მაქს ფრიში: განსხვავება გადახედვებს შორის

ამოვიღე თარგი:ვიკიფიცირება
(ფრიში, მაქს გადატანილია მაქს ფრიში-ზე)
(ამოვიღე თარგი:ვიკიფიცირება)
'''მაქს ფრიში''' (Max Frisch; დ. [[15 მაისი]], [[1911]], [[ციურიხი]] — გ. [[4 აპრილი]], [[1991]], იქვე) შვეიცარიელი არქიტექტორი, დრამატურგი და ნოველისტი, [[მეორე მსოფლიო ომისომი]]ს შემდეგ გერმანულ ენოვანიგერმანულენოვანი ლიტერატურის აღიარებული წარმომადგენელია. თავის შემოქმედებაში ფრიშმა ადამიანის პიროვნების, ინდივიდუალიზმის, პასუხისმგებლობის, ზნეობისა და პოლიტიკური მიმართულების პრობლემები დააყენა. ომის შემდგომ გამოცემებს მისი ირონიული შტრიხი გადასდევს. ფრიში [[ოლტენის ჯგუფისჯგუფი]]ს წევრი იყო.
{{ვიკიფიცირება}}
 
'''მაქს ფრიში''' (დ. [[15 მაისი]], [[1911]]— გ. 4 აპრილი, 1991) შვეიცარიელი არქიტექტორი, დრამატურგი და ნოველისტი, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გერმანულ ენოვანი ლიტერატურის აღიარებული წარმომადგენელია. თავის შემოქმედებაში ფრიშმა ადამიანის პიროვნების, ინდივიდუალიზმის, პასუხისმგებლობის, ზნეობისა და პოლიტიკური მიმართულების პრობლემები დააყენა. ომის შემდგომ გამოცემებს მისი ირონიული შტრიხი გადასდევს. ფრიში ოლტენის ჯგუფის წევრი იყო.
==ბიოგრაფია==
მაქს რუდოლფ ფრიში 1911 წელს ციურიხში არქიტექტორ ფრანც ბრუნო ფრიშისა და კაროლინა ბეტინა ვილდერმუთის ოჯახში დაიბადა;. გიმნაზიის დასრულებისთანავე 1930 წელს მან [[ციურიხის უნივერსიტეტი|ციურიხის უნივერსიტეტში]] ჩააბარა და გერმანული ლიტერატურის შესწავლას შეუდგა, თუმცა ორ წელიწადში მამამისის გარდაცვალებით გამოწვეული უსახსრობის გამო სწავლისთვის თავის დანებება მოუწია. სამაგიეროდ, მამან შვეიცარიაში ერთ-ერთ ყველაზე უმსხვილეს გამოცემა [[Neue Zürcher Zeitung]]-ში დაიწყო ჟურნალისტად და მესვეტედ მუშაობა. 1933 წელს მან სამხრეთ -აღმოსავლეთ ევროპაში იმოგზაურა, 1935 წელს პირველად ეწვია გერმანიას[[გერმანია]]ს.
 
1936-41 წლებში ფრიში არქიტექტურას[[არქიტექტურა]]ს სწავლობდა. მისი პირველი და აქამდე ცნობილი პროექტი 1942 წელს გახორციელდა ციურიხის ცენტრში საზოგადოებრივი აბანოს სახით.
1947 წელს ციურიხში ის ბერტოლდ ბრეხტს შეხვდა. 1951 წელს ფრიში როქფელერის ნდობით დაჯილდოვდა და ერთი წელიწადი [[აშშ]] გაატარა. 1955 წლის შემდეგ ის მხოლოდ არასაშტატო ავტორად მუშაობდა. თავისი გამოცდილება ომისშემდგომი ევროპის შესახებ ფრიშმა 1946-49 წლებით დათარიღებულ დღიურში საკმაოდ ხატოვნად აღწერა; დღიური შემდგომი რომანების წინასწარ მონახაზებსაც მოიცავს.
1950-60-იან წლებში ფრიშმა ისეთი ნაწარმოებები შექმნა, რომელთაც სულ მალე მსოფლიო აღიარება ხვდათ წილად. ნაწარმოებებში ფრიშს თანამედროვე საზოგადოებაში არსებული გაუცხოებისა და პოიროვნული თვითშეცნობის პრობლემა გამოაქვს პირველ პლანზე. ესენია: მე სტილერი არ ვარ 1954 წ. Homo Faber 1957 წ. და ვიქნები თუნდაც განტენბაინი 1964 წ. დამატებით, მან რამდენიმე მაღალინტელექტუალური პოლიტიკური დრამაც დაწერა : ანდორა და ფაიერაიზერები. ფრიშიო პერიოდულად განაგრძობდა თავისი დღიურიდან ნაწყვეტების გამოქვეყნებას. ნაწყვეტები მედია-რეპორტაჟებს და პარადოქსულ კითხვარებს შეიცავდა, როგორიცაა მაგალითად: პიროვნული რეფლექცია და რეპორტაჟი. 1969 წელს მას შეუყვარდა ქალი , სახელად -ანტონია ქუიქი .
 
1947 წელს ციურიხში ის ბერტოლდ[[ბერტოლტ ბრეხტი|ბერტოლტ ბრეხტს]] შეხვდა. 1951 წელს ფრიში როქფელერის ნდობით დაჯილდოვდა და ერთი წელიწადი [[აშშ]] -ში გაატარა. 1955 წლის შემდეგ ის მხოლოდ არასაშტატო ავტორად მუშაობდა. თავისი გამოცდილება ომისშემდგომი ევროპის შესახებ ფრიშმა 1946-49 წლებით დათარიღებულ დღიურში საკმაოდ ხატოვნად აღწერა;. დღიური შემდგომი რომანების წინასწარ მონახაზებსაც მოიცავს.
მაქს ფრიში 1991 წელს ციურიხში კიბოთი გარდაიცვალა. ფრიდრიჰ დიურენმატთან ერთად მაქს ფრიში XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან შვეიცარიელ მწერლად სახელდება. ფრიში საპატიო მეცნიერის წოდებით დაჯილდოებულია 1962 წელს მარბურგის უნივერსიტეტის მიერ, გერმანია, ბირმინგჰემის უნივერსიტეტის მიერ 1980 წელს და 1987 წელს ბერლინის უნივერსიტეტის მიერ. ფრიშს ბევრი ლიტერატურული ჯილდო აქვს მიღებული: Georg-Büchner-Preis 1958 წელს, Friedenspreis des Deutschen Buchhandels 1976 წელს, და Heinrich-Heine-Preis 1989 წელს. 1965 წელს მას იერუსალიმის ჯილდო ერგო საზოგადოებაში ინდივიდის თავისუფლების წამოწევისათვის.
 
1950-60-იან წლებში ფრიშმა ისეთი ნაწარმოებები შექმნა, რომელთაც სულ მალე მსოფლიო აღიარება ხვდათ წილად. ნაწარმოებებში ფრიშს თანამედროვე საზოგადოებაში არსებული გაუცხოებისა და პოიროვნული თვითშეცნობის პრობლემა გამოაქვს პირველ პლანზე. ესენია: მე„მე სტილერი არ ვარვარ“ (1954 წ.), Homo„Homo FaberFaber“ (1957 წ.) და ვიქნები თუნდაც განტენბაინიგანტენბაინი“ (1964 წ.). დამატებით, მან რამდენიმე მაღალინტელექტუალური პოლიტიკური დრამაც დაწერა : ანდორა„ანდორა და ფაიერაიზერებიფაიერაიზერები“. ფრიშიოფრიში პერიოდულად განაგრძობდა თავისი დღიურიდან ნაწყვეტების გამოქვეყნებას. ნაწყვეტები მედია-რეპორტაჟებს და პარადოქსულ კითხვარებს შეიცავდა, როგორიცაა მაგალითად: პიროვნული„პიროვნული რეფლექცია და რეპორტაჟირეპორტაჟი“. 1969 წელს მას შეუყვარდა ქალი , სახელად -ანტონია ქუიქი .
 
მაქს ფრიში 1991 წელს ციურიხში კიბოთი გარდაიცვალა. ფრიდრიჰ[[ფრიდრიხ დიურენმატი|ფრიდრიხ დიურენმატთან]] ერთად მაქს ფრიში XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან შვეიცარიელ მწერლად სახელდება. ფრიში საპატიო მეცნიერის წოდებით დაჯილდოებულია 1962 წელს [[მარბურგის უნივერსიტეტისუნივერსიტეტი]]ს მიერ, გერმანია, [[ბირმინგჰემის უნივერსიტეტისუნივერსიტეტი]]ს მიერ 1980 წელს და 1987 წელს [[ბერლინის უნივერსიტეტისუნივერსიტეტი]]ს მიერ. ფრიშს ბევრი ლიტერატურული ჯილდო აქვს მიღებული: Georg-Büchner-Preis 1958 წელს, Friedenspreis des Deutschen Buchhandels 1976 წელს, და Heinrich-Heine-Preis 1989 წელს. 1965 წელს მას იერუსალიმის ჯილდო ერგო საზოგადოებაში ინდივიდის თავისუფლების წამოწევისათვის.
 
{{DEFAULTSORT:ფრიში, მაქს}}
[[კატეგორია:შვეიცარიელები]]
[[კატეგორია:შვეიცარიელი არქიტექტორები]]
[[კატეგორია:შვეიცარიელი მწერლები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1911]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1991]]
 
[[als:Max Frisch]]