მიხეილ ლერმონტოვი: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
[[imageსურათი:Lermontov001.jpg|thumb|right|ლერმონტოვი, მიხეილ ლერმონტოვი]]
'''მიხეილ ლერმონტოვი''' ({{lang-ru|Михаи́л Ю́рьевич Ле́рмонтов}}; *დ. [[3 ოქტომბერი]]/[[15 ოქტომბერი]], [[1814]], [[მოსკოვი]] — - †გ. [[15 ივლისი]]/[[27 ივლისი]], [[1841]], [[პიატიგორსკი]], დასაფლავებულია [[ტარხანი|სოფ. ტარხანში]]), [[რუსები | რუსი]] პოეტი და პროზაიკოსი.
 
== ბიოგრაფია ==
ბავშვობა დედულეთში, პენზის გუბერნიის სოფ. ტარხანში გაატარა. 3 წლისას დედა გარდაეცვალა. პოეტის მამას, ხელმოკლე აზნაურ იური ლერმონტოვსა და დიდგვაროვან, პატივმოყვარე ბებიას, ელისაბედ არსენიევას შორის უთანხმოებამ მტკივნეული კვალი დაამჩნია ფაქიზ სულს. ლერმონტოვი ბებიასთან იზრდებოდა, იშვიათი ნიჭით ანცვიფრებდა შინამასწავლებლებს. [[1827]] ბებია-შვილიშვილი მოსკოვში გადასახლდა. [[1828]] ლერმონტოვი [[უნივერსიტეტი|უნივერსიტეტთან]] არსებული პანსიონის IV კურსზე, ხოლო [[1830]] - — ამავე უნივერსიტეტის ზნეობრივ-პოლიტიკურ ფაკულტეტზე ჩარიცხეს. [[1832]] ლერმონტოვმა მიატოვა [[მოსკოვის უნივერსიტეტი]], როგორც ვარაუდობენ, რეაქციონერ პროფესორებთან კონფლიქტის გამო და პეტერბურგში გადავიდა. აქაური სამხედრო სკოლის დამთავრების შემდეგ, [[1834]]-იდან, ჰუსართა პოლკში მსახურობდა ოფიცრად.
 
ლექსების წერა ლერმონტოვმა [[1828]] წელს დაიწყო, გამოქვეყნება - — [[1837|1837-იდან]]-დან. ლერმონტოვს სახელი გაუთქვა ამავე წელს დაწერილმა ლექსმა "პოეტის„პოეტის სიკვდილი"სიკვდილი“, რომელიც სწრაფად გავრცელდა ხელნაწერის სახით. მძაფრი მამხილებელი პათოსის გამო მეფის მთავრობამ "რევოლუციის„რევოლუციის მოწოდებად"მოწოდებად“ მიიჩნია [[პუშკინი, ალექსანდრე |პუშკინის]] მკვლელებისადმი მიმართული ეს ლექსი. ლერმონტოვი საქართველოში გადმოასახლეს და ნიჟნი-ნოვგოროდის დრაგუნთა პოლკში განაწესეს. პოეტმა საქართველოში 2-3 თვე დაყო (დაახლოებით [[1837]] ოქტომბერ-დეკემბერი), გაეცნო ქართველ მოღვაწეებს. [[საქართველო|საქართველოს]] წარმტაცმა ბუნებამ, ქართველთა თავისებურმა ყოფამ, ხალხურმა სიტყვიერებამ პოეტზე წარუშლელი შთაბეჭდილება მოახდინა.
 
[[1837]] ბოლოს ლერმონტოვი რუსეთში დააბრუნეს. მოწინავე საზოგადოება აღფრთოვანებით ეგებებოდა მის ყოველ ახალ ნაწარმოებს. [[1840]] წელს ლერმონტოვი უმნიშვნელო საბაბით გადმოასახლეს ჩრდილოეთ კავკასიაში, სადაც რამდენიმე ბრძოლაში მიიღო მონაწილეობა ქართველ ოფიცერ კ. მამაცაშვილთან ერთად. ინტრიგები ლერმონტოვის წინააღმდეგ კავკასიაშიც გრძელდებოდა. საბედისწერო გამოდგა პოეტის შეკამათება მაიორ ნ. მარტინოსთან, რომელმაც დუელში გამოიწვია და მოკლა პოეტი.
 
ლერმონტოვი მოღვაწეობდა იმ "უდროობის„უდროობის ეპოქაში"ეპოქაში“, როცა დეკაბრისტები უკვე გაანადგურეს, რევოლუციონერ-დემოკრატები კი ჯერ ასპარეზზე არ იყვნენ გამოსული. პოეტმა დეკაბრისტებისა და პუშკინის საუკეთესო ტრადიციები განავითარა და იშვიათი მხატვრული ძალით გამოხატა მოწინავე საზოგადოების ფიქრები რუსეთის მომავალზე, ხალხის ბედზე, პიროვნების თავისუფლებაზე. ლერმონტოვი ილაშქრებდა დესპოტიზმის წინააღმდეგ, სწამდა, რომ "დაემხობიან„დაემხობიან გვიგვინი ხელმწიფისანი"ხელმწიფისანი“ (ლექსები "თურქის„თურქის ჩივილი"ჩივილი“, [[1829]]; "წინასწარმეტყველება"„წინასწარმეტყველება“, [[1830]]; პოემები "აღსარება"„აღსარება“ [[1839]]; "თავისუფლების „თავისუფლების უკანასკნელი შვილი"შვილი“, 1831; პიესები "ადამიანები„ადამიანები და ვნებები"ვნებები“, [[1839]]; "უცნაური„უცნაური ადამიანი"ადამიანი“, [[1831]]; "მასკარადი"„მასკარადი“, [[1825]]; დაუმთავრებელი რომანი "ვადიმი"„ვადიმი“, [[1832]] და სხვა). ლერმონტოვის პირველი პერიოდის ([[1828]]-[[1837]]) შემოქმედებაში ჭარბობს რომანტიკული ხასიათის თხზულებანი. პოეტის აქტიური რევოლუციური რომანტიზმი რეალისტურ ნაკადსაც შეიცავს. ლერმონტოვის თავისუფლებისმოყვარე, მეამბოხე გმირები ვერ ურიგდებიან არსებულ უხამსობასა და უსამართლობას; ხშირად მარცხდებიან, მაგრამ ქედს მაინც არ იდრეკენ. ლერმონტოვის შემოქმედებაში დიდი ადგილი დაიკავა კავკასიის თემამ. მას სამართლიანად უწოდებენ კავკასიის მომღერალს. ლერმონტოვის ადრინდელი თხზულებებში მხატვრულად განსხეულდა ბავშვობაში მიღებული კავკასიური შთაბეჭდილებები, მთიელთა ყოფა და ბრძოლა თავისუფლებისათვის ("კავკასია"„კავკასია“, "კავკასიის„კავკასიის ლურჯი მთელი"მთელი“, "ჩერქეზები"„ჩერქეზები“, "კავკასიის„კავკასიის ტყვე"ტყვე“, "აული„აული ბასტუნჯი"ბასტუნჯი“, "იზმაილბეი"„იზმაილბეი“ და სხვა.)
 
შემოქმედების მეორე პერიოდში ([[1837]]-[[1841]]) პოეტი თავისი ეპოქის საჭირბოროტო პრობლემებს ეხმაურება; ამხელს სასახლის მსახურთ, პრივილეგიურ საზოგადოებას ("პოეტის„პოეტის სიკვდილი"სიკვდილი“, 1837; "1„1 იანვარი"იანვარი“, [[1840]]; "მშვიდობით„მშვიდობით, დაუბანელო რუსეთო"რუსეთო“, 1841); კიცხავს ინტელეგენციის უმოქმედობას ("ფიქრი"„ფიქრი“, 1838); ქადაგებს მაღალ მოქალაქეობრივ პოეზიას ("პოეტი"„პოეტი“, 1838). ლერმონტოვის ჭეშმარიტი პატრიოტიზმი და დემოკრატიზმი, მისი პოეზიის ხალხურობა მკაფიოდ გამოვლინდა ლექსებში "ბოროდინო"„ბოროდინო“ (1837) და "სამშობლო"„სამშობლო“ (1841), პოემაში "სიმღერა„სიმღერა ვაჭარ კალაშნიკოვზე"კალაშნიკოვზე“ (1837) და სხვა.
 
ლერმონტოვის შემოქმედება მჭიდროდ იყო დაკავშირებული საქართველოსთან, რომელიც პოეტის შთაგონების წყაროდ იქვა (ლექსები "ქართული„ქართული სიმღერა"სიმღერა“, "თერგის„თერგის საჩექრები"საჩექრები“, "პაემანი"„პაემანი“, "თამარი"„თამარი“ და სხვა).
 
პოემა "მწირში"„მწირში“ (1839), რომლის მოქმედების ფონი საქართველოა, ლერმონტოვმა განახორციელა ყრმობისდროინდელი ჩანაფიქრი თავისუფლებისმოყვარე ჭაბუკის შესახებ. "მწირი"„მწირი“ თავისუფლების, სამშობლოსა და ბუნებისადმი მიძღვნილი ჰიმნია. 1829-იდან ლერმონტოვი "დემონის"„დემონის“ სიუჟეტზე მუშაობდა; საქართველოში გადმოსახლების შემდეგ მან ძირფესვიანად გადაამუშავა პოემის ადრინდელი რედაქციები, გამოიყენა ქართული ლეგენდები, შექმნა ქართველი ქალის თამარის - — მომხიბლავი სახე. ლერმონტოვმა დიდი ამაგი დასდო რუსულ პროზასაც. მისი სოციალური-ფსიქოლოგიური რომანის "ჩენი„ჩენი დროის გმირის"გმირის“ ([[1939]]) მთავარი პერსონაჟი, "ზედმეტი„ზედმეტი ადამიანი"ადამიანი“ პეჩორინი 30-იანი წლების თავადაზნაურული ინტელიგენციის ტიპური წარმომადგენელია. მას მოქმედება სწყურია, მაგრამ ბედკრულ სინამდვილეში ნიჭის, ცოდნისა და ენერგიის გამოყენების პირობები არა აქვს.
 
ლერმონტოვისადმი დიდ ინტერესს იჩენდნენ ქართველი რომანტიკოსები: [[ორბელიანი , გრიგოლ|გრ. ორბელიანი]] (თარგმნა "მთანი„მთანი მაღალნი"მაღალნი“), [[ორბელიანი, ვახტან ვახტანგის ძე|ვ.ვახტანგ ორბელიანი]], [[ბარათაშვილი, ნიკოლოზ|ნ. ბარათაშვილი]], რომელსაც თანამედროვენი "ქართველ„ქართველ ლერმონტოვს"ლერმონტოვს“ უწოდებდნენ. ეს ინტერესი კიდევ უფრო გამძაფრდა 60-იან წლებში. ლერმონტოვის თხზულებები თარგმნეს [[წერეთელი, აკაკი|ა.აკაკი წერეთელმა]], [[ჭავჭავაძე, ილია|ი.ილია ჭავჭავაძემ]], [[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშაველამ]], [[აბაშიძე, გრიგოლ დავითის ძეაბაშიძე|გრ.გრიგოლ აბაშიძემ]], [[გურიელი, მამია|მ.მამია გურიელმა]] და სხვა. საბჭოთა პერიოდში ლერმონტოვის მხატვრული მემკვიდრეობა თითქმის მთლიანად ითარგმნა ქართულ ენაზე. ზოგი ნაწარმოები თარგმნილია რამდენჯერმე ("დემონი"„დემონი“ 10-ჯერ, "პოეტის„პოეტის სიკვდილი"სიკვდილი“ 6-ჯერ, "წინასწარმეტყველი"„წინასწარმეტყველი“ 5-ჯერ, "მწირი"„მწირი“ 4-ჯერ, "ჩვენი„ჩვენი დროის გმირი"გმირი“ 3-ჯერ). ლერმონტოვის შემოქმედებით არის შთაგონებული ქართველი კომპოზიტორთა ნაწარმოებებიც ([[თაქთაქიშვილი, ოთარ|ოთარ თაქთაქიშვილის]] სიმფონიური პოემა "მწირი"„მწირი“, [[ბალანჩივაძე, ანდრია|ა.ანდრია ბალანჩივაძის]] ამავე სახელწოდების ბალეტი, [[ცინცაძე, სულხან|ს.სულხან ცინცაძის]] ბალეტი "დემონი"„დემონი“ და სხვ.).
 
==რესურსები ინტერნეტში==
ლერმონტოვისადმი დიდ ინტერესს იჩენდნენ ქართველი რომანტიკოსები [[ორბელიანი , გრიგოლ|გრ. ორბელიანი]] (თარგმნა "მთანი მაღალნი"), [[ორბელიანი, ვახტან ვახტანგის ძე|ვ. ორბელიანი]], [[ბარათაშვილი, ნიკოლოზ|ნ. ბარათაშვილი]], რომელსაც თანამედროვენი "ქართველ ლერმონტოვს" უწოდებდნენ. ეს ინტერესი კიდევ უფრო გამძაფრდა 60-იან წლებში. ლერმონტოვის თხზულებები თარგმნეს [[წერეთელი, აკაკი|ა. წერეთელმა]], [[ჭავჭავაძე, ილია|ი. ჭავჭავაძემ]], [[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშაველამ]], [[აბაშიძე, გრიგოლ დავითის ძე|გრ. აბაშიძემ]], [[გურიელი, მამია|მ. გურიელმა]] და სხვა. საბჭოთა პერიოდში ლერმონტოვის მხატვრული მემკვიდრეობა თითქმის მთლიანად ითარგმნა ქართულ ენაზე. ზოგი ნაწარმოები თარგმნილია რამდენჯერმე ("დემონი" 10-ჯერ, "პოეტის სიკვდილი" 6-ჯერ, "წინასწარმეტყველი" 5-ჯერ, "მწირი" 4-ჯერ, "ჩვენი დროის გმირი" 3-ჯერ). ლერმონტოვის შემოქმედებით არის შთაგონებული ქართველი კომპოზიტორთა ნაწარმოებებიც ([[თაქთაქიშვილი, ოთარ|თაქთაქიშვილის]] სიმფონიური პოემა "მწირი", [[ბალანჩივაძე, ანდრია|ა. ბალანჩივაძის]] ამავე სახელწოდების ბალეტი, [[ცინცაძე, სულხან|ს. ცინცაძის]] ბალეტი "დემონი" და სხვ.).
*[http://lib.ge/each_author.php?615 მიხეილ ლერმონტოვის შემოქმედება lib.ge-ზე]
 
http://lib.ge/each_author.php?615
 
{{ბიო}}
{{DEFAULTSORT:ლერმონტოვი, მიხეილ}}
 
[[კატეგორია: რუსები]]
[[კატეგორია:რუსი პოეტები]]
5,751

რედაქტირება