ბროწეული: განსხვავება გადახედვებს შორის

ვიკიფიცირება
(ბოტი: რჩეული სტატიის ბმული გვერდისათვის he:רימון מצוי)
(ვიკიფიცირება)
{{ტაქსოდაფა *
{{Taxobox
| nameსახელი = ბროწეული
| color = lightgreen
| სურათის ფაილი =Pomegranate fruit.jpg
| name = ბროწეული
| image_captionსურათის =წარწერა =ბროწეულის ნაყოფი
| image = Pomegranate fruit.jpg
| სურათის აღწერა =
| image_caption = ბროწეულის ნაყოფი
| სამეფო = მცენარეები
| regnum = [[Plantae]]
| განყოფილება =
| divisio = [[ყვავილოვანი მცენარე|Magnoliophyta]]
| კლასი =
| classis = [[Magnoliopsida]]
| რიგი =
| subclassis = [[Rosidae]]
| ოჯახი =ბროწეულისებრნი
| ordo = [[Myrtales]]
| გვარი =
| familia = [[Lythraceae]]
| სახეობა =
| genus = ''[[Punica]]''
| speciesლათ = '''''P.Punica granatum'''''
| ვიკისახეობები =
| binomial = Punica granatum
| commons =
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
 
'''ბროწეული''' (Punica granatum), ბუჩქი ან ტანდაბალი ხე (სიმაღლით 5 მ-მდეა) [[ბროწეულისებრნი|ბროწეულისებრთა]] ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი ეკლიანი მცენარე.
 
აქვს კიდემთლიანი ტყავისებრი [[ფოთოლი|ფოთლები]], რომელთაგან ზოგი დიდია, სურისებრი; ნორმალურად განვითარებული [[ნასკვი]], ბუტკო და სამტვრე აქვს, იძლევა ნაყოფს; ზოგი (85-95%) კი განუვითარებელი, მოკლებუტკოიანია და ცვივა. ყვავილობს მაის-აგვისტოში. დამტვერვა ჯვარედინია. დარგვიდან მესამე-მეოთხე წელს ისხამს ნაყოფს, სრულ მოსავალს მეშვიდე-მერვე წელს იძლევა. ნაყოფი კენკრასებრია, აქვს ყვითელი ან წითელი ნაყოფისაფარი, სფეროსებრნი მრავალი (400-700) წვნიანი თესლი, რომელიც მწიფდება სექტემბერ-ნოემბერში. კარგი მოვლისას ერთი ხის მოსავალი 50-60 კგ აღწევს.
 
ბროწეული ნიადაგისადმი ნაკლებმომთხოვნია, კარგად ხარობს ორგანული ნივთიერებებით მდიდარ ღრმა თიხნარ ნიადაგებზე. ყინვაგამძლეა (იტანს - 16<sup>0</sup>C), ველურად იზრდება მცირე აზიის, ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთის, ირანის, ამიერკავკასიის მთიან რაიონებში; საქართველოში - [[იორი|ივრის]], [[ალაზანი|ალაზნისა]] და [[მტკვარი|მტკვრის]] ნაპირებზე და დასავლეთის ზოგიერთ რაიონებში. კულტივირებულია სუბტროპიკულ ზონაში. ბროწეულის ნაყოფს ნედლად იყენებენ. წვნისაგან, რომელიც 8-19% შაქარს, 0,3-9% ლიმონის მჟავას, ტანინსა და C ვიტამინს შეიცავს, ამზადებენ სიროფს, სასმელებს ("გრენადინი", "მაშარაბი" და სხვა), სანელებელს.
 
ბროწეულის ღეროს, ტოტებსა და ფესვების ალკალოიდებით მდიდარ გამხმარი ქერქის ნახარშსა და ექსტრატს სამკურნალოდ იყენებენ. ნაყოფს კანით ზოგჯერ კოლიტს მკურნალობენ. ფოთოლი, ფესვისა და ღეროს ქერქი, ნაყოფის კანი დიდი რაოდენობით (32%-მდე) შეიცავს [[მთრიმლავი ნივთიერებები|მთრიმლავ ნივთიერებებს]], რომლებიც იხმარება ტყავის წარმოებაში და საღებრების დასამზადებლად. წითელი, ყვითელი ან თეთრი ბითხუზაყვავილებიანი ბროწეული გამოყენებულია დეკორატიულ მებაღეობაში. საქართველოში[[საქართველო]]ში ბროწეული გაშენებულია უმთავრესად კახეთში, ქართლში, იმერეთსა და აჭარაში. ნარგაობის საერთო ფართობია 400,17 ჰა. დარაიონებული ჯიშებია: "ვარდისფერი გულოშა", "ყირმიზი-ყაბუხი", "ვარდისფერი გულოშა", "ყირმიზი-ყაბუხი", "შაჰ-ნარი", "სალავათური". ბროწეულს აზიანებს ნაყოფჭამია, ბუგრი, ტკიპა; ავადდება ფომოფსისით (ტოტების კიბო), ბრძოლის ღონისძიებანი: გამხმარი ტოტებისა და მკვდარი ფესვების მოცილება და დაწვა; გაზაფხულზე 1%-იანი ბორდოს სითხის, შემოდგომაზე 5%-იანი სპილენძის აჯასპის შესხურება.
 
{{ფლორა}}