ოპერაცია ნეპტუნი: განსხვავება გადახედვებს შორის

No edit summary
იარლიყები: რედაქტირება მობილურით საიტის რედაქტირება მობილურით
 
==წინა პერიოდი==
მას შემდეგ რაც [[ნაცისტური გერმანია|ნაცისტურმანაცისტური გერმანიამგერმანიის]] მიერ [[ოპერაცია ბარბაროსა|ბარბაროსას]] განახორციელაგანახორციელების და [[სსრკ|საბჭოთა კავშირსკავშირზე]] დაესხათავდაახმის თავს,შემდეგ [[იოსებ სტალინი|იოსებ სტალინმასტალინი]] [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთსბრიტანეთსა]] და [[აშშ|აშშ_საშშ-ს]] მეორე ფრონტის გახსნაგახსნას მოითხოვასტხოვდა დასავლეთში.{{sfn|Ford|Zaloga|2009|pp=8–9}} [[1942]] წლისთვის [[აშშ]] და [[სსრკ]] შეთანხმდენ მეორე ფრონტის აუცილებლობაზე, მაგრამ, [[დიდი ბრიტანეთი|დიდი ბრიტანეთის]] [[პრემიერ-მინისტრი (გაერთიანებული სამეფო)|პრემიერ მინისტრმა]] [[უინსტონ ჩერჩილი|უინსტონ ჩერჩილმა]] გადაადებინა [[ფრანკლინ დელანო რუზველტი|ფრანკლის რუზველტს]] შეტევის დრო, რადგან ის შიშობდა რომ [[მოკავშირეები]] ვერ გაუმკვალავდებოდნენ ნაცისტური გერმანიის არმიას.{{sfn|Ford|Zaloga|2009|p=10}}
 
[[ჩრდილოეთი|ჩრდილოეთ]] [[საფრანგეთი]]ს ნაცვლად სამიზნედ [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] სანაპირო აირჩა. [[1943]] წლის შუა პერიოდში მოკავშირეებმა მოიგეს [[ჩრდილოეთ აფრიკის კამპანია]] და დაიწყო [[ხმელთაშუა ზღვის კამპანია]]. [[1943]] წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]] [[მოკავშირეები|მოკავშირეებმა]] აიღეს [[სიცილია]] და დაიწყეს [[იტალია|იტალიაზე]] თავდასხმის დაგეგმვა. სწორედ ამ დროს აღმოსავლეთ ფრონტზე [[სსრკ|სსრკ_მსსრკ-მ]] კონტრშეტევა დაიწყო და [[ნაცისტური გერმანია|გერმანელებს]] უმძიმესი დარტყმა მიაყენა გერმანიას [[სტალინგრადის ბრძოლა|სტალინგრადის ბრძოლაში]]. [[ვაშინგტონის კონფერენცია (1943)|ვაშინგტონის კონფერენციაზე]]{{sfn|Ford|Zaloga|2009|pp=10–11}} კი საბოლოოდ გადაწყდა [[ლა-მანშის სრუტე|ლამანშის სრუტის]] გავლით [[დიდი ბრიტანეთი|დიდი ბრიტანეთიდან]] [[ჩრდილოეთი|ჩრდილოეთ]] [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] დესანტის გადასხმა და შემდეგ მეორე ფრონტის გახსნა. [[ფრანკლი რუზველტი]] და [[ვინსტონ ჩერჩილი]] [[სტალინი|სტალინს]] მეორე ფრონტის გახსნას [[1944]] წლის [[მაისი|მაისში]] დაპირდნენდაჰპირდნენ.{{sfn|Wilmot|1997|pp=177–178, chart p. 180}}{{sfn-2|Churchill|1951|p=404}}
 
[[File:Meeting of the Supreme Command, Allied Expeditionary Force, London, 1 February 1944 TR1631.jpg|thumb|upright=1.35|[[მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინა|მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინის]] შეხვედრა [[1944]] წლის [[1 თებერვალი|1 თებერვალს]], [[ლონდონი]]]]
 
მოკავშირეებს სამი შესაძლო სამიზნე ჰქონდათ არჩეული: [[ბრეტანი]], [[ნორმანდია]] და [[პა-დე-კალე]]. [[ბრეტანი]] ნახევარკუნძულია, სწორედ ამიტომ გერმანელები უადვილესად შეძლებდნენ [[მოკავშირეები|მოკავშირეთა]] შეჩერებას.{{sfn|Ford|Zaloga|2009|pp=13–14}} [[პა-დე-კალე]] უახლოესი ადგილი იყო დიდ ბრიტანეთსა და კონტინენტალურ [[ევროპა|ევროპას]] შორის, ამიტომაც ის ყველაზე დაცული პერიმეტრი იყო მთელს სანაპიროზე.{{sfn-2|Beevor|2009|pp=33–34}} [[ნორმანდია|ნორმადიას]] ჰქონდა აყველაზეყველაზე დიდი პოტენციალი წინსვლისთვის თავისი მდინარეებით, სწორი მინდვრებით და რაც მტავარიამთავარია აქ არ იყო დიდი პორტი. სწორედ ამიტონამიტომ გერმანია ამ ადგილებს ნაკლებად იცავდა და აქ შემოჭრას არ მოელოდა,. სამიზნედ ნორმანდია იქნა არჩეული.{{sfn-2|Ambrose|1994|pp=73–74}} პორტის არარსებობას მოკავშირეები ხელოვნურიდროებითიი [[მელბურის პორტი|მელბურის პორტითპორტის]] შექმნით გადაჭრიდნენ.{{sfn|Ford|Zaloga|2009|p=14}} ასევე ამ ოპერაციისთვის შეიქმნა გაუმჯობესებული [[ტანკი|ტანკები]] პერიმეტრების [[ნაღმი|ნაღმებისგან]] გასაწმენდად, ბუნკერებისგამაგრებული წერტილების და თავშესაფარებისთავშესაფრების გასანადგურებლად და ასევე ჯარისკაცების მობილურიმობილურად გადაყვანისთვის.{{sfn-2|Wilmot|1997|p=182}}
 
[[კვებეკის კონფერენცია|კვებეკის კონფერენციის]] შემდეგ, [[მოკავშირეები|მოკავშირეებმა]] შეჭრა [[1944]] წლის [[1 მაისი|1 მაისისვის]] დაგეგმეს,{{sfn-2|Wilmot|1997|p=170}} [[მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინა|მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინის]] მეთაურად [[გენერალი]] [[დუაიტ ეიზენჰაუერი]] დანიშნეს,{{sfn-2|Gilbert|1989|p=491}} [[ბერნარდ მონტგომერი|ბერნარდ მონტგომერის]] კი [[ოცდამეერთე არმია]] ჩააბარეს, სადაც შედიოდნენ ჯარისკაცები, [[აშშ|აშშ_დანაშშ-დან]], [[დიდი ბრიტანეთი|დიდი ბრიტანეთიდან]], [[ახალი ზელანდია|ახალი ზელანდიიდან]], [[კანადა|კანადიდან]], [[პოლონეთი|პოლონეთიდან]], [[ნორვეგია|ნორვეგიიდან]], [[ავსტრალია|ავსტრალიდან]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთიდან]], [[ჩეხოსლოვაკია|ჩეხოსლოვაკიიდან]] და მოიცავდა ოპერაციაში მონაწილე ყველა ჯარისკაცს.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|pp=12–13}} [[1943]] წლის [[31 დეკემბერი|31 დეკემბერს]] [[დუაიტ ეიზენჰაუერი|დუაიტ ეიზენჰაუერმა]] და [[ბერნარდ მონტგომერი|ბერნარდ მონტგომერიმ]] პირველად დაიწყეს გეგმების შედგენა,. თავდაპირველად სანაპიროებზე სამი [[დივიზია]] უნდა გადაესხათ ორი [[დივიზია|დივიზიის]] მხარდაჭერით, მაგრამ საბოლოოდ, [[მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაესი შტაბბინა|მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უზენაეს შტაბბინაში]] ხუთ დივიზიიან დესანტზე შეთანხმდენ და მათ პარაშუტისტების სამი დივიზია დაუმატეს., რათა ფრონტი გაეწელათ და [[ჩერბურგ-ოქტევილე|ჩერბურგის]] აღება მოეხერხებინათ.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}} საბოლლოდ [[ოპერაცია ოვერლორდი|ოპერაცია ოვერლორდში]] (რომელიც ოპერაცია ნეპტუნით დაიწყო) 39 დივიზიამ მიიღო მონაწილეობა: 22 [[აშშ|აშშ_დანაშშ-დან]], 12 [[დიდი ბრიტანეთი|დიდი ბრიტანეთდან]], 3 [[კანადა|კანადიდან]], ერთი [[პოლონეთი|პოლონეთიდან]] და ერთც [[თავისუფალი საფრანგეთი|თავუსუფალოთავისუფალო საფრანგეთდან]], სულ [[მოკავშირეები|მოკავშირეებმა]] ამ ოპერაციაში მონაწიკეობამონაწილეობა 1 მილიონზე მეტმა სამხედრომ მიიღო,{{sfn-2|Weinberg|1995|p=684}} ყველა მათგანს [[გენერალი]] მონტგომერი მეთაურობდა.{{sfn|EllisAllenWarhurst2004|pp=521–533}} ოპერაცია ასეთი მაშტაბების გამო [[ივნისი|ივნისისთვის]] გადაიდო.{{sfn-2|Whitmarsh|2009|p=13}}
 
[[File:D-day allied assault routes.jpg|thumb|350px|[[მოკავშირეები|მოკავშირეების]] თავდასმის მარშრუტები]]