ლუკას სახარება: განსხვავება გადახედვებს შორის

არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(გადარჩენა 2 წყაროების და მონიშვნა 1 მკვდრად.) #IABot (v2.0.8)
 
[[ფაილი:Byzantinischer Maler des 10. Jahrhunderts 001.jpg|220px|მინიატიურა|[[ლუკა მახარებელი]]. [[ბიზანტია]] X ს. ]]
'''ლუკას სახარება''' ([[ბერძნული|ბერძნ.]] Εὐαγγέλιον κατὰ Λουκάν) [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] მესამე წიგნი, ერთ–ერთი ოთხი კანონიკური სახარებიდან. მის წინ ტრადიციულად დგას [[მათეს სახარება]] და [[მარკოზის სახარება]] და მის შემდეგ მოდის [[იოანეს სახარება]].
 
== სახარების მიზანი, მახასიათებლები და შემადგენლობა ==
სახარების მთავარი თემა - იესო ქრისტე, ძე ღვთისას ცხოვრება და ქადაგებანი. სახარება დაიწერა ქრისტიანთათვის და მიმართულია თეოფილეს და წმ. პავლეს მიერ დაფუძნებული ახალი ქრისტიანული საზოგადოების მიმართ.
 
სახარების მიზანს ავტორი აღნიშნავს პირველივე სტრიქონებში: "მას„მას შემდეგ, რაც გულდასმით გამოვიკვლიე ყოველივე თავიდან, თანმიმდევრულად აგიწერო,... რომ შეიცნო იმ მოძღვრების ჭეშმარიტება, რომელიც გისწავლია." სახარების რიგი თავისებურებები გამომდინარეობს მისი დანიშნულებიდან, რომელიც მიმართული იყო ყოფილ წარმართთა მიმართ. ავტორი ცდილობს დეტალურად აღწეროს ებრაული ტრადიციები, ასევე ცდილობს თავი აარიდოს სიტყვა "წარმართის"„წარმართის“ უარყოფით კონტექსტში მოხსენიებას, რათა არ მოხდეს არასწორი გაგების შედეგად წარმოქმნილი გაუგებრობა. მაგალითად, ფრაზა ქრისტეს მთაზე ქადაგება , რომელიც "[[მათეს სახარება|„მათეს სახარებაში“]]ში" ჟღერს "ანდა„ანდა თუ მოიკითხავთ მხოლოდ თქვენს მოძმეთ, უჩვეულოს რას სჩადიხართ? განა ასევე არ იქცევიან წარმართნიც?" ([[მათე მახარებელი|მათე]] 5:47 ), [[ლუკა მახარებელი|ლუკასთან]] ასეთი ფორმა აქვს მიცემული: " და„და თუ კეთილს უყოფთ თქვენს კეთილისმყოფელთ, რას მიითვლით მადლად? რადგან ცოდვილნიც ასევე იქცევიან."([[ლუკა მახარებელი|ლუკა]] 6:33 ).
 
ლუკა აღწერს ძირითადად ქრისტეს ცხოვრების ისტორიულ მხარეს, სხვადასხვა ამბავს მოგვითხრობს დიდი მონდომებითა და დეტალურად, გვიამბობს დიდი რაოდენობით ქრისტეს იგავებს, შესაბამისად სიმბოლოების რაოდენობისთ ლუკას სახარება [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] ყველაზე გრძელი წიგნია. თხრობა იწყება, ქრონოლოგიური თვალსაზრისით, ყველაზე ადრეული მოვლენების აღწერით, კერძოდ, [[იოანე ნათლისმცემელი|იოანე ნათლისმცემლის]] მამის [[ზაქარია]]ს შესახებ ცნობებით და თავად იოანეს მომავალი დაბადებიდან. სხვა დანარჩენი სახარებები იწყება ქრისტეს დაბადებიდან ([[მათე მახარებელი|მათე]]), ან უკვე იოანე ნათლისმცემლის ქადაგებიდან ([[მარკოზ მახარებელი|მარკოზი]] და [[იოანე მახარებელი|იოანე]]).
მხოლოდ აქ ვხვდებით ინფორმაციას ახალდაბადებული ჩვილისადმი მწყემსთა თაყვანისცემის შესახებ, ასევე 12 წლის იესოს ტაძარში ყოფნის შესახებ.
 
აგრეთვე, მხოლოდ აქ ვხვდებით ღვთივშთაგონებულ წინასწარმეტყველურ გალობას, ახალი აღთქმის პირველ სამადლობელ საგალობელ ჰიმნს: „ადიდებს სული ჩემი უფალსა"უფალსა“. ამავე [[სახარება]]ს უნდა ვუმადლოდეთ წმინდა სვიმეონ ღვთისმიმრქმელის ანგელოზებრივ საგალობელს "აწ„აწ განუტევე მონაი შენი, მეუფეო, სიტყვისაებრ შენისა მშვიდობით, რამეთუ იხილეს თვალთა ჩემთა მაცხოვარება შენი"შენი“, რომელიც უძველესი დროიდან შევიდა ღვთისმსახურების საგალობელთა სიაში.
მხოლოდ აქ ვხვდებით ისეთ სასწაულებს, როგორიცაა
* "უწმიდური„უწმიდური სულით შეპყრობილის განკურნება"განკურნება“ (4:33)
* "ნაინელი„ნაინელი ქვრივის ვაჟის გაცოცხლება"გაცოცხლება“ (7.11)
* "წყალმანკით„წყალმანკით დაავადებულის განკურნება"განკურნება“ (14.1)
* "სნეული„სნეული დედაკაცის განკურნება შაბათს"შაბათს“ (13.11)
* "ათი„ათი კეთროვანის განკურნება"განკურნება“ (17:12)
* „ყურმოჭრილის განკურნება“ (22:50)
* "ყურმოჭრილის განკურნება" (22:50)
 
ვრცელია ლუკას სახარება ქრისტეს იგავებით, რომლებიც არ გვხვდება სხვა სახარებებში. მაგ:
* მოწყალე სამარიტელის იგავი ( 10:30 )
* უძღები შვილის იგავი ( 15:11 )
* დაკარგული დრაჰმის იგავი ( 15:8 )
* მეზვერე და ფარისეველის იგავი (18:10) , რომელიც შეიცავს ტექსტს "მეზვერეს„მეზვერეს ლოცვა"ლოცვა“
* მდიდარი და ლაზარეს იგავი ( 16:19 )
* იგავი ტალანტებზე ( 19:12 )
* იგავი ორი მოვალეზე ( 7:41 )
* იგავი უსარგებლო ლეღვის ხეზე ( 13:6 )
* იგავი ომში მიმავალ მეფეზე (14:28)
* იგავი მოღალატე მმართველზე (16:1)
* უსამართლო მოსამართლეზე ( 18:2 )
და სხვ.
 
 
== შექმნის დრო ==
შექმნის დროის დადგენა საკმაოდ შეუძლებელია. მკვლევართა უმრავლესობა თვლის, რომ ის შეიქმნა [[მათეს სახარება|მათესა]] და [[მარკოზის სახარება|მარკოზის]] სახარებების შემდეგ [[იოანეს სახარება]]მდე. შესაძლოა, წიგნის პირველი ფრაზა: "რაკი„რაკი მრავალმა მიჰყო ხელი იმ ამბების დალაგებით გადმოცემას, რომლებიც ჩვენში მოხდა"მოხდა“... — მიგვანიშნებს უკვე შექმნილ მატესა და მარკოზის სახარებებზე. ტრადიცია წიგნის შექმნას მიაწერს I ს. მე–[[60]] წელს. თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ლუკას სახარება შეიქმნა უფრო გვიან [[70]]—[[80]] წ.წ. ან [[80]]—[[100]] წ.წ. არსებობს სხვა მოსაზრებებიც, მაგრამ მას მნიშვნელოვნად არ მიიჩნევენ.
 
== ღვთაებრივი მახასიათებლები ==
 
== ლუკას სახარება ისტორიასა და კულტურაში ==
ლუკას სახარებაში აღწერილ მოვლენებს, ხელოვნების ეძღვნება მრავალი საუცხოო ნამუშევარი. შუა საუკუნეების პოპულარული პიროვნებების ფერწერული ტილოები, ფრესკები და ქანდაკებები. მაგ: ღვთისმშობლ მარიამის სტუმრობა ელისაბედტან( ([[პონტორმო]], [[ჯოტო]], [[პიერო დი კოზიმო]], მ. დენი), მწყემსთა თაყვანისცემა ([[ელ გრეკო]], [[კარავაჯო]], [[ჯორჯონე]], [[ბარტოლომე ესტებან მურილიო|მურილიო]], [[ნიკოლა პუსენი|პუსენი]] და სხვები) , ქრისტე გამოჩენა ემმაუსში ([[კარავაჯო]]), და სხვ.
 
ხშირად დიდი მხატვრები მიმართავდნენ ლუკას სახარების იგავებს სიუჟეტისთვის — "უძღები„უძღები შვილის დაბრუნება"დაბრუნება“, ( ამ თემაზე შექმნილია [[რემბრანდტი]]ს ცნობილი ტილო), მოწყალე სამარიტელი ([[რემბრანდტი]], [[კორნელისენი]]) და სხვ.
 
შექმნილია სახარების მოვლენათა ვრცელი [[იკონოგრაფია]], სახარების ისტორიული პერსონაჟები, აგრეთვე, თავად ავტორი [[ლუკა მახარებელი]].
ანონიმური მომხმარებელი