოძრავი [[სპოროზოიტი]], რომლებიც ხვდებიან სანერწყვე ჯირკვლებში და სისხლის წოვის დროს კვლავ მასპინძელში ხვდებიან. ადამიანის პარაზიტია პლაზმოდიუმის 4 სახეობა: [[Plasmodium vivax]], [[Plasmodium malariae]], [[Plasmodium falciparum]] და [[Plasmodium ovalis]], რომელთა გადამტანია [[Anofeles]]-ის გვარის კოღოები. [[პრიმატები]]ს პარაზიტებია Plasmodium reichenowi, Plasmodium knowlesi და სხვა. დანარჩენი ხერხემლიანებისა — [[Plasmodium berghe]]i, [[Plasmodium relictum]], [[Plasmodium agamae]], [[Plasmodium bufonis]] და სხვა.
==ლიტერატურა==
* [[ქსე]], ტ. 8, გვ. 92, თბ., 1984
 
[[კატეგორია:უმარტივესები]]
 
[[af:Plasmodium]]