არყი: განსხვავება გადახედვებს შორის

137 ბაიტი დაემატა ,  1 წლის წინ
არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(→‎top: „{{ტაქსოდაფა *“ → „{{ტაქსოდაფა“ using AWB)
No edit summary
'''არყი''', '''არყის ხე''' ({{lang-la|Betula}}) — ფოთოლმცვივანი ხეებისა და ბუჩქების გვარი [[არყისებრნი|არყისებრთა]] ოჯახისა, რომელიც 20 მ სილაღლემდე იზრდება. [[ქერქი]] თეთრია ან ყომრალი. მორიგეობით განლაგებული მომრგვალო მარტივი ფოთლები კიდემთლიანია. ყვავილები შეკრებილია მჭადა ყვავილებად. ნაყოფი ბრტყელი კაკალია, რომელსაც ორი აპკისებრი ფრთა აქვს. მრავლდება თესლითა და ძირკვის ამონაყარით. ცნობილია 130-მდე პოლიმორფული სახეობა, რომლებიც გვხვდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და ცივ სარტყელში აგრეთვე სუბტროპიკულ მთებში.
 
საქართველოში 5 სახეობაა. [[აჭარა]]-[[გურია]]ში მთის ზედა სარტყელსა და სუბალპურ ტანბრეცილ ტყეებში გვხვდება [[მედვედევის არყი]] (''Betula medwedewii''); კოლხეთის ენდემი [[მეგრული არყი]] (''Betula megrelica'') გავრცელებულია სამეგრელოსა და სვანეთის მთებში; [[რადეს არყი]] (''Betula raddeana'') — კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთების ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში; [[თეთრი არყი|თეთრი (ლიტვინოვის) არყი]] (''Betula litwinowiipubescens'') ყველაზე გავრცელებული სახეობაა, დიდი რაოდენობითაა კავკასიონის და სამხრეთ მთიანეთის კალთებზე, ხოლო [[მეჭეჭიანი არყი|მეჭეჭიანი ანუ მტირალა არყი]] (''Betula verrucosapendula'') კავკასიაში ყველგან გვხვდება.
 
არყი სინათლის მოყვარული და ტენის მომთხოვნია. ზოგი სახეობა შედარებით მშრალ პირობებს ეგუება, სიცივისა და ყინვის ამტანია. ცოცხლობს 150 წელზე მეტს. ქმნის წმინდა კორომებს ([[არყნარი|არყნარებს]]) ან შერეულია სხვა მერქნიან მცენარეებთან. მერქანს იყენებენ საფანერო და საავეჯო წარმოებაში, მანქანათმშენებლობაში ზოგიერთი დეტალისათვის. არყის წვენი შეიცავს შაქარს და იყენებენ ბურახისა და სიროფის დასამზადებლად. კვირტები და ფოთლები იხმარება მედიცინაში.