რეიუნიონი: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(გადარჩენა 0 წყაროების და მონიშვნა 1 მკვდრად.) #IABot (v2.0.8.1)
 
XVI საუკუნის დასაწყისში [[პორტუგალიელები]]ს მოსვლამდე ევროპელებმა თითქმის არაფერი იცოდნენ რეიუნიონის შესახებ.<ref name=Allen09>[https://books.google.com/books?id=WVmqM7F-J4QC&pg=PA9 Slaves, freedmen, and indentured laborers in colonial Mauritius By Richard Blair Allen. pg. 9]</ref> [[არაბები|არაბი]] ვაჭრები კუნძულს იცნობდნენ Dina Morgabin-ის სახელით.<ref name=Tabuteau13>{{Cite book|title=Histoire de la justice dans les Mascareignes|last=Tabuteau|first=Jacques|language=French|trans_title= |year=1987|publisher=Océan éditions|location=Paris|isbn=2-907064-00-2|page=13|url=https://books.google.com/books?id=BmgwAAAAYAAJ|accessdate=11 June 2011|quote= }}</ref> კუნძული ჩვენი წელთაღრიცხვის 1153 წელს რუკაზე დაიტანა არაბმა გეოგრაფმა [[ალ-იდრისი|ალ-იდრისმა]].<ref name="iledelareunion.net">{{cite web|url=http://www.iledelareunion.net/histoire-reunion/ |title=Histoire de La Réunion|publisher=Iledelareunion.net|date= |accessdate=2013-03-12}}</ref> კუნძულს სავარაუდოდ ასევე სტუმრობდნენ სუაჰილის და მალაელი მეზღვაურები.<ref name=Allen09/>
 
ევროპელთაგან ამ რეგიონში პირველი აღმოჩენები გააკეთეს პორტუგალიელმა მეზღვაურებმა 1507 წელს, მაგრამ მათ შესახებ დაწვრილებითი ინფორმაცია არ არსებობს. დაუსახლებელი კუნძული სავარაუდოდ პირველმა აღმოაჩინა ექსპედიციამ, რომელსაც მეთაურობდა [[პედრუ დი მაშკარენიაში]], რომელმაც რეიუნიონის გარშემო არსებულ კუნძულების ჯგუფს თავისი სახელი დაარქვა.<ref name=Hydro269>{{Cite book|title=Islands in the southern Indian Ocean westward of Longitude 80 degrees east, including Madagascar|last=Moriarty|first=Cpt. H.A.|year=1891|publisher=[[United Kingdom Hydrographic Office|Great Britain Hydrographic Office]]|location=London|isbn= |oclc=416495775|page=269|url=https://books.google.com/books?id=-NmhAAAAMAAJ&pg=PA269}}</ref> თვითონ რეიუნიონს სახელად უწოდა "სანტა„სანტა აპოლონია"აპოლონია“, მისი საყვარელი წმინდანის პატივსაცემად<ref name=Tabuteau13/>, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ პორტუგალიელის აღმოჩენის თარიღი, შესაძლებელია იყო 9 თებერვალი. [[დიოგუ ლოპიშ დი შეკეირა]] სავარაუდოდ გადავიდა რეიუნიონის და როდრიგესის კუნძულებზე 1509 წელს.<ref name="iledelareunion.net"/>
 
ერთ საუკუნეზე მეტი ხნის შემდეგ პორტუგალიელებმა ხელუხლებელ მდგომარეობაში დატოვეს სანტა აპოლონიის კუნძული.<ref name=Hydro269/> რეიუნიონის ოკუპაცია განახორციელა საფრანგეთმა და მის მართვას ახორციელებდა [[პორტ-ლუი]]დან ([[მავრიკი]]). თუმცა პირველად საფრანგეთმა საკუთარი პრეტენზიები კუნძულზე წამოაყენა 1638 წელს, როდესაც ფრანსუა-კუშე და სალომონ ჟუბერი მას ეწვივნენ 1638 წლის ივნისში.<ref>{{cite web|url=http://www.clicanoo.re/index.php?page=imprimer&id_article=97540|title=&#124; Journal de l'île de la Réunion|publisher=Clicanoo.re|date= |accessdate=2013-03-12}}</ref> საფრანგეთმა კუნძული ოფიციალურად დაიპყრო 1642 წელს და [[მეფე]] [[ლუი XIII]]-ის ბრძანებით, [[ბურბონები]]ს სამეფო დინასტიის პატივსაცემად მას ეწოდა ილ დე ბურბონი. იმავე წელს კუნძულზე [[მადაგასკარი]]დან გადმოასახლეს თორმეტი ფრანგი ამბოხებული, რომლებიც საფრანგეთში დაბრუნდნენ 1649 წელს. კოლონიზაცია დაიწყო 1665 წელს, როდესაც [[ფრანგული ოსტ-ინდური კომპანია|ფრანგულმა ოსტ-ინდურმა კომპანიამ]] კუნძულზე საცხოვრებლად გააგზავნა პირველი 20 დასახლებული.
 
"რეიუნიონი"„რეიუნიონი“ — სახელია რომელიც კუნძულს მიეცა 1793 წელს საფრანგეთის კონვენციის ბრძანებით საფრანგეთში ბურბონების დინასტიის ჩამოგდების შემდეგ პარიზის ეროვნული გვარდიის მარსელის რევოლუციონერთა კავშირის პატივსაცემად, რომელიც შედგა 1792 წლის 10 აგვისტოს. 1801 წელს კუნძულს დაერქვა "ილ„ილ ბონაპარტი"ბონაპარტი“, [[ნაპოლეონ ბონაპარტი]]ს პატივსაცემად. 1810 წელს კუნძული დაიპყრო [[დიდი ბრიტანეთი]]ს სამეფო ფლოტის ესკადრილიამ, კომანდორ ჯოსიაზ როულის მეთაურობით, რომელმაც კუნძულს დაუბრუნა ძველი სახელი — “ბურბონი”„ბურბონი“. 1815 წლის [[ვენის კონგრესი|ვენის კონგრესზე]] კუნძულზე აღსდგა საფრანგეთის სუვერენიტეტი და ასევე მან დაიბრუნა სახელი "ბურბონი"„ბურბონი“ 1848 წლის საფრანგეთის რევოლუციამდე, რომლის შემდეგაც დღემდე მას ჰქვია “რეიუნიონი”„რეიუნიონი“.
 
XVII საუკუნიდან XIX საუკუნის ჩათვლით, ფრანგული კოლონიზაციის შედეგად კუნძულზე გაჩნდა აფრიკელი, ჩინელი, ინდოელი და მალაიზიელი მოსახლეობის ჯგუფები. 1690 წლიდან დაწყებული, არა-ევროპელთა უმრავლესობა მონებად ჰყავდათ გადაქცეული. კოლონიაში მონობა გაუქმდა 1848 წლის 20 დეკემბერს. ამის შემდეგ, ბევრი უცხოელი მუშა აქ მოდიოდა კონტრაქტ დადებული მუშების სახით. 1869 წელს [[სუეცის არხი]]ს გახსნის შემდეგ კუნძულის დანიშნულებამ, როგორც ოსტ-ინდოეთისკენ მიმავალ სავაჭრო გზაზე გაჩერების ადგილმა დაბლა დაიწია.
 
[[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს, რეიუნიონი იმყოფებოდა [[ვიშის რეჟიმი]]ს ხელისუფლების ქვეშ 1942 წლის 30 ნოემბრამდე, როდესაც [[მებრძოლი საფრანგეთი]]ს ({{lang-fr|la France combattante}}) ანუ «'''თავისუფალი საფრანგეთის'''» (''{{lang-fr|la France libre}}'') შეიარაღებულმა ძალებმა დაიპყრეს კუნძული ესმინეციდან Léopard. რეიუნიონი გახდა [[საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტი]] 1946 წლის 19 მარტიდან. ამ დეპარტამენტის კოდია — 974.
 
ХХ საუკუნის ბოლოს რამდენიმე ათეულ წელიწადში (1968-1982), რეიუნიონიდან 1630 ბავშვი გადაასახლეს საფრანგეთის სოფლის რაიონებში, კერძოდ [[კრეზის დეპარტამენტი|კრეზის დეპარტამენტში]], ვითომდა სწავლის და მუშაობის უკეთესი შესაძლებლობებისათვის. შედეგად, შემდგომში ბევრმა მათგანმა გადაიტანა ძალადობა და არასახარბიელო ოჯახები, სადაც ისინი იყვნენ საცხოვრებლად გამწესებულები. ამ ბავშვების ბედი, ცნობილი როგორც ორგანიზაცია "ლე„ლე-დე-ლა-კრეზის ბავშვები"ბავშვები“, ყველასათვის ხნობილი გახდა 2002 წელს. რეიუნიონში გადახვეწილმა ჟან-ჟაკ მარტიალმა სარჩელი შეიტანა [[გოლიზმი]]ს პრინციპების გავლენიანი პოლიტიკოსის [[მიშელ დებრე]]ს წინააღმდეგ "არასრულწლოვნების„არასრულწლოვნების გატაცებისათვის, დატყვევებისათვის და დეპორტაციისთვის"დეპორტაციისთვის“.<ref name="Martial2003">{{cite book|author=Jean-Jacques Martial|title=Une enfance volée|url=https://books.google.com/books?id=nYEMAQAAMAAJ|accessdate=13 September 2012|year=2003|publisher=Les Quatre Chemins|isbn=978-2-84784-110-7|page=113}}</ref> 2005 წელს ანალოგიური საქმე აღიძრა საფრანგეთის მთავრობის წინააღმდეგ რეიუნიონის კრეზეში ასოციაციის საქმის შესახებ.<ref>{{cite news|url=http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/acheter.cgi?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=912229&clef=ARC-TRK-D_01|first=Georges|last=Châtain|title=Les Réunionnais de la Creuse veulent faire reconnaître leur "déportation" en métropole"|work=[[Le Monde]]|date=18 August 2005|accessdate=13 September 2012}}</ref>
 
2005 და 2006 წლებში, რეიუნიონს თავს დაატყდა [[ჩიკუნგუნიის ვირუსი|ჩიკუნგუნიის]] გამანადგურებელი ეპიდემია, დაავადების, რომელიც გადადის მოსკიტების კბენის შედეგად. ბი-ბი-სის ახალი ამბების ბიუროს მონაცემებით, რეიუნიონზე ვირუსით 255 000 ადამიანია დაავადებული 2006 წლის 26 აპრილის მდგომარეობით.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4674376.stm|title=Island disease hits 50,000 people|publisher=BBC News|date=2 February 2006|accessdate=18 August 2007}}</ref> იმავე წელს მავრიკის და მადაგასკარის მეზობელი კუნძულების მოსახლეობა ამ დაავადების ეპიდემიით ასევე დაზარალებულია.<ref>{{Cite web |url=http://wwwnc.cdc.gov/eid/article/14/2/07-1024_article.htm |title=wwwnc.cdc.gov |accessdate=2015-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130504120439/http://wwwnc.cdc.gov/eid/article/14/2/07-1024_article.htm |archivedate=2013-05-04 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4777530.stm|title=Madagascar hit by mosquito virus|publisher=BBC News|date=6 March 2006|accessdate=18 August 2007}}</ref> რამდენიმე შემთხვევა ასევე მოხდა საფრანგეთის მატერიკულ ნაწილშიც, რასაც ხელი შეუწყო ავიაკომპანიებმა, რომლებსაც ამ რეგიონიდან ხალხი გადაჰყავდა. საფრანგეთის მთავრობის მეთაურმა [[დომინიკ დე ვილპენი|დომინიკ დე ვილპენმა]] გააგზავნა დახმარების საგანგებო პაკეტი, საერთო თანხით 36 მილიონი ევრო ($57,6 მილიონი აშშ დოლარი) და დაახლოებით 500 საფრანგეთის ჯარისკაცი, კუნძულზე კოღოების მოსპობის სამუშაოების ჩასატარებლად.
რეიუნიონი რეგულირდება საფრანგეთის კანონმდებლობით და კონსტიტუციით, რომელიც პრაქტიკულად იგივეა რაც 1958 წლის 28 სექტემბრის საფრანგეთის კონსტიტუცია. საარჩევნო უფლება ეძლევა აბსოლუტურად ყველა პირს, რომლებიც 18 წელზე უფროსები არიან.
 
კუნძულის ეროვნული დღესასწაულია — 14 ივლისი, [[ბასტილიის დღე|ბასტილიის აღების დღე]], 1790 წლის ამ დღეს გამართული ფედერაციის დღესასწაულის (Fête de la Fédération) მოსაგონებლად. კუნძულს მინიჭებული აქვს კოდი "RE"„RE“.
 
რეიუნიონის მოსახლეობა ირჩევს [[საფრანგეთის სენატი]]ს 3 და [[საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეა|საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის]] 5 დეპუტატს.
== სოციალური სფერო ==
=== ჯანდაცვა ===
რეიუნიონის ცენტრალური სამედიცინო უნივერსიტეტის ორი ძირითადი ინფრასტრუქტურა მდებარეობს სენ-დენის სამედიცინო ცენტრ "ფელიქს„ფელიქს გიიონში"გიიონში“ და სამხრეთ რეიუნიონის სამედიცინო ცენტრში. სენ-დენიში ასევე არსებობს კერძო წმინდა კლოტილდას კლინიკა. ეს სტრუქტურები მოიცავენ პათოლოგიური და საოპერაციო მომსახურების უმრავლესობას. მხოლოდ ზოგიერთი მაღალი კვალიფიკაციის სპეციალისტი იმყოფება დიდ ქალაქებში. დისპანსერები არსებობენ სხვა პატარა დასახლებულ პუნქტებში და სოფლებში. სოფლებში მყოფი ექიმები კონსულტაციებისთვის დადიან ავტომობილებით, ხოლო ისეთ ადგილებში სადაც გზა არ არსებობს (მაფატეს [[ცირკი (გლაციოლოგია)|ცირკში]]) ფეხითაც უწევთ სიარული.
 
იმავე დროს საერთო პრაქტიკის ბევრი ექიმი და სპეციალისტი, რომლებიც მთელ კუნძულზე იმყოფებიან, კონცენტრირებულნი არიან დიდ ქალაქებში. მრავალი სამედიცინო დახმარების სამსახური არსებობს, იმ ასეულობით ათასი ადამიანებისთვის, რომლებიც ყოველწლიურად ფეხით სავალი ბილიკებით მოგზაურობენ მთელ კუნძულზე და მოწყვეტილები არიან გარე სამყაროს.
ანონიმური მომხმარებელი