ოპერაცია ნეპტუნი: განსხვავება გადახედვებს შორის

 
==ბრძოლის გერმანული მხარე==
[[ნაცისტური გერმანია|ნაცისტურ გერმანიას]] [[საფრანგეთი|საფრანგეთსა]] და [[ბენილუქსი|ბენილუქსის]] ქვეყნებში სულ ორმოცდაათი დივვიზია ჰყავდა, კიდევ თვრამეტი [[დანია|დანიაში]] და [[ნორვეგია|ნორვეგიაში]], ხოლო დამატებით თხუთმეტი [[გერმანია|გერმანიაში]] ფორმირების ეტაპზე იყო.{{sfn-2|Wilmot|1997|p=144}} [[დიდი სამამულო ომი|აღმოსავლეთ ფრონტზე]] ბროძოლების წაგება ნიშნავდა იმას, რომ გერმანიაში პრაქტიკულად აღარ იყვნენ ჯარში გასაწვევი ახალგაზრდა მამაკაცები. სწორედ ამიტომ გერმანელი ჯარისკაცების საშუალო ასაკი მოკავშირეების ჯარისკაცების საშუალო ასაკზე 6 წლით უფროსი იყო. [[ნორმანდია|ნორმანდიაში]] გერმანელი ჯარისკაცების უმეტესობა გერამანიის აღმოსავლეთ რეგიონებიდან იყვნენ. აქ ასევე იყვენ მოხალისეები ოკუპირებული [[საბჭოთა კავშირი|საბჭოთა კავშირიდან]], ისინი შეიარაღებულები იყვნენ არასანდო იარაღებით და აკლდათ გადაადგილების საშუალებები.{{sfn-2|Francois|2013|p=118}}{{sfn|Goldstein|Dillon|Wenger|1994|pp=16–19}} ბევრ გერმანულ შენაერთს აკლდა აღჭურვილობა.{{sfn|Ford|Zaloga|2009|p=37}}
 
[[1944]] წლის დასაწყისში გერმანიის დასავლეთ ძალები მნიშვნელოვნად დასუსტდა, რადგან გერმანიის უმაღლესმა სამხედრო სამართველომ საბჭოთა [[დნეპრ-კარპატის შეტევა|დნეპრ-კარპატის შეტევისას]] ([[1943]]-[[1944]] წლებში) აღმოსავლეთ ფრონტზე გაგზავნა მთლიანი [[მეორე SS პანზერების კორპუსი]], [[მეცხრე SS პანზერ დივიზია|მეცხრე]] და [[მეათე SS პანზერ დივიზია|მეათე SS პანზერ დივიზიები]], [[ნაცისტური გერმანიის 349-ე ქვეთი დივიზია|349-ე ქვეთი დივიზია]], [[ნაცისტური 507-ე მძიმე პანზერ ბატალეონი|507-ე მძიმე პანზერ ბატალეონი]] და [[ნაცისტური გერმანიის 322-ე StuG ბატალეონი|322-ე StuG ბატალეონი]]. [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] განთავსებულ გერმანულ ძალებს გამოაკლდათ 45 827 ჯარისკაცი, 363 ტანკი და ტანკსაწინააღმდეგო შეიარაღება.{{sfn-2|Liedtke|2015|pp=227–228, 235}} ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა მნიშვნელოვანი ძალები დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაიყვანეს, [[ფიურერის 51-ე დირექტივა|ფიურერის 51-ე დირექტივის]] გამოქვეყნების შემდეგ.{{sfn-2|Liedtke|2015|p=225}}{{sfn-2|Liedtke|2015|pp=224–225}}
 
===მეთაურები===
===კონტენტინის ნახევარკუნძული===
მოკავშირეების ძალები [[იუტას სანაპირო|იუტას სანაპიროზე]] დაუპირისპირდნენ [[კონტინტინის ნახევარკუნძული|კონტინტინის ნახევარკუნძულზე]] განთავსებულ შემდეგ შენაერთებს:
* [[File:709th Infanterie-Division Logo 1.svg|25px]] [[ნაცისტური გერმანიის 709-ე უძრავი ქვეითი დივიზია|709-ე უძრავი ქვეითი დივიზია]], ''[[გენერალ-ლეიტენანტი]]'' [[კარლ-ვილჰელმ ფონ შლიბენი|კარლ-ვილჰელმ ფონ შლიბენის]] მეთაურობით, დაახლოებით 12 320 ჯარისკაცი, ძირითადად მოხალისეებად აყვანილი საბჭოთა ომის ტყვეები (უმეტესად [[ქართველები]] და [[პოლონელებ|პოლონელები]]).{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=118}}
** 729-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=122}}
** 739-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=122}}
** 919-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=122}}
 
===დიდი ბანაკების სექტორი===
[[File:Bundesarchiv Bild 101I-300-1858-33A, Frankreich-Belgien, Panzer Somua S35.jpg|thumb|გერმანელი ჯარისკაცები იყენებენ [[Hotchkiss H35|ხელში ჩაგდებულ ფრანგულ ტანკებს]] ნორმანდიაში, [[1944]] წელი]]
ამერიკელები ომაჰას სანაპიროზე დაუპირისპირდნენ შემდეგ შეანერთებს:
* [[File:352nd Infanterie-Division logo.jpg|25px]] [[ნაცისტური გერამნიის 352-ე ქვეითი დივიზია|352-ე ქვეითი დივიზია]], ''[[გენერალ-ლეიტენანტი|გენერალ-ლეიტენატი]]'' [[დაიტრიხ კაისი|დაიტრიხ კაისის]] მეთაურობით, მთლიანად შეიარაღებული 12 000 ჯარისკაცით, რომლებიც [[ერვინ რომელი|ერვინ რომელმა]] გადაიყვანა [[დიდი ბანაკების სექტორი|დიდი ბანაკების სექტორში]] და კიდევ დამატებით 2 პოლკი.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|pp=60, 63}}
** 914-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
** 915-ე მეყუმბარეების პოლკი (როგორც რეზერვები){{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
** 916-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
** 726-ე ქვეითი პოლკი (716-ე ქვეით დივიზიიდან){{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
** 352-ე არტილერიის პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
 
მოკავშირეების ჯარისკაცები [[ოქროს სანაპირო|ოქროსა]] და [[ჯუნოს სანაპირო|ჯუნოს სანაპიროებზე]] დაუპირისპირდნენ [[ნაცისტური გერმანიის 352-ე ქვეითი დივიზია|352-ე ქვეითი დივიზიის]] შემდეგ ელემენტებს:
** 914-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
** 915-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
** 916-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
** 352-ე არტილერიის პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
 
===კანთან მყოფი ძალები===
[[მოკავშირეები|მოკავშირეების]] ძალები [[ოქროს სანაპირო|ოქროს]], [[ჯუნოს სანაპირო|ჯუნოსა]] და [[ხმლის სანაპირო|ხმლის]] სანაპიროებზე დაუპირსპირდნენ შემდეგ გერმანულ შენაერთებს:
* [[File:716th Infanterie-Division Logo.svg|30px]] [[ვერმახტის 719-ე უძრავი ქვეითი დივიზია|719-ე უძრავი ქვეითი დივიზია]], ''[[გენერალ-ლეიტენანტი|გენერალ-ლეიტენანტ]]'' [[ვილჰელმ რიჩელი|ვილჰელმ რიჩელის]] მეთაურობით, 7 000 არასაკმარესი შეიარაღების მქონე ჯარისკაცი.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=60}}
** 736-ე ქვეითი პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=206}}
** 1716-ე არტილერიის პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=206}}
* [[File:21st Panzer Division logo.svg|15px]] [[ვერმახტის 21-ე პანზერ დივიზია|21-ე პანზერ დივიზია]], სამხერთ [[კანი (ნორმანდია)|კანში]], ''[[გენერალ-მაიორი]]'' [[ედგარ ფიუჩტინგერი|ედგარ ფიუჩტინგერის]] მეთაურობით, 146 ტანკი და 50 თვითმავალი არტილერია, დამხმარე ქვეთ ჯართან და არტილერიასთან ერთად.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=73}}
** მე-100 პანზერ პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}} (კლდესთან, ''[[გენრალ-მაიორი]]'' [[ჰერმან ფონ ოპელნ-ბრონიკოვსკი|ჰერმან ფონ ოპელნ-ბრონიკოვსკის]] მეთაურობით){{sfn-2|Margaritis|2019|pp=414–418}}
** 125-ე პანზერ-მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}} (''[[პოლკოვნიკი]]'' [[ჰანს ფონ ლუკი|ჰანს ფონ ლუკის]] მეთაურობით, [[1944]] წლის [[აპრილი|აპრილიდან]]){{sfn-2|Margaritis|2019|p=321}}
** 192-ე პანზერ-მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
** 155-ე პანზერ-მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
 
===ატლანტიკური კედელი===
[[File:Atlantikwall.png|thumb|[[ატლანტიკური კედელი]], რომელიც ნაჩვენებია ყვითლად {{legend|#5f5f5f|[[ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო|ღერძი]] და ღერძის მიერ ოკუპირებულ იქვეყნები}}{{legend|#60a667|[[მოკავშირეები]]}}{{legend|#FFFFFF|ნეიტრალური ქვეყნები}}]]
 
[[1942]] წელს [[წმინდა ნაზაირა|წმინდა ნაზაირაზე]] და [[დიეპი|დიეპზე]] რეიდების შემდეგ, [[ადოლფ ჰიტლერი|ადოლფ ჰიტლერმა]] ფორტიფიკაციების მშენებლობის ბრძანება გასცა მთელ ატლანტის სანაპიროზე, [[ესპანეთი|ესპანეთიდან]] [[ნორვეგია|ნორვეგიამდე]], [[მოკავშირეები|მოკავშეირეების]] მოსალოდნელი შეტევისაგან თავდასაცავად. ჰიტლერი მიზნად ისახავდა 15 000 სიმაგრის აგებას და აპირებდა ჯარში გაეწვია 300 000 ჯარისკაცი, რომლებსაც კედლის პერიმეტრი უნდა ეკონტროლებინათ, მაგრამ ცემენტის და ცოცხალი ძალის დეფიციტის გამო ყველა სიმაგრე არ აუშენებიათ.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=30}} როგორც შეტევისთვის ყველაზე აშკარა ადგილი, [[პა-დე-კალე]], ყველაზე მყარად იყო დაცული.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=30}} [[ნორმანდია|ნორმანდიაში]] ყველაზე მყარად იყო გამაგრებული [[ჩერბურგი]] და [[სენ-მალო]].{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}} [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდებიდან]] [[ჩერბურგი|ჩერბურგამდე]] სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა და ზედამხედლობდა ''გენერალ-ფელმმარშალი'' [[ერვინ რომელი]],{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=30}}{{sfn-2|Beevor|2009|p=33}} რომელსაც [[ჩრდილოეთ აფრიკის კამპანია|აფრიკაში მარცხის]] შემდეგ, ახლად ჰყავდა ჩაბარებული [[ნაცისტური გერამნიის არმიის B ჯგუფი|არმიის B ჯგუფი]], რომელიც შედგებოდა [[ნაცისტური გერამნიის მეშვიდე არმია|მეშვიდე არმიისგან]], [[ნაცისტური გერამნიის მე-15 არმია|მე-15 არმიისგან]], ნიდერანდებში განთავსებული ძალებისა და რეზერვებისაგან (მე-2, 21-ე და 116-ე პანზერ დივიზიები).{{sfn-2|Goldstein|Dillon|Wenger|1994|p=12}}{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=12}}
 
რომელს სჯეროდა, რომ [[ნორმანდია]] იქნებოდა [[მოკავშირეები|მოკავშირეთა]] შეტევის მთავარი სამიზნე და სწორედ ამიტომ ნორმანდიაში მან გასცა ბრძანება: მთელს სანაპიროზე განელაგებინათ მეტალის სამფეხები, ნაღმები, ტანკსაწინააღმდეგო დაბრკოლებები და ასევე დაემატებინათ დამატებითი უძარავი შეარაღებები, სტრატეგიულ წერტილებში.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|pp=54–56}} რომელი მოკავშირეთა შეტევას მაღალ ტალღებში ელოდებოდა და სწორედ ამიტომ ხაფანგების ნაწილი ღრმა წყლებში განალაგეს.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=31}} დაფარულმა ხაფანგებმა, მავთუხლართებმა და ნაღმებმა დესანტის გადასხმა ქვეითი ჯარისთვისაც სახიფათათო გახადა.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|pp=54–56}} ასევე ერვინ რომელის ბრძანებით სანაპიროზე ნაღმების რაოდენობა გაასამმაგეს.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}} საჰაერო ბრძოლებმა ''[[ლუფტვაფე]]'' გაანადგურა. აღმოსავლეთ ევროპაში ''[[ლუფტვაფე|ლუფტვაფეს]]'' მხოლოდ 815 თვითმფრინავი{{sfn-2|Murray|1983|p=280}} იყო დარჩენილი, ხოლო მოკავშირეების 9 543.{{sfn-2|Hooton|1999|p=283}} რომელმა იციდა, რომ საჰაერო მხარდაჭერა არ ექნებოდა.{{sfn-2|Murray|1983|p=263}}ამიტომ მან პარაშუტისტების საწინააღმდეგო ხაფანგი [[რომელის ასპარაგუსი]] განალაგა მდელოებსა და ველებზე.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}}
 
6-8 ივნისს, 1944 წელს, გერმანიაში შედგა გერმანიის არმიის უზეანაესი სამმართვეოს კონფერენცია, სადაც განიხილავდნენ ჩრდილოეთ სანაპიროების პორტებსა და აეროპორტებში თავდაცვის მიზნით მცირე დანაყოფეფის ჩაყენებას.{{sfn-2|Speer|1971|pp=483–484}}
 
{{ციტატა|თავად გერმანიაშიც, ჩვენ არანაირი სამხედრო ძალა არ გვყავდა. თუ ბრემენის ან ჰამბურგის რომელიმე აეროპოტს პარაშუტისტები აიღებდენ ამ ქალაქების პორტები დაუცველი რჩებოდა, მოწინააღმდეგის მთავარი არმია პორტში უპრობლემოდ შევიდოდა და მთლიან გერმანიას და ბერლინს სულ რამდენიმე დღეში, ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე დაიკავებდნენ. |ნაცისტური გერამნის შეარაღების მინისტრი, [[ალბერტ შპეერი]]{{sfn-2|Speer|1971|p=482}}}}
 
===ჯავშანტექნიკური რეზერვები===
ერვინ რომელს სჯეროდა, რომ შეტევის შეჩერება დესანტის გადასხმისთანავე, სანაპიროებზე იყო აუცილებელი. მან მოითხოვა ჯავშანტექნიკის, განსაკუთრებით ტანკების, სანაპიროსთან რაც შეიძლება ახლოს განელაგება. [[გერდ ფონ რუნდშტეტი|გერდ რუნდშტეტი]] და სხვა უფროსი მეთაურები მას ეწინააღმდეგებოდნენ, მათ მიაჩნდათ, რომ შეჭრის შეჩერება სანაპიროზე შეუძლებელი იყო. გერდს საუკეთესოდ მიაჩნდა ტანკების [[პარიზი|პარიზთან]] ახლოს განლაგება და მათი გამოყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სანაპიროზე [[მოკავშირეები|მოკავშირეების]] მთავარი ბანაკი გამოჩნდებოდა. ასევე, მან გაიხსენა [[იტალიის კამპანია]], სადაც სანაპიროსთან ახლოს განლაგებული ტანკები საზღვაო დაბომბვებმა დააზიანა. რომელი ფიქრობდა, რომ მოკავშირეების საჰაერო უპირატესობის გამო ტანკების მასიური გადაადგილება შეუძლებელი გახდებოდა. ჰიტლერის საბოლოო გადაწყვეტილება იყო, რომ რომელის მეთაურობის ქვეშ გადაეყვანა 3 პანზერ დივიზია, როგორც რეზერვები, გერდ ფონ რუნდშტეტის მეთაურობაში დაეტოვებინა ასევე 3 პანზერ დივიზია და დანარჩენი 4 დივიზიაზე პირადი მეთაურობა აიღო. ჰიტლერის პირდაპირი ბრძანების გარეშე ამ 4 დივიზიის გამოყენება კატეგორიულად აიკრძალა.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=31}}{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=15}}{{sfn-2|Wilmot|1997|p=192}}
 
==ბრძოლა მოკავშირეთა მხრიდან==