ოპერაცია ნეპტუნი: განსხვავება გადახედვებს შორის

 
==ბრძოლის გერმანული მხარე==
[[ნაცისტური გერმანია|ნაცისტურ გერმანიაგერმანიას]] [[საფრანგეთი|საფრანგეთშისაფრანგეთსა]] და [[ბენილუქსი|ბენილუქსის]] ქვეყნებში სულ ორმოცდაათი დივვიზია ჰყავდათჰყავდა, კიდევ თვრამეტი [[დანია|დანიაში]] და [[ნორვეგია|ნორვეგიაში]], ხოლო დამატებით თხუთმეტი [[გერმანია|გერმანიაში]] ფორმირების ეტაპზე იყო.{{sfn-2|Wilmot|1997|p=144}} [[დიდი სამამულო ომი|აღმოსავლეთ ფრონტზე]] ბროძოლების წაგება ნიშნავდა იმას, რომ გერმანიაში პრაქტიკულად აღარ იყვნენ ჯარში გასაწვევი ახალგაზრდა მამაკაცები,. სწორედ ამიტომ საშვალოდ გერმანელი ჯარისკაცებიჯარისკაცების 6საშუალო წლითასაკი უფროსებიმოკავშირეების იყვნენჯარისკაცების ვიდრესაშუალო [[მოკავშირეები|მოკავშირეების]]ასაკზე ჯარისკაცები6 წლით უფროსი იყო. [[ნორმანდია|ნორმანდიაში]] გერმანელი ჯარისკაცების უმეტესობა გერამანიის აღმოსავლეთ რეგიონებიდან იყვნენ. აქ ასევე იყვენ მოხალისეები ოკუპირებული [[საბჭოთა კავშირი|საბჭოთა კავშირიდან]], ისინი შეიარაღებულები იყვნენ არასანდო ხელში ჩაგდებული იარაღებით და აკლდათ გადაადგილების საშუალებები.{{sfn-2|Francois|2013|p=118}}{{sfn|Goldstein|Dillon|Wenger|1994|pp=16–19}} ბევრ გერმანულ შენაერთებსშენაერთს აკლდათაკლდა აღჭურვილობა.{{sfn|Ford|Zaloga|2009|p=37}}
 
[[1944]] წლის დასაწყისში გერმანიის დასავლეთ ძალები მნიშვნელოვნად დასუსტდა, რადგან გერმანიის უმაღლესმა სამხედრო სამართველომ საბჭოთა [[დნეპრ-კარპატის შეტევა|დნეპრ-კარპატის შეტევისას]] ([[1943]]-[[1944]] წლებში) აღმოსავლეთ ფრონტზე გაგზავნა მთლიანი [[მეორე SS პანზერების კორპუსი]], [[მეცხრე SS პანზერ დივიზია|მეცხრე]] და [[მეთემეათე SS პანზერ დივიზია|მეთემეათე SS პანზერ დივიზიები]], [[ნაცისტური გერმანიის 349-ე ქვეთი დივიზია|349-ე ქვეთი დივიზია]], [[ნაცისტური 507-ე მძიმე პანზერ ბატალეონი|507-ე მძიმე პანზერ ბატალეონი]] და [[ნაცისტური გერმანიის 322-ე StuG ბატალეონი|322-ე StuG ბატალეონი]]. [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] განტავსებულგანთავსებულ გერმანულ ძალებს გამოაკლდათ 45 827 ჯარისკაცი და, 363 ტანკი, ანტი-სატანკოდა ტანკსაწინააღმდეგო შეიარაღება.{{sfn-2|Liedtke|2015|pp=227–228, 235}} ეს იყო პირველი მნიშვნელოვანიშემთხვევა, ძალებისროცა გადაყვანამნიშვნელოვანი ძალები დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაიყვანეს, [[ფიურერის 51-ე დირექტივიდირექტივა|ფიურერის 51-ე დირექტივის]] გამოქვეყნების შემდეგ.{{sfn-2|Liedtke|2015|p=225}}{{sfn-2|Liedtke|2015|pp=224–225}}
 
===მეთაურები===
[[ვერმახტი|ვერმახტის]] უზენაესი მთავარსარდალი: [[ადოლფ ჰიტლერი]]
* [[ვერმახტის დასავლეთ ძალები|ვერმახტის დასავლეთ ძალების]] უზეანესი მეთაური: ''[[გენერალ-ფელდმარშალი]]'' [[გერდ ფონ რუნდშტეტი]]
:* [[ვერმახტის არმიიის ჯგუფი B|არმიის ჯგუფი B-ის]] მეთაური: ''გენერალ-ფელდმარშალი'' [[ერვინ რომელი]]
::* [[ვერმახტის პანზერების დასავლეთ ჯგუფი|პანზერების დასავლეთ ჯგუფის]] მეთაური: ''[[გენერალი]]'' [[ლეო გეირ ფონ შჩწენპენბურგი]]
::* [[ვერმახტის არმიიისმეშვიდე ჯგუფიარმია|მეშვიდე B|არმიის ჯგუფი B-ის]] მეთაური: ''[[გენერალ-ფელდმარშალი]]გენერალი'' [[ერვინფრიდრიხ რომელიდოლმანი]]
:::* [[ვერმახტის მეშვიდეLXXXIV არმიაკორპუსი|მეშვიდეLXXXIV არმიისკორპუსის]] მეთაური: არტილერიის ''[[გენერალი]]'' [[ფრიდრიხერიხ დოლმანიმარკსი]]
:::* LXXXIV კორპუსის მეთაური: [[არტილერია|არტილერიის]] ''[[გენერალი]]'' [[ერიხ მარკსი]]
 
===კონტენტინის ნახევარკუნძული===
მოკავშირეების ძალები [[იუტას სანაპირო|იუტას სანაპიროზე]] დაუპირისპირდნენ [[კონტინტინის ნახევარკუნძული|კონტინტინის ნახევარკუნძულზე]] განთავსებულ შემდეგ შენაერთებს:
* [[File:709th Infanterie-Division Logo 1.svg|25px]] [[ნაცისტური გერმანიის 709-ე უძრავი ქვეითი დივიზია|709-ე უძრავი ქვეითი დივიზია]], ''[[გენერალ-ლეიტენანტი]]'' [[კარლ-ვილჰელმ ფონ შლიბენი|კარლ-ვილჰელმ ფონ შლიბენის]] მეტაურობითმეთაურობით, დაახლოებით 12 320 ჯარისკაცი, ძირითადად მოხალისეებად აყვანილი საბჭოთა ომის ტყვეები (უმეტესად [[ქართველები]] და [[პოლონელებ|პოლონელები]]).{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=118}}
** 729-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=122}}
** 739-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=122}}
[[File:Bundesarchiv Bild 101I-300-1858-33A, Frankreich-Belgien, Panzer Somua S35.jpg|thumb|გერმანელი ჯარისკაცები იყენებენ [[Hotchkiss H35|ხელში ჩაგდებულ ფრანგულ ტანკებს]] ნორმანდიაში, [[1944]] წელი]]
ამერიკელები ომაჰას სანაპიროზე დაუპირისპირდნენ შემდეგ შეანერთებს:
* [[File:352nd Infanterie-Division logo.jpg|25px]] [[ნაცისტური გერამნიის 352-ე ქვეითი დივიზია|352-ე ქვეითი დივიზია]], ''[[გენერალ-ლეიტენანტი|გენერალ-ლეიტენატი]]'' [[დაიტრიხ კაისი|დაიტრიხ კაისის]] მეთაურობით, მთლიანად შეიარაღებული 12 000 ჯარისკაცით, რომლებიც [[ერვინ რომელი|ერვინ რომელმა]] გადაიყვანა [[15 მარტი|15 მარტს]] [[დიდი ბანაკების სექტორი|დიდი ბანაკების სექტორში]] და კიდევ დამატებით 2 პოლკი.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|pp=60, 63}}
** 914-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
** 915-ე მეყუმბარეების პოლკი (როგორც რეზერვები){{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
** 352-ე არტილერიის პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=63}}
 
მოკავშირეების ჯარისკაცები [[ოქროს სანაპირო|ოქროსოქროსა]] და [[ჯუნოს სანაპირო|ჯუნოს სანაპიროებზე]] დაუპირისპირდნენ [[ნაცისტური გერმანიის 352-ე ქვეითი დივიზია|352-ე ქვეითი დივიზიის]] შემდეგ ელემენტებს:
** 914-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
** 915-ე მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
 
===კანთან მყოფი ძალები===
[[მოკავშირეები|მოკავშირეების]] ძალები [[ოქროს სანაპირო|ოქროს]], [[ჯუნოს სანაპირო|ჯუნოსჯუნოსა]] და [[ხმლის სანაპირო|ხმლის]] სანაპიროებზე დაუპირსპირდნენ შემდეგ გერმანულ შენაერთებს:
* [[File:716th Infanterie-Division Logo.svg|30px]] [[ვერმახტის 719-ე უძრავი ქვეითი დივიზია|719-ე უძრავი ქვეითი დივიზია]], ''[[გენერალ-ლეიტენანტი|გენერალ-ლეიტენანტ]]'' [[ვილჰელმ რიჩელი|ვილჰელმ რიჩელის]] მეთაურობით, 7 000 არასაკმარესი შეიარაღების მქონე ჯარისკაცი.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=60}}
** 736-ე ქვეითი პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=206}}
** 1716-ე არტილერიის პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=206}}
* [[File:21st Panzer Division logo.svg|15px]] [[ვერმახტის 21-ე პანზერ დივიზია|21-ე პანზერ დივიზია]], სამხერთ [[კანი (ნორმანდია)|კანში]], ''[[გენერალ-მაიორი]]'' [[ედგარ ფიუჩტინგერი|ედგარ ფიუჩტინგერის]] მეთაურობით, 146 [[ტანკი]] და 50 [[თვითმავალი არტილერია]], დამხმარე ქვეთ ჯართან და [[არტილერია|არტილერიასთან]] ერთად.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=73}}
** მე-100 პანზერ პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}} (კლდესთან, ''[[გენრალ-მაიორი]]'' [[ჰერმან ფონ ოპელნ-ბრონიკოვსკი|ჰერმან ფონ ოპელნ-ბრონიკოვსკის]] მეთაურობით){{sfn-2|Margaritis|2019|pp=414–418}}
** 125-ე პანზერ-მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}} (''[[პოლკოვნიკი]]'' [[ჰანს ფონ ლუკი|ჰანს ფონ ლუკის]] მეთაურობით, [[1944]] წლის [[აპრილი|აპრილიდან]]){{sfn-2|Margaritis|2019|p=321}}
** 192-ე პანზერ-მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
** 155-ე პანზერ-მეყუმბარეების პოლკი{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=275}}
 
===ატლანტიკური კედელი===
{{მთავარი|ატლანტიკური კედელი|ლა-მანშის სრუტეკედელიე}}
 
[[File:Atlantikwall.png|thumb|[[ატლანტიკური კედელი]], რომელიც ნაჩვენებია ყვითლად {{legend|#5f5f5f|[[ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო|ღერძი]] და ღერძის მიერ ოკუპირებულ იქვეყნები}}{{legend|#60a667|[[მოკავშირეები]]}}{{legend|#FFFFFF|ნეიტრალური ქვეყნები}}]]
 
[[1942]] წელს [[წმინდა ნაზაირა|წმინდა ნაზაირაზე]] და [[დიეპი|დიეპზე]] რეიდების შემდეგ [[1942]] წელს, [[ადოლფ ჰიტლერი|ადოლფ ჰიტლერმა]] ფორტიფიკაციების მშენებლობის ბრძანება გასცა მთელსმთელ ატლანტის პირა რეგიონშისანაპიროზე, [[ესპანეთი|ესპანეთიდან]] [[ნორვეგია|ნორვეგიამდე]], [[მოკავშირეები|მოკავშეირეების]] მხრიდან მოსალოდნელი შეტევისაგან თავის დასაცავადთავდასაცავად. [[ჰიტლერი, ადოლფ|ჰიტლერი]] მიზნად ისახავდა 15 000 სიმაგრესიმაგრის აგებას და აპირებდა ჯარში გაეწვია 300 000 ჯარისკაცსჯარისკაცი, რომლებსაც კედლის პერიმეტრი უნდა ეკონტროლებინათ, მაგრამ ცემენტის და ცოცხალი ძალის დეფიციტის გამო ყველა სიმაგრე არასოდესარ აუშენებიათ.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=30}} როგორც შეტევისთვის ყველაზე აშკარა ადგილი, [[პა-დე-კალე]], ყველაზე მყარად იყო დაცული.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=30}} [[ნორმანდია|ნორმანდიაში]] ყველაზე მყარად იყო გამაგრებული [[ჩერბურგი]] და [[სენ-მალო]].{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}} [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდებიდან]] [[ჩერბურგი|ჩერბურგამდე]] სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა და ზედამხედლობდა ''[[გენერალ-ფელდმარშალი|გენერალ-ფელმმარშალი]]'' [[ერვინ რომელი]],{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=30}}{{sfn-2|Beevor|2009|p=33}} რომელსაც [[ჩრდილოეთ აფრიკის კამპანია|აფრიკაში მარცხის]] შემდეგ, ახლად ჰყავდა ჩაბარებული [[ნაცისტური გერამნიის არმიის B ჯგუფი|არმიის B ჯგუფი]], რომელიც შედგებოდა [[ნაცისტური გერამნიის მეშვიდე არმია|მეშვიდე არმიისგან]], [[ნაცისტური გერამნიის მე-15 არმია|მე-15 არმიისგან]], ნიდერანდებში განთავსებული ძალებისგანძალებისა და რეზერვებისაგან (მე-2, 21-ე და 116-ე პანზერ დივიზიებიგანდივიზიები).{{sfn-2|Goldstein|Dillon|Wenger|1994|p=12}}{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=12}}
 
[[რომელი, ერვინ|რომელს]] სჯეროდა, რომ [[ნორმანდია]] იქნებოდა [[მოკავშირეები|მოკავშირეთა]] შეტევის მთავარი სამიზნე და სწორედ ამიტომ ნორმანდიაში მან გასცა ბრძანება: მთელს სანაპიროზე განელაგებინათ მეტალის სამფეხები, მინებინაღმები, ანტი-სატანკოტანკსაწინააღმდეგო დაბრკოლებები და ასევე დაემატებინათ დამატებითი უძარავი შეარაღებები, სტრატეგიულ წერტილებში.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|pp=54–56}} რომელი მოკავშირეთა შეტევას მაღალ ტალღებში ელოდებოდა და სწორედ ამიტომ ხაფანგების ნაძილინაწილი ღრმა წყლებში განალაგეს.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=31}} დაფარულმსდაფარულმა ხაფანგებმა, მავთუ ხლართებმამავთუხლართებმა და ნაღმებმა დესანტის გადასხმა ქვეითი ჯარისთვისაც სახიფათათო გახადა.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|pp=54–56}} ასევე [[ერვინ რომელი|ერვინ რომელის]] ბრძანებით სანაპიროზე ნაღმების რაოდენობა გაასამმაგეს.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}} საჰაერო ბრძოლებმა ''[[ლუფტვაფე]]'' ევროპაში გაანადგურა,. აღმოსავლეთ ევროპაში ''[[ლუფტვაფე|ლუფტვაფეს]]'' მხოლოდ 815 თვითმფრინავი{{sfn-2|Murray|1983|p=280}} იყო დარჩენილი, ხოლო მოკავშირეების 9 543.{{sfn-2|Hooton|1999|p=283}} [[რომელი, ერვინ|რომელმა]] იციდა, რომ საჰაერო მხარდაჭერა არ ექნებოდა.{{sfn-2|Murray|1983|p=263}} სწორედ ამიტომ მან პარაშუტისტების საწინააღმდეგო ხაფანგი [[რომელის ასპარაგუსი]] განალაგა მდელოებზემდელოებსა და ველებზე.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}}
 
[[6 ივნისი|6]]-[[8 ივნისი|8 ივნისს]], [[1944]] წელს, [[გერმანია|გერმანიაში]], შედგა გერმანიის არმიის უზეანაესი სამმართვეოს კონფერენცია, რადაცსადაც განიხილავდნენ ჩრდილოეთ სანაპიროების პორებშიპორტებსა და აეროპორტებში თავდაცვის მიზნით მცირე დანაყოფეფის ჩაყენებას.{{sfn-2|Speer|1971|pp=483–484}}
 
{{ციტატა|თავად გერმანიაშიც, ჩვენ არანაირი სამხედრო ძალა არ გვყავდა. თუ ბრემენის ან ჰამბურგის რომელიმე აეროპოტს პარაშუტისტები აიღებდენ, ამ ქალაქების პორტები დაუცველი იყორჩებოდა, მოწინააღმდეგის მთავარი არმია პორტში უპრობლემოდ შევიდოდა და მთლიან გერმანიას და ბერლინს სულ რამდენიმე დღეში, ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე დაიკავებდნენ. |ნაცისტური გერამნის შეარაღების მინისტრი, [[ალბერტ შპეერი]]{{sfn-2|Speer|1971|p=482}}}}
 
===ჯავშანტექნიკური რეზერვები===
[[ერვინ რომელი|ერვინ რომელს]] სჯეროდა, რომ შეტევის შეჩერაბაშეჩერება დესანტის გადასხმისთანავე, სანაპიროებზე იყო აუცილებელი. მან მოითხოვა ჯავშანტექნიკის, განსაკუთრებით ტანკების, სანაპიროსთან რაც შეიძლება ახლოს განელაგებინათგანელაგება. [[გერდ ფონ რუნდშტეტი|გერდ რუნდშტეტი]] და სხვა უფროსი მეთაურები მას ეწინააღმდეგებოდნენ., მათ სჯეროდათმიაჩნდათ, რომ შეჭრის შეჩერება სანაპიროზე შეუძლებელი იყო. გერდს საუკეთესოდ მიაჩნდა ტანკების [[პარიზი|პარიზთან]] ახლოს განლაგება და მათი გამოყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სანაპიროზე [[მოკავშირეები|მოკავშირეების]] მთავარი ბანაკისბანაკი იდენტიფიცირება მოხდებოდაგამოჩნდებოდა. ასევე, მან გაიხსენა [[იტალიის კამპანია]], სადაც სანაპიროსთან ახლოს განლაგებული ტანკები საზღვაო დაბომბვებმა დააზიანა. რომელი კამათობდაფიქრობდა, რომ მოკავშირეების საჰაერო უპირატესობის გამო ტანკების მასიური გადაადგილებებიგადაადგილება შეუძლებელი გახდებოდა. [[ჰიტლერი, ადოლფ|ჰიტლერის]] საბოლოო გადაწყვეტილება იყო, [[ერვინ რომელი|ერვინრომ რომელის]] მეთაურობის ქვეშ გადაეყვანა 3 პანზერ დივიზია, როგორც რეზერვები, [[გერდ ფონ რუნდშტეტი|გერდ ფონ რუნდშტეტის]] მეთაურობაში დაეტოვებინა ასევე 3 პანზერ დივიზია და დანარჩენი 4 დივიზიაზე პირადი მეთაურობა აიღო,. [[ჰიტლერი, ადოლფ|ჰიტლერის]] პირდაპირი ბრძანების გარეშე ამ 4 დივიზიის გამოყენება კატეგორიულად აიკრძალა.{{sfn-2|Ford|Zaloga|2009|p=31}}{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=15}}{{sfn-2|Wilmot|1997|p=192}}
 
==ბრძოლა მოკავშირეთა მხრიდან==